رومیپلوستیم
رومیپلوستیم یک داروی زیستی از گروه محرکهای گیرندهٔ ترومبوپویتین است و مغز استخوان را به ساخت پلاکت بیشتر تحریک میکند. این دارو برای کاهش پلاکت ناشی از پورپورای ترومبوسیتوپنیک ایمنی بهکار میرود.
بیشتر برای پورپورای ترومبوسیتوپنیک ایمنی مزمن در بزرگسالان و بیماران منتخب کودکِ یکسالبهبالا استفاده میشود، وقتی درمانهای قبلی کافی نبودهاند. هدف، رساندن پلاکت به سطحی برای کمکردن خطر خونریزی است، نه طبیعیکردن کامل آن.
شمارش پلاکت و شمارش کامل سلولهای خون باید پیش از شروع و در طول درمان منظم بررسی شود؛ بالا رفتن بیش از حد پلاکت میتواند خطر لختهشدن خون را بیشتر کند. قطع درمان نیز ممکن است افت دوباره یا شدیدتر پلاکت و خونریزی ایجاد کند.
اگر سابقهٔ لخته، بیماری کبدی یا اختلال مغز استخوان دارید، یا داروهای رقیقکنندهٔ خون و ضدپلاکت میگیرید، پیش از تزریق اطلاع دهید. تنگی نفس ناگهانی، درد قفسهٔ سینه، ضعف یکطرفه یا خونریزی شدید نیازمند مراجعهٔ فوری به اورژانس است.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
رومیپلوستیم، که فرآوردهٔ ۲۵۰ میکروگرمیِ آن با نام تجاری انپلیت شناخته میشود، دارویی زیستی از گروه داروهای خون و خونسازی است. این دارو با فعالکردن گیرندهٔ ترومبوپویتین در سلولهای سازندهٔ پلاکتِ مغز استخوان، تولید پلاکت را افزایش میدهد. در نتیجه، برای کنترل کاهش پلاکت و کمکردن خطر خونریزی در پورپورای ترومبوسیتوپنیک ایمنی مزمن استفاده میشود. فرم این فرآورده پودر برای تهیهٔ محلول تزریقی است و پس از آمادهسازی، زیرجلدی تزریق میشود. رومیپلوستیم برای هر علت کاهش پلاکت، بهویژه کاهش پلاکت ناشی از اختلالات مغز استخوان، مناسب نیست.
موارد مصرف
- پورپورای ترومبوسیتوپنیک ایمنی اولیهٔ مزمن در بزرگسالان، وقتی درمانهایی مانند کورتیکواستروئیدها، ایمونوگلوبولینها یا برداشتن طحال پاسخ کافی ندادهاند.
- همین بیماری در کودکان یکسال و بالاتر، در صورت مزمنبودن و ناکافیبودن درمانهای قبلی، طبق نظر متخصص.
- کمک به حفظ شمارش پلاکت در محدودهای که خطر خونریزی را کاهش دهد، در بیمارانی که برای درمان با رومیپلوستیم مناسب تشخیص داده شدهاند.
روش مصرف
رومیپلوستیم خوراکی نیست؛ پودر آن باید با آب استریل تزریقی، طبق دستور فرآورده، حل و زیرجلدی تزریق شود. تزریق برای پورپورای ترومبوسیتوپنیک ایمنی معمولاً هفتهای یکبار انجام میشود و مقدار آن بر پایهٔ وزن و شمارش پلاکت، با آزمایشهای منظم، تنظیم میشود؛ چون دارو تزریقی است، زمان غذا بر جذب آن اثر ندارد. آمادهسازی ویال و محاسبهٔ حجم کم باید توسط کادر درمان انجام شود؛ بعضی بزرگسالان با شمارش پلاکت پایدار، فقط پس از آموزش رسمی و تأیید پزشک میتوانند در خانه تزریق کنند. ویال تکمصرف است، آن را تکان ندهید و محلول کدر یا دارای ذرات را تزریق نکنید. اگر نوبتی را از دست دادید، برای زمانبندی جدید با مرکز درمانی تماس بگیرید و هرگز مقدار یا دفعات تزریق را خودسرانه تغییر ندهید؛ قطع درمان نیز باید با برنامهٔ پزشک باشد.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
پورپورای ترومبوسیتوپنیک ایمنی اولیهٔ مزمن در بزرگسالان
هدف، کاهش خطر خونریزی است، نه طبیعیکردن شمارش پلاکت. حداکثر دوز ۱۰ میکروگرم بهازای هر کیلوگرم در هفته است؛ در صورت نبود پاسخ کافی پس از ۴ هفته با حداکثر دوز، درمان باید قطع شود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به رومیپلوستیم، مواد تشکیلدهندهٔ آن یا فرآوردههای زیستی حاوی پروتئینهای مشتق از باکتری ایکولای حساسیت داشتهاید، پیش از تزریق بگویید.
- علت کاهش پلاکت باید مشخص باشد؛ اگر تشخیص پورپورای ترومبوسیتوپنیک ایمنی قطعی نیست، یا سندرم میلودیسپلاستیک، بیماری پیشسرطانی یا فیبروز مغز استخوان دارید یا به آن مشکوک هستید، پزشک را مطلع کنید. رومیپلوستیم برای هر نوع کاهش پلاکت مناسب نیست.
- بیماری کبدی، سیروز، فشار ورید باب یا نارسایی کلیه را اطلاع دهید؛ در اختلال متوسط تا شدید کبدی، خطر لخته در ورید باب اهمیت ویژه دارد.
- سابقهٔ لختهٔ خون، سکتهٔ قلبی یا مغزی، بیتحرکی طولانی، جراحی یا آسیب اخیر، اضافهوزن، سیگار یا مصرف داروهای هورمونی و ضدبارداری را بگویید.
- فهرست همهٔ داروها، مکملها و گیاهان داروییتان، بهویژه داروهای رقیقکنندهٔ خون، آسپرین، کلوپیدوگرل، ایبوپروفن، ناپروکسن و درمانهای دیگر پورپورای ترومبوسیتوپنیک ایمنی را ارائه کنید.
- بارداری، احتمال بارداری و شیردهی را پیش از شروع درمان اعلام کنید. انجام منظم شمارش پلاکت و شمارش کامل سلولهای خون در طول درمان و پس از قطع آن برای تصمیمگیری ایمن ضروری است.
عوارض احتمالی
- سردرد
- سرگیجه
- درد مفصل، درد عضله یا درد دستوپا
- درد شکم، تهوع یا سوءهاضمه
- خستگی
- بیخوابی یا گزگز و کاهش حس دستوپا
- واکنش آلرژیک شدید مانند کهیر گسترده، تورم لبها، صورت یا گلو، خسخس یا دشواری تنفس: تزریق بعدی را انجام ندهید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- نشانههای لخته مانند تورم و درد یکطرفهٔ ساق، تنگی نفس یا درد ناگهانی قفسهٔ سینه، سرفهٔ خونی، ضعف یا بیحسی یکطرفه، اختلال گفتار یا دید، یا درد شدید شکم: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- خونریزی مهم مانند خونریزی بندنیامدنی بینی یا لثه، استفراغ خونی، مدفوع سیاه یا خونی، ادرار خونی، کبودی گسترده یا سردرد شدید ناگهانی: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- پس از قطع یا تأخیر در درمان، افزایش کبودی، لکههای خونریزی زیر پوست یا هر خونریزی جدید میتواند نشانهٔ افت دوباره و گاهی شدیدتر پلاکت باشد؛ همان روز با پزشک تماس بگیرید و درمان را خودسرانه قطع یا از سر نگیرید.
- کاهش اثر درمان همراه با خستگی غیرمعمول، رنگپریدگی یا تغییرات غیرطبیعی در شمارش سلولهای خون ممکن است به افزایش بافت رتیکولین یا فیبروز مغز استخوان مربوط باشد؛ نتیجهٔ آزمایشها را پیگیری کنید و سریع به متخصص خون اطلاع دهید.
- اگر سندرم میلودیسپلاستیک یا بیماری پیشسرطانی مغز استخوان دارید، مصرف رومیپلوستیم میتواند خطر پیشرفت به لوسمی حاد را افزایش دهد؛ این موضوع باید پیش از ادامهٔ درمان فوراً توسط متخصص خون بازبینی شود.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
برای رومیپلوستیم تداخل دارویی مستقیم و مشخصی بهخوبی ثابت نشده است؛ بااینحال، همراهی آن با درمانهای دیگر پورپورای ترومبوسیتوپنیک ایمنی مانند کورتیکواستروئیدها یا ایمونوگلوبولینها میتواند شمارش پلاکت را تغییر دهد و نیازمند پایش آزمایشگاهی و تنظیم درمان است. داروهای ضدانعقاد و ضدپلاکت مانند وارفارین، آپیکسابان، آسپرین و کلوپیدوگرل، و نیز مسکنهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن و ناپروکسن، اگر پلاکت پایین بماند یا پس از قطع رومیپلوستیم افت کند، خطر خونریزی را بیشتر میکنند؛ خودسرانه شروع یا قطعشان نکنید. تداخل غذایی مشخصی وجود ندارد و چون دارو تزریقی است، غذا جذب آن را تغییر نمیدهد؛ برای الکل نیز تداخل مستقیم مشخصی گزارش نشده است، اما در صورت پلاکت پایین، خونریزی یا بیماری کبدی میتواند وضعیت را بدتر کند. فهرست کامل داروها، مکملها و فرآوردههای گیاهیتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادهٔ کافی از مصرف رومیپلوستیم در بارداری انسان وجود ندارد و در مطالعات حیوانی عبور از جفت و تغییر شمارش پلاکت جنین دیده شده است؛ بنابراین در بارداری یا هنگام برنامهریزی برای آن معمولاً توصیه نمیشود، مگر اینکه متخصص پس از سنجش سود و خطر تصمیم دیگری بگیرد. مشخص نیست دارو یا فرآوردههای حاصل از آن وارد شیر انسان میشوند یا نه و خطر برای شیرخوار را نمیتوان رد کرد؛ دربارهٔ ادامهٔ شیردهی یا درمان، با پزشک تصمیم بگیرید.
نگهداری
ویال حلنشده را در یخچال، در دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد، داخل جعبهٔ اصلی و دور از نور نگه دارید؛ یخ نزند و در دسترس کودکان نباشد. ویال تکمصرف است و محلول آمادهشده باید طبق دستور فرآورده و مرکز درمانی، ترجیحاً بلافاصله مصرف شود؛ محلول کدر یا دارای ذرات را مصرف نکنید. اگر دارو یخ زده یا مدت و شرایط بیرونماندن آن از یخچال مشخص نیست، پیش از مصرف از داروساز تأیید بگیرید و تاریخ انقضا را بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی برای محلول | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا رومیپلوستیم پلاکت را به مقدار طبیعی میرساند؟
۰۲آیا میتوانم رومیپلوستیم را در خانه تزریق کنم؟
۰۳اگر یک نوبت تزریق را فراموش کنم چه کنم؟
۰۴آیا رومیپلوستیم برای قطع فوری خونریزی شدید است؟
۰۵بعد از قطع رومیپلوستیم چه اتفاقی میافتد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۲ سازنده، در گروه B02BX04. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.