ریتودرین
ریتودرین دارویی از گروهِ محرکهای گیرندهٔ بتا-۲ (نوعی سمپاتومیمتیک) است که با شلکردنِ عضلهٔ صافِ رحم، انقباضهای زایمانِ زودرس را کاهش میدهد.
بیشتر برای بهتأخیرانداختنِ زایمانِ زودرس در بارداریهایِ بدونِ عارضهٔ جدی بهکار میرود، تا فرصتی برای بلوغِ ریههایِ جنین یا انتقالِ مادر به مرکزِ درمانیِ مناسب فراهم شود.
این دارو تنها در بیمارستان و زیرِ نظرِ مستقیمِ پزشک، همراه با پایشِ مداومِ قلب و فشارِ خون، تزریق میشود؛ زیرا میتواند طپشِ قلب و در مواردِ نادر تجمعِ مایع در ریه ایجاد کند.
در صورتِ بروزِ دردِ قفسهٔ سینه، تنگیِ نفس، طپشِ قلبِ شدید یا سردردِ ناگهانی در حینِ درمان، باید بیدرنگ پزشک یا تیمِ درمانی را مطلع کرد.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
ریتودرین دارویی از گروهِ محرکهای گیرندهٔ بتا-۲ آدرنرژیک (Beta-2 Adrenergic Agonist) است که در ردهٔ داروهای بازدارندهٔ زایمانِ زودرس (Tocolytic) قرار میگیرد. این دارو با تحریکِ انتخابیِ گیرندههای بتا-۲ در عضلهٔ صافِ رحم، آن را شل میکند و از شدت و تناوبِ انقباضهای زایمانی میکاهد. هدفِ اصلیِ آن توقفِ دائمیِ زایمان نیست، بلکه بهتأخیرانداختنِ کوتاهمدتِ آن است تا فرصتی برای اثرگذاریِ داروهای تقویتکنندهٔ ریهٔ جنین یا انتقالِ ایمنِ مادر به مرکزِ درمانیِ مجهز فراهم شود. این دارو معمولاً با تزریقِ وریدی در بیمارستان آغاز میشود و در برخی موارد با قرصِ خوراکی ادامه مییابد، هرچند نقشِ فرمِ خوراکی برای درمانِ نگهدارندهٔ طولانیمدت محدودتر است.
موارد مصرف
- بهتأخیرانداختنِ زایمانِ زودرس در بارداریِ بدونِ عارضهٔ جدی
- ایجادِ فرصتِ زمانی برای اثرگذاریِ کاملِ کورتیکواستروئیدهای تقویتکنندهٔ ریهٔ جنین
- فراهمکردنِ زمانِ کافی برای انتقالِ ایمنِ مادر به مرکزِ درمانیِ دارایِ بخشِ ویژهٔ نوزادان
- کاهشِ موقتِ شدت و تعدادِ انقباضهای رحمی در تهدیدِ زایمانِ زودرس
روش مصرف
ریتودرین معمولاً با تزریقِ وریدی و با سرعتی که پزشک بر اساسِ پاسخِ رحم و وضعیتِ قلبیِ مادر تنظیم میکند، در بیمارستان آغاز میشود. اگر ادامهٔ درمان با قرصِ خوراکی لازم باشد، آن را در ساعتهای مشخصشده توسطِ پزشک و بدونِ جاانداختنِ خودسرانهٔ نوبتها مصرف کنید. نوعِ فرم، زمانبندی یا مدتِ مصرف را بدونِ هماهنگی با پزشک تغییر ندهید و درمان را زودتر از موعدِ تعیینشده قطع نکنید، چرا که قطعِ ناگهانی میتواند به بازگشتِ انقباضهای رحمی بینجامد. جزئیاتِ دقیقِ دوز و طولِ درمان را پزشکِ معالج بر اساسِ شرایطِ خاصِ بارداریِ شما مشخص میکند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
تهدید زایمان زودرسِ بدون عارضهٔ مهم
فقط در بخش زایمان و با پایش مداوم ضربان قلب و فشارخون مادر، نوار قلب، قند، پتاسیم و تعادل مایعات مصرف شود؛ هدف، خرید زمان کوتاه برای تکمیل کورتیکواستروئیدهای تکاملدهندهٔ ریهٔ جنین یا انتقال ایمن است، نه مهار طولانیمدت زایمان.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به ریتودرین یا داروهای سمپاتومیمتیکِ مشابه
- بیماریِ قلبی، آریتمی یا فشارِ خونِ بالا و کنترلنشده
- دیابت یا اختلالِ کنترلِ قندِ خون، و پرکاریِ تیروئید
- خونریزیِ واژینال، عفونتِ داخلِ رحم یا هر نشانهای که ادامهٔ بارداری را پرخطر میکند
- تمامِ داروها، مکملها و محصولاتِ گیاهیِ مصرفی، بهخصوص داروهای قلبی و کورتیکواستروئیدها
عوارض احتمالی
- طپشِ قلب و تندشدنِ ضربان
- لرزشِ خفیفِ دستها
- بیقراری یا تنشِ عصبی
- تهوع
- سردردِ خفیف و گرگرفتگی
- دردِ قفسهٔ سینه یا احساسِ فشار در سینه؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- تنگیِ نفس یا سرفهٔ ناگهانی که میتواند نشانهٔ تجمعِ مایع در ریه باشد؛ با اورژانس تماس بگیرید
- طپشِ قلبِ شدید یا نامنظم؛ بیدرنگ پزشک یا تیمِ درمانی را مطلع کنید
- سردردِ شدید و ناگهانی همراه با تاریِ دید یا گیجی؛ نیازمندِ ارزیابیِ فوریِ پزشک است
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
ریتودرین در صورتِ همزمانی با سایرِ داروهای سمپاتومیمتیک (مانندِ برخی داروهای ضدِ احتقانِ بینی یا استنشاقیهای آسم) میتواند اثرِ تحریکیِ آن بر قلب را تشدید کند. مصرفِ همزمان با کورتیکواستروئیدها یا سولفاتِ منیزیم، که گاهی هر دو در زایمانِ زودرس بهکار میروند، خطرِ تجمعِ مایع در ریه و مشکلاتِ قلبی را بیشتر میکند. داروهای مسدودکنندهٔ بتا (Beta-Blocker) میتوانند اثرِ بازدارندگیِ ریتودرین بر انقباضهای رحمی را کم کنند و در بیمارانِ دیابتی ممکن است دوزِ داروهای پایینآورندهٔ قندِ خون نیاز به بازنگری داشته باشد. به همین دلیل، فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
ریتودرین بهطورِ اختصاصی برای مصرف در بارداری و برای بهتأخیرانداختنِ زایمانِ زودرس بهکار میرود و تنها با تشخیصِ پزشکِ متخصصِ زنان و زایمان، در بیمارستان و با پایشِ کامل تجویز میشود. این دارو از جفت عبور میکند و ممکن است بر ضربانِ قلب و قندِ خونِ نوزاد اثر بگذارد؛ به همین دلیل نوزاد پس از تولد از این نظر زیرِ نظر قرار میگیرد. اطلاعاتِ مربوط به مصرفِ آن در دورانِ شیردهی محدود است و از آنجا که این دارو معمولاً پیش از زایمان و در محیطِ بیمارستانی مصرف میشود، هرگونه تصمیم دربارهٔ ادامه یا قطعِ آن پس از زایمان را پزشک میگیرد.
نگهداری
فرمِ تزریقیِ ریتودرین معمولاً در بیمارستان و توسطِ کادرِ درمانی نگهداری و آمادهسازی میشود و نیازی به نگهداریِ آن در منزل نیست. اگر فرمِ خوراکی در اختیارِ شماست، آن را در دمای اتاق و دور از نور و رطوبت نگه دارید و از قرار دادنش در دستشویی یا کنارِ منبعِ گرما خودداری کنید. دارو را همیشه دور از دسترسِ کودکان نگه دارید و پیش از هر بار مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید و از داروی تاریخگذشته یا تغییررنگداده استفاده نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 10 mg |
| تزریقی | 10 mg / 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۴ برند از ۱۷ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا ریتودرین میتواند زایمانِ زودرس را برای همیشه متوقف کند؟
۰۲چرا در حینِ تزریقِ ریتودرین مرتب ضربانِ قلبم را کنترل میکنند؟
۰۳آیا ریتودرین روی جنین هم اثر میگذارد؟
۰۴آیا قرصِ ریتودرین بهاندازهٔ فرمِ تزریقی مؤثر است؟
۰۵اگر پس از شروعِ درمان احساسِ طپشِ قلبِ شدید کردم، چه کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۹ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۴ برند از ۱۷ سازنده، در گروه G02CA01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.