دیاچایآ
دیاچایآ هورمونِ استروئیدیِ طبیعیِ بدن است که در غدهٔ فوقکلیوی ساخته میشود و بدن آن را به هورمونهایِ جنسی مانندِ تستوسترون و استروژن تبدیل میکند؛ نسخهٔ دارویی آن برایِ جبرانِ کمبودِ همین هورمون بهکار میرود.
بیشتر برایِ جبرانِ کمبودِ این هورمون در نارساییِ غدهٔ فوقکلیوی، حمایت از عملکردِ تخمدان در برخی زنانِ کاندیدِ درمانهایِ کمکباروری، و بهعنوانِ درمانِ کمکی در برخی بیماریهایِ خودایمنی مانندِ لوپوسِ خفیف تجویز میشود.
چون این دارو در بدن به هورمونهایِ جنسی تبدیل میشود، در افرادی با سابقهٔ سرطانهایِ وابسته به هورمون باید با احتیاطِ ویژه و فقط زیرِ نظرِ پزشک مصرف شود.
اگر رشدِ موی زائد، تغییرِ صدا، خونریزیِ نامنظمِ رحمی یا نشانههایِ آلرژیک ظاهر شد، یا پیش از شروع و قطعِ مصرف، حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
دیاچایآ که با نامِ علمیِ پراسترون هم شناخته میشود، هورمونِ استروئیدیِ طبیعیای است که عمدتاً در قشرِ غدهٔ فوقکلیوی و مقدارِ کمی هم در تخمدان، بیضه و مغز ساخته میشود. این هورمون بهخودیخود اثرِ قویای ندارد، بلکه پیشساز (Prohormone) است؛ یعنی بافتهایِ گوناگونِ بدن آن را به تستوسترون و استروژن تبدیل میکنند. سطحِ طبیعیِ این هورمون در بدن از اواسطِ دههٔ سوم زندگی بهتدریج رو به کاهش میگذارد. نسخهٔ خوراکیِ آن برایِ جبرانِ کمبودهایِ شناختهشدهٔ این هورمون، بهویژه در نارساییِ غدهٔ فوقکلیوی، و در چند موقعیتِ تخصصیِ دیگر، فقط زیرِ نظرِ پزشک تجویز میشود.
موارد مصرف
- جبرانِ کمبودِ دیاچایآ در نارساییِ غدهٔ فوقکلیوی، در کنارِ درمانِ اصلی
- حمایت از ذخیرهٔ تخمدانی در برخی زنانِ کاندیدِ درمانهایِ کمکباروری
- درمانِ کمکی در لوپوسِ اریتماتوزِ سیستمیکِ خفیف تا متوسط
- کاهشِ برخی نشانههایِ مرتبط با کمبودِ این هورمون مانندِ افتِ انرژی و میلِ جنسی
- حمایت از تراکمِ استخوان در برخی افرادِ مسن با کمبودِ اثباتشدهٔ این هورمون
روش مصرف
این دارو بهصورتِ خوراکی مصرف میشود و بسیاری از پزشکان ترجیح میدهند زمانِ مصرفِ آن را صبحها تنظیم کنند، همسو با ریتمِ طبیعیِ ترشحِ این هورمون در بدن؛ میتوان آن را با یا بدونِ غذا میل کرد، اما بهتر است هر روز در ساعتی مشخص و طبقِ همان الگویی که پزشک تعیین کرده مصرف شود. تعدادِ قرص، دوز و مدتِ درمان کاملاً بر اساسِ آزمایشهایِ هورمونی و شرایطِ فردِ بیمار توسطِ پزشک تعیین میشود؛ مصرف را نباید بدونِ مشورت خودسرانه افزایش داد، کاهش داد یا ناگهان قطع کرد. پیگیریِ منظمِ آزمایشهایِ هورمونی طبقِ برنامهای که پزشک مشخص میکند، بخشِ مهمی از مصرفِ ایمنِ این دارو است.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
جبران کمبود دیاچایآ در زنان مبتلا به نارسایی اولیهٔ غدهٔ فوقکلیوی، در کنار درمان جایگزینی اصلی
پس از بهینهسازی درمان گلوکوکورتیکوئیدی و در صورت نیاز مینرالوکورتیکوئیدی؛ سطح صبحگاهی سولفات دیاچایآ پیش از مصرف دوز روزانه پایش شود و اگر پس از ۶ ماه منفعت پایدار وجود نداشت، درمان قطع شود. جایگزین هیدروکورتیزون یا فلودروکورتیزون نیست.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ سرطانهایِ وابسته به هورمون مانندِ سرطانِ پستان، رحم یا پروستات
- بیماریِ کبدی یا هرگونه اختلال در عملکردِ کبد
- سندرمِ تخمدانِ پلیکیستیک یا هر شرایطی همراه با افزایشِ هورمونهایِ مردانه
- بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برایِ بارداری
- مصرفِ همزمانِ داروهایِ هورمونی، رقیقکنندهٔ خون یا کورتیکواستروئیدها
- حساسیتِ شناختهشده به این دارو یا ترکیباتِ مشابهِ آن
عوارض احتمالی
- آکنه و افزایشِ چربیِ پوست
- رشدِ موهایِ زائدِ صورت و بدن در زنان
- ریزشِ موی سر با الگویِ مردانه
- بینظمیِ چرخهٔ قاعدگی در زنان
- سردردِ خفیف و ناراحتیِ گوارشی
- علائمِ واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ کهیر، ورمِ صورت و لبها یا دشواریِ تنفس — با اورژانس تماس بگیرید.
- نشانههایِ مشکلِ کبدی مانندِ زردیِ پوست و چشم، ادرارِ تیره یا دردِ شدیدِ شکم — سریع به پزشک مراجعه کنید.
- علائمِ لختهٔ خون مانندِ ورم و دردِ ناگهانیِ پا، دردِ قفسهٔ سینه یا تنگیِ نفس — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- خونریزیِ غیرِعادیِ واژینال یا احساسِ تودهٔ جدید در پستان — بدونِ فوتِ وقت به پزشک اطلاع دهید.
- تغییرِ چشمگیرِ خلقوخو مانندِ تحریکپذیریِ شدید یا پرخاشگری — این موضوع را با پزشکِ خود در میان بگذارید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
دیاچایآ ممکن است با داروهایِ رقیقکنندهٔ خون مانندِ وارفارین تداخل داشته باشد و اثرِ آنها را تغییر دهد، با درمانهایِ هورمونیِ دیگر مانندِ استروژن، تستوسترون یا کورتیکواستروئیدها همافزایی یا تداخل ایجاد کند، و در افرادِ دیابتی بر کنترلِ قندِ خون اثر بگذارد. فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییای را که مصرف میکنید به پزشک و داروساز بگویید تا از تداخلهایِ احتمالی پیشگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مصرفِ این دارو در دورانِ بارداری توصیه نمیشود، زیرا بهعنوانِ پیشسازِ هورمونهایِ جنسی میتواند بر رشدِ جنین اثر بگذارد. اطلاعاتِ کافی دربارهٔ ایمنیِ آن در دورانِ شیردهی هم در دسترس نیست، بنابراین بدونِ نظرِ صریحِ پزشک نباید در این دوره مصرف شود. هر تصمیمی دربارهٔ مصرف در این شرایط را فقط با پزشکِ متخصصِ زنان یا غدد بگیرید.
نگهداری
این دارو را در دمایِ اتاق و دور از رطوبت، نور و گرمایِ مستقیم نگهداری کنید. آن را در جایی خارج از دسترسِ کودکان قرار دهید و پیش از مصرف، تاریخِ انقضایِ رویِ بستهٔ آن را بررسی کنید. داروی تاریخگذشته یا اضافی را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در سطلِ زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 25 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا دیاچایآ همان استروژن یا تستوسترون است؟
۰۲آیا مصرفِ خودسرانهٔ این دارو برایِ ضدپیری یا افزایشِ انرژی بیخطر است؟
۰۳این دارو چه تأثیری روی پوست و رشدِ موی زائد در زنان دارد؟
۰۴چرا ممکن است پزشک پیش و در حینِ مصرفِ این دارو آزمایشِ خون درخواست کند؟
۰۵آیا زنانِ کاندیدِ درمانِ ناباروری میتوانند این دارو را مصرف کنند؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه A14AA07. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.