اوماولوکسولون
اوماولوکسولون دارویی برای درمان آتاکسی فردریش است که با فعال کردن یک مسیر دفاعی طبیعی در سلولها، به کاهش آسیب اکسیداتیو و بهبود عملکرد میتوکندری کمک میکند.
کاربرد اصلی آن کند کردن روند پیشرفت آتاکسی فردریش، یک بیماری نادر و ژنتیکی، در نوجوانان از شانزده سالگی به بالا و بزرگسالان است.
این دارو میتواند آنزیمهای کبدی را بالا ببرد؛ به همین دلیل پیش از شروع درمان و در طول آن باید عملکرد کبد بهطور منظم با آزمایش خون بررسی شود.
اگر زردی پوست یا چشم، خستگی شدید، تهوع مداوم یا درد غیرمعمول شکم دیدی، یا قرار است دارویی جدید، بهویژه ضدبارداری هورمونی، شروع کنی، حتماً با پزشک مشورت کن.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
اوماولوکسولون، که در ایران با نام تجاری اسکای کلاریس نیز شناخته میشود، دارویی خوراکی از دسته داروهای مؤثر بر دستگاه عصبی است که بهطور اختصاصی برای آتاکسی فردریش ساخته شده است. در این بیماری ژنتیکی نادر، کمبود پروتئینی به نام فراتاکسین باعث اختلال در عملکرد میتوکندری، یعنی بخش تولید انرژی سلول، و افزایش استرس اکسیداتیو در سلولهای عصبی و عضلانی میشود. اوماولوکسولون با فعال کردن یک مسیر دفاعی و ضداکسایشی طبیعی در سلولها (Nrf2) به تقویت دفاع سلول در برابر این آسیب کمک میکند. هدف اصلی از مصرف آن، کند کردن روند پیشرفت بیماری و کمک به حفظ تواناییهای حرکتی بیمار در طول زمان است، نه درمان قطعی آن.
موارد مصرف
- کند کردن روند پیشرفت آتاکسی فردریش، یک بیماری ژنتیکی نادر و پیشرونده در سیستم عصبی
- کمک به کاهش سرعت افت تواناییهای حرکتی، تعادل و هماهنگی بدن در این بیماران
- تجویز برای نوجوانان از شانزده سالگی به بالا و بزرگسالان مبتلا به آتاکسی فردریش
روش مصرف
این دارو باید با معده خالی مصرف شود؛ یعنی حداقل یک ساعت پیش یا دو ساعت پس از غذا، چون خوردن آن همراه غذا میتواند میزان جذب دارو در بدن را بهطور قابلتوجهی تغییر دهد. کپسول را کامل و بدون خرد کردن یا جویدن ببلع و ترجیحاً هر روز در ساعتی مشخص مصرفش کن تا سطح دارو در بدن ثابت بماند؛ اگر بلعیدن کپسول برایت دشوار است، فقط با هماهنگی پزشک میتوان محتوای آن را با کمی پوره سیب مخلوط کرد. مقدار و زمانبندی دقیق مصرف را پزشک بر اساس نسخه تعیین میکند و نباید بدون هماهنگی با او دارو را قطع کرد یا مقدارش را تغییر داد، چون این کار میتواند روند کنترل بیماری را تحت تأثیر قرار دهد. اگر یک نوبت مصرف را فراموش کردی، درباره نحوه جبران آن از پزشک یا داروساز خود بپرس.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
آتاکسی فردریش
در حالت معمول کپسولها را کامل ببلعید و خرد یا نجویید. در صورت فراموشی یک نوبت، نوبت بعدی را در زمان معمول روز بعد مصرف کنید و دوز دوبرابر نکنید. ALT، AST و بیلیروبین پیش از شروع درمان، ماهانه طی ۳ ماه نخست و سپس بهصورت دورهای پایش شوند.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیش از این به اوماولوکسولون یا هر یک از اجزای آن حساسیت نشان دادهای، به پزشک بگو
- اگر بیماری کبدی داری یا پیشتر آزمایشهای کبدیات غیرطبیعی بوده، حتماً به پزشک اطلاع بده
- اگر باردار هستی، قصد بارداری داری یا شیر میدهی، پیش از شروع دارو با پزشک مشورت کن
- اگر از قرص یا سایر روشهای ضدبارداری هورمونی استفاده میکنی، به پزشک بگو
- فهرست همه داروها، مکملها و داروهای گیاهی مصرفیات، بهویژه داروهای مؤثر بر کبد، را به پزشک بگو
- اگر قرار است آزمایش خون یا بررسی عملکرد کبد بدهی، مصرف این دارو را از قبل به پزشک یا آزمایشگاه یادآوری کن
عوارض احتمالی
- بالا رفتن بدون علامت آنزیمهای کبدی که معمولاً فقط با آزمایش خون تشخیص داده میشود
- سردرد
- تهوع
- درد شکم
- خستگی
- اسهال یا دردهای عضلانی و اسکلتی
- زردی پوست یا سفیدی چشم، ادرار تیره، یا خستگی و ضعف غیرمعمول: میتواند نشانه آسیب کبدی باشد؛ در این صورت سریع با پزشک تماس بگیر و آزمایش عملکرد کبد را انجام بده
- درد شدید یا مداوم شکم همراه با تهوع یا استفراغ: هر چه زودتر به پزشک اطلاع بده
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت، لبها یا گلو، کهیر گسترده یا تنگی نفس: در این حالت با اورژانس تماس بگیرید
- خونریزی نامنظم یا نگرانی درباره کاهش اثربخشی ضدبارداری هورمونی: درباره نیاز به روش مکمل پیشگیری از بارداری با پزشک مشورت کن
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
اوماولوکسولون عمدتاً در کبد و از طریق آنزیمی خاص (CYP3A4) متابولیزه میشود. داروهایی که فعالیت این آنزیم را کم میکنند، مانند برخی داروهای ضدقارچ یا آنتیبیوتیکهای خاص، میتوانند غلظت اوماولوکسولون را در خون بالا ببرند و خطر بروز عوارض را افزایش دهند؛ در مقابل، داروهایی که فعالیت این آنزیم را زیاد میکنند، مانند ریفامپین، برخی داروهای ضدتشنج و گیاه دارویی گلراعی (St. John's Wort)، میتوانند اثربخشی آن را کم کنند. معمولاً باید از مصرف همزمان این دسته داروها پرهیز کرد. نکته مهم دیگر این است که خود اوماولوکسولون میتواند اثربخشی برخی داروهای دیگر، از جمله قرصها و سایر روشهای ضدبارداری هورمونی، را کاهش دهد؛ به همین دلیل در طول درمان و مدتی پس از قطع آن باید از یک روش مکمل یا غیرهورمونی پیشگیری از بارداری هم استفاده کرد. همیشه فهرست کامل داروها، مکملها و داروهای گیاهی مصرفیات را به پزشک و داروساز بگو.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مطالعات حیوانی نشان دادهاند که اوماولوکسولون میتواند برای جنین آسیبرسان باشد؛ به همین دلیل مصرف آن در دوران بارداری توصیه نمیشود، مگر اینکه پزشک تشخیص دهد فایده آن برای مادر بیش از خطر احتمالی است. چون این دارو میتواند اثربخشی ضدبارداریهای هورمونی را نیز کم کند، اگر امکان بارداری داری، در طول درمان باید از یک روش پیشگیری مطمئن و ترجیحاً غیرهورمونی یا مکمل استفاده کنی. درباره ورود این دارو به شیر مادر اطلاعات کافی در دست نیست؛ پس تصمیم درباره مصرف آن در دوران شیردهی را باید با نظر صریح پزشک گرفت.
نگهداری
کپسولهای اوماولوکسولون را در دمای اتاق و دور از رطوبت و نور مستقیم نگهدار، ترجیحاً در همان بسته اصلی خودش. این دارو را دور از دسترس کودکان قرار بده و پیش از هر بار مصرف، تاریخ انقضایش را بررسی کن. داروهای تاریخگذشته یا استفادهنشده را طبق راهنمایی داروخانه دور بریز، نه در سطل زباله خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کپسول | 50 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا اوماولوکسولون آتاکسی فردریش را کاملاً درمان میکند؟
۰۲چرا باید این دارو را با معده خالی مصرف کرد؟
۰۳آیا در طول درمان لازم است آزمایش خون بدهم؟
۰۴آیا اوماولوکسولون با قرص ضدبارداری تداخل دارد؟
۰۵اگر یک نوبت مصرف دارو را فراموش کنم چه کار کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه N07XX25. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.