نورتریپتیلین
نورتریپتیلین یک داروی ضدافسردگیِ سهحلقهای است که با افزایشِ میزانِ برخی ناقلهای عصبی در مغز، به بهبودِ خلق و کاهشِ برخی انواعِ دردِ مزمن کمک میکند.
این دارو بیشتر برای درمانِ افسردگی و نیز کنترلِ برخی دردهای عصبیِ مزمن و پیشگیری از میگرن تجویز میشود.
نورتریپتیلین میتواند بر ریتمِ قلب اثر بگذارد و با برخی داروهای دیگر تداخلهای جدی دارد؛ فهرستِ کاملِ داروهایت را حتماً به پزشک و داروساز بگو.
اگر تپشِ قلب، غش، افکارِ آسیب به خود یا علائمِ حساسیتِ شدید پیدا کردی، یا قصدِ قطعِ مصرف داری، حتماً با پزشک یا داروسازت مشورت کن.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
نورتریپتیلین یکی از داروهای ضدافسردگیِ سهحلقهای (Tricyclic Antidepressant) است که سالیانِ درازی است در درمانِ افسردگی بهکار میرود و از نظرِ ساختار، متابولیتِ فعالِ آمیتریپتیلین بهشمار میآید. این دارو با کاهشِ بازجذبِ نوراپینفرین و تا حدی سروتونین در مغز، غلظتِ این ناقلهای عصبی را در فضای بینِ سلولهای عصبی بالا میبرد و به این ترتیب به تنظیمِ خلقوخو کمک میکند. نورتریپتیلین نسبت به برخی داروهای همخانوادهاش عوارضِ ضدکولینرژیک و خوابآورِ کمتری دارد، به همین دلیل گاهی برای بیمارانی که تحملِ داروهای مشابه را ندارند ترجیح داده میشود. علاوه بر افسردگی، از این دارو در کاهشِ برخی دردهای عصبیِ مزمن و پیشگیری از میگرن هم استفاده میشود. اثرِ کاملِ آن روی خلق معمولاً زودهنگام ظاهر نمیشود و به گذشتِ چند هفته نیاز دارد.
موارد مصرف
- درمانِ افسردگیِ اساسی
- کاهشِ دردهای عصبیِ مزمن (نوروپاتیک)، مانندِ دردِ ناشی از آسیبِ عصب
- پیشگیری از برخی انواعِ میگرن
- کمک به کنترلِ برخی سندرمهای دردِ مزمن، طبقِ تشخیصِ پزشک
روش مصرف
نورتریپتیلین را طبقِ زمانبندیای که پزشک تعیین کرده مصرف کن؛ معمولاً یک نوبت در روز و اغلب نزدیکِ زمانِ خواب، چون میتواند خوابآور باشد. مصرفِ آن را میتوان همراه یا بدونِ غذا انجام داد، مگر پزشک یا داروساز توصیهٔ دیگری کرده باشد. برای گرفتنِ بهترین نتیجه، آن را هر روز در ساعتِ مشخص و بدونِ فراموشی مصرف کن؛ اثرِ کاملِ آن بر خلق ممکن است چند هفته طول بکشد، پس حتی اگر بهبودیِ فوری حس نکردی، بدونِ صحبت با پزشک مصرف را قطع نکن. قطعِ ناگهانیِ این دارو میتواند علائمی مانندِ بیخوابی، تهوع یا بیقراری ایجاد کند، بنابراین هرگونه تغییر یا توقفِ مصرف باید تدریجی و زیرِ نظرِ پزشک باشد.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
درمان افسردگی اساسی
با یا بدون غذا مصرف میشود؛ حداکثر معمول ۱۵۰ میلیگرم در روز است. اثر کامل ممکن است چند هفته زمان ببرد و قطع دارو باید تدریجی باشد.
کاهش دردهای عصبی مزمن (درد نوروپاتیک)
حداکثر معمول برای درمان درد ۷۵ میلیگرم در روز است؛ خوابآلودگی، خشکی دهان و یبوست شایعاند.
پیشگیری از برخی انواع میگرن
اثر پیشگیرانه پس از چند هفته ارزیابی میشود؛ مصرف شبانه به کاهش مشکل خوابآلودگی روزانه کمک میکند.
کمک به کنترل برخی سندرمهای درد مزمن
پس از کنترل درد، ادامه درمان باید بهطور منظم بازبینی شود؛ خوابآلودگی و یبوست ممکن است رخ دهد.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه بیماریِ قلبی، اختلالِ ریتمِ قلب یا سابقهٔ حملهٔ قلبی را به پزشک بگو.
- اگر گلوکوم (آبسیاه چشم) یا مشکلِ دفعِ ادرار (مانندِ بزرگیِ پروستات) داری، حتماً اطلاع بده.
- سابقهٔ تشنج، اختلالِ دوقطبی، یا بیماریِ کبدی، کلیوی یا تیروئیدی را با پزشک در میان بگذار.
- اگر سالمند هستی، معمولاً نیاز به نظارتِ دقیقتری داری؛ حتماً این موضوع را با پزشک مطرح کن.
- فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و بهویژه هر داروی ضدافسردگیِ دیگر یا مهارکنندههای مونوآمیناکسیداز را نشان بده.
- اگر بارداری، قصدِ بارداری داری یا شیر میدهی، پیش از شروع با پزشک مشورت کن.
عوارض احتمالی
- خشکیِ دهان
- یبوست
- تاریِ دید
- خوابآلودگی یا سرگیجه
- افزایشِ وزن
- افتِ فشارِ خون هنگامِ ایستادنِ ناگهانی
- تپشِ قلب، دردِ قفسهٔ سینه یا احساسِ ضربانِ نامنظم؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- بروزِ افکار یا رفتارهای آسیب به خود، یا بدترشدنِ ناگهانیِ خلق، بهویژه در نوجوانان و جوانان؛ در این حالت بیدرنگ با پزشک تماس بگیرید یا با اورژانس تماس بگیرید.
- علائمِ واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ ورمِ صورت و گلو یا مشکل در تنفس؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- ناتوانی در دفعِ ادرار یا احتباسِ شدیدِ آن؛ در اسرع وقت به پزشک اطلاع بده.
- علائمِ سندرمِ سروتونین مانندِ تب، لرزش، سفتیِ عضلانی یا بیقراریِ شدید؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تشنج یا گیجیِ شدید و غیرِ معمول؛ فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
نورتریپتیلین میتواند با داروهای مختلفی تداخل داشته باشد. مصرفِ همزمان با مهارکنندههای مونوآمیناکسیداز (MAOI) خطرناک و ممنوع است و باید فاصلهٔ زمانیِ کافی پیش از تعویض رعایت شود. ترکیب با سایر داروهای سروتونرژیک، مانندِ برخی ضدافسردگیهای دیگر، ترامادول یا داروهای میگرن از خانوادهٔ تریپتانها، میتواند خطرِ سندرمِ سروتونین را بالا ببرد. الکل و داروهای آرامبخش یا خوابآور میتوانند خوابآلودگیِ ناشی از این دارو را تشدید کنند و بهتر است همزمان با آن پرهیز شود. برخی داروهای دیگر، از جمله بعضی ضدافسردگیها و داروهایی که بر ریتمِ قلب اثر میگذارند، نیز میتوانند غلظتِ این دارو در خون یا خطراتِ قلبیِ آن را تغییر دهند. به همین دلیل، فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا از تداخلهای ناخواسته جلوگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
استفاده از نورتریپتیلین در دورانِ بارداری تنها زمانی در نظر گرفته میشود که پزشک، با سنجشِ فایده در برابرِ خطر، آن را ضروری تشخیص دهد؛ مصرف در سهماههٔ پایانیِ بارداری در موارد نادر میتواند در نوزاد علائمِ گذرا ایجاد کند که تیمِ پزشکی برایش آماده خواهد بود. این دارو به مقدارِ کم در شیرِ مادر ترشح میشود، بنابراین تصمیم دربارهٔ ادامهٔ شیردهی هنگامِ مصرفِ آن باید با مشورتِ پزشک و با درنظرگرفتنِ وضعیتِ نوزاد گرفته شود. بههیچوجه بدونِ هماهنگی با پزشک، مصرفِ این دارو را در دورانِ بارداری یا شیردهی قطع یا شروع نکن.
نگهداری
نورتریپتیلین را در دمای اتاق و دور از رطوبت و نورِ مستقیمِ آفتاب نگهداری کن، ترجیحاً در بستهبندیِ اصلیِ خودش. این دارو را کاملاً دور از دسترسِ کودکان قرار بده، چون مصرفِ ناخواستهٔ آن حتی در مقدارِ کم میتواند برایشان خطرناک باشد. پیش از مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کن و داروهای تاریخگذشته یا اضافه را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریز، نه در سطلِ زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 25 mg |
| قرص | 10 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۹ برند از ۱۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱نورتریپتیلین چند وقت طول میکشد تا اثرش را روی خلق نشان دهد؟
۰۲آیا نورتریپتیلین باعثِ خوابآلودگی میشود؟
۰۳آیا میتوان مصرفِ نورتریپتیلین را ناگهان قطع کرد؟
۰۴آیا نورتریپتیلین فقط برای افسردگی تجویز میشود؟
۰۵آیا مصرفِ الکل همراه با نورتریپتیلین مشکلساز است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳۶ فرآوردهٔ ثبتشده، ۹ برند از ۱۲ سازنده، در گروه N06AA10. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.