موکلوبماید
موکلوبماید دارویی از دستهٔ ضدافسردگیهاست که با مهارِ برگشتپذیرِ آنزیمِ مونوآمیناکسیداز، سطحِ ناقلهای عصبیِ سروتونین و نوراپینفرین را در مغز افزایش میدهد.
این دارو عمدتاً برای درمانِ افسردگی تجویز میشود و در برخی بیماران برای اضطرابِ اجتماعی نیز به کار میرود.
مهمترین نکتهٔ ایمنی، پرهیز از مصرفِ همزمان با سایر داروهای سروتونرژیک و برخی داروهای سرماخوردگیِ ضداحتقان است، چون خطرِ سندرومِ سروتونین یا افزایشِ خطرناکِ فشارِ خون را بالا میبرد.
اگر داروی دیگری، بهویژه ضدافسردگی، مسکنِ قوی یا داروی سرماخوردگی، مصرف میکنید، باردار یا شیرده هستید، یا پس از شروعِ دارو نشانههای غیرعادی مانندِ تپشِ قلب یا سردردِ شدید دیدید، حتماً با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
موکلوبماید دارویی از گروهِ ضدافسردگیهاست که در ردهٔ بازدارندههای برگشتپذیرِ مونوآمیناکسیدازِ نوعِ آ (Reversible Inhibitor of Monoamine Oxidase-A) قرار میگیرد. این دارو با مهارِ موقت و انتخابیِ این آنزیم، از تجزیهٔ ناقلهای عصبیِ سروتونین، نوراپینفرین و دوپامین در مغز جلوگیری میکند و سطحِ آنها را در فضای بینِ سلولهای عصبی افزایش میدهد؛ همین امر به بهبودِ خلق و کاهشِ نشانههای افسردگی کمک میکند. برخلافِ داروهای قدیمیترِ مهارکنندهٔ مونوآمیناکسیداز که بهطور غیرقابلبرگشت و غیرانتخابی عمل میکردند، ماهیتِ برگشتپذیرِ موکلوبماید احتیاطهای غذاییِ آن دسته از داروها را تا حدِ زیادی کاهش داده، هرچند رعایتِ برخی نکات همچنان توصیه میشود. اثرِ کاملِ دارو معمولاً پس از چند هفته مصرفِ منظم آشکار میشود.
موارد مصرف
- درمانِ افسردگی (اختلال افسردگیِ اساسی)
- درمانِ اضطرابِ اجتماعی (فوبیای اجتماعی)
- بهبودِ خلق در افسردگیِ همراه با کاهشِ انرژی، انگیزه و تمرکز
- گزینهای برای بیمارانی که با سایر ضدافسردگیها پاسخِ کافی نگرفته یا عوارضِ ناخواسته داشتهاند، طبقِ تشخیصِ پزشک
روش مصرف
موکلوبماید را طبقِ دستورِ پزشک و ترجیحاً بعد از غذا مصرف کنید؛ خوردنِ آن همراه یا بلافاصله پس از وعدهٔ غذایی میتواند ناراحتیِ گوارشی را کم کند. قرص را کامل و با کمی آب میل کنید و تا جایی که ممکن است در ساعتِ مشخصی از روز مصرف کنید تا سطحِ دارو در بدن یکنواخت بماند. مصرفِ منظم و بدونِ فراموشی، حتی در روزهایی که حالِتان بهتر است، برای اثربخشیِ درمانِ افسردگی ضروری است، چون پاسخِ کاملِ دارو معمولاً زمان میبرد. دوز یا مدتِ درمان را خودسرانه تغییر ندهید و بدونِ هماهنگی با پزشک، مصرف را ناگهان قطع نکنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
اختلال افسردگی اساسی
برای ارزیابی اثربخشی، درمان معمولاً دستکم ۴ تا ۶ هفته ادامه مییابد؛ سقف دوز ۶۰۰ میلیگرم در روز است.
اضطراب اجتماعی (فوبیای اجتماعی)
دوز ۶۰۰ میلیگرم در روز معمولاً به مدت ۸ تا ۱۲ هفته برای ارزیابی پاسخ ادامه مییابد؛ دارو پس از غذا مصرف شود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به موکلوبماید یا هر یک از اجزای دارو حساسیت نشان دادهاید
- اگر داروی ضدافسردگیِ دیگری مصرف میکنید یا بهتازگی قطع کردهاید
- اگر داروهای مسکنِ قوی مانندِ ترامادول، یا داروهای سرماخوردگی و سرفهٔ حاویِ موادِ محرک مصرف میکنید
- اگر سابقهٔ فشارِ خونِ بالا، پرکاریِ تیروئید یا تومورِ غدهٔ فوقِ کلیه دارید
- اگر بیماریِ کبدی دارید، چون ممکن است پزشک دوز را تنظیم کند
- اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا شیر میدهید
عوارض احتمالی
- بیخوابی یا اختلال در الگوی خواب
- سردرد
- سرگیجه
- تهوع یا ناراحتیِ گوارشی
- خشکیِ دهان
- بیقراری یا تحریکپذیریِ خفیف
- نشانههای سندرومِ سروتونین مانندِ تبِ بالا، تعریقِ شدید، لرزش، تپشِ قلب و گیجیِ شدید: در صورتِ بروز فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- سردردِ شدید و ناگهانی، تاریِ دید یا تپشِ قلبِ شدید که میتواند نشانهٔ افزایشِ خطرناکِ فشارِ خون باشد: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- نشانههای واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تورمِ صورت و گلو، کهیرِ گسترده یا تنگیِ نفس: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- بدترشدنِ ناگهانیِ خلق یا بروزِ افکارِ خودآزاری، بهویژه در هفتههای اولِ درمان یا در افرادِ جوان: بیدرنگ با پزشک تماس بگیرید یا با اورژانس تماس بگیرید.
- نشانههای شیدایی یا تحریکِ شدیدِ روانی مانندِ پرانرژیِ غیرعادی، پرحرفی و بیخوابیِ شدید: به پزشک اطلاع دهید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
موکلوبماید با بسیاری از ضدافسردگیهای رایجِ دیگر، بهویژه بازدارندههای بازجذبِ سروتونین، و نیز با ترامادول، برخی مسکنهای قوی و داروهای میگرنِ خانوادهٔ تریپتان تداخلِ جدی دارد؛ مصرفِ همزمانِ این داروها میتواند خطرِ سندرومِ سروتونین (حالتی نادر اما جدی) را افزایش دهد. ترکیب با سایر مهارکنندههای مونوآمیناکسیداز نیز ممنوع است و باید فاصلهٔ زمانیِ لازم میانِ قطعِ یک دارو و شروعِ دیگری رعایت شود. داروهای محرکِ سیستمِ عصبیِ سمپاتیک، مانندِ برخی قطرهها و شربتهای ضداحتقانِ سرماخوردگی، نیز میتوانند فشارِ خون را بهطور خطرناکی بالا ببرند. مصرفِ مقادیرِ زیادِ غذاهای بسیار کهنه یا تخمیرشده مانندِ پنیرهای مانده و فرآوردههای گوشتیِ دودی بهتر است محدود شود، هرچند خطرِ این واکنش در موکلوبماید کمتر از مهارکنندههای قدیمیترِ مونوآمیناکسیداز است. همیشه فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا هرگونه تداخلِ احتمالی پیش از شروعِ درمان بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعاتِ قطعی دربارهٔ بیخطر بودنِ کاملِ موکلوبماید در بارداری در دست نیست، به همین دلیل مصرفِ آن در این دوره فقط با تشخیصِ پزشک و در صورتی انجام میشود که فایدهٔ درمان بر خطرِ احتمالی برتری داشته باشد. این دارو به مقدارِ کم در شیرِ مادر ترشح میشود؛ اگر در دورانِ شیردهی هستید، پیش از مصرف حتماً با پزشک مشورت کنید تا بر اساسِ وضعیتِ شما و نوزاد تصمیمگیری شود.
نگهداری
قرصهای موکلوبماید را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نورِ مستقیمِ آفتاب و گرمای زیاد نگهداری کنید. دارو را دور از دسترس و دیدِ کودکان قرار دهید و پیش از هر بار مصرف، تاریخِ انقضای رویِ بستهبندی را بررسی کنید. داروهای تاریخگذشته یا استفادهنشده را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در سطلِ زباله یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 150 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۹ برند از ۸ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱موکلوبماید چه تفاوتی با ضدافسردگیهای رایجترِ امروزی دارد؟
۰۲آیا با مصرفِ موکلوبماید باید از خوردنِ پنیر و برخی غذاها پرهیز کنم؟
۰۳اثرِ موکلوبماید چقدر طول میکشد تا نمایان شود؟
۰۴آیا موکلوبماید عادتآور یا اعتیادآور است؟
۰۵اگر یک نوبتِ مصرفِ موکلوبماید را فراموش کنم چه باید بکنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۹ برند از ۸ سازنده، در گروه N06AG02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.