میرتازاپین
میرتازاپین دارویی ضدافسردگی است که با اثر بر برخی پیامرسانهای عصبی مغز، بهویژه نوراپینفرین و سروتونین، به بهبود خلقوخو کمک میکند.
این دارو بیشتر برای درمان افسردگی اساسی تجویز میشود و به دلیل اثر آرامبخش و محرک اشتها، گاهی برای بیمارانی که افسردگیشان با بیخوابی یا کاهش اشتها همراه است نیز کمککننده است.
در آغاز درمان یا هنگام تغییر دوز، بهویژه در نوجوانان و جوانان، ممکن است خلق یا افکار فرد بدتر شود، پس هرگونه تغییر ناگهانی در رفتار یا افکار آسیب به خود باید سریع به پزشک اطلاع داده شود. این دارو را هرگز خودسرانه و ناگهانی قطع نکنید.
اگر نشانههای بدتر شدن خلق، افکار آسیب به خود، واکنش آلرژیک شدید یا هر نشانهٔ غیرمعمول نگرانکننده دیدید، فوراً به اورژانس مراجعه کنید؛ برای هر پرسش دیگر دربارهٔ اثر یا تداخل این دارو نیز با پزشک یا داروساز خود مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
میرتازاپین دارویی ضدافسردگی از دستهٔ نورآدرنرژیک و سروتونرژیک اختصاصی (NaSSA) است که در ردهٔ داروهای مؤثر بر دستگاه عصبی مرکزی جای میگیرد. این دارو با اثر بر برخی گیرندههای خاص در مغز، میزان دو پیامرسان عصبی مهم یعنی نوراپینفرین و سروتونین را در فضای بین سلولهای عصبی افزایش میدهد و از همین راه به بهبود خلقوخو کمک میکند. برخلاف بسیاری از ضدافسردگیهای دیگر، میرتازاپین معمولاً اثر آرامبخش و محرک اشتها نیز دارد، ویژگیای که میتواند برای بیمارانی با بیخوابی یا کاهش اشتهای همراه با افسردگی مفید باشد. اثر کامل این دارو بر خلقوخو معمولاً بلافاصله ظاهر نمیشود و رسیدن به نتیجهٔ درمانی چند هفته زمان میبرد. مصرف این دارو همواره باید طبق تشخیص و نسخهٔ پزشک باشد.
موارد مصرف
- درمان اختلال افسردگی اساسی
- کمک به بهبود بیخوابی همراه با افسردگی
- کمک به افزایش اشتها در بیمارانی که افسردگی باعث کاهش اشتها و کاهش وزن آنها شده است
- کاهش نشانههای اضطراب همراه با افسردگی، به تشخیص پزشک
روش مصرف
میرتازاپین معمولاً یکبار در روز و ترجیحاً پیش از خواب مصرف میشود، چون میتواند خوابآلودگی ایجاد کند؛ میتوان آن را همراه یا بدون غذا خورد، اما بهتر است هر روز در ساعتی مشخص مصرف شود تا اثر درمانی پایدار بماند. قرص را کامل و با کمی آب بلع کنید، مگر پزشک یا داروساز توصیهٔ دیگری کرده باشد. بهبود واقعی خلقوخو معمولاً چند هفته زمان میبرد، بنابراین حتی اگر در روزهای نخست تغییری احساس نکردید، بدون مشورت با پزشک مصرف را قطع نکنید. قطع ناگهانی این دارو، بهویژه پس از مصرف طولانیمدت، میتواند باعث سرگیجه، بیقراری یا بازگشت نشانهها شود، پس کاهش دوز و قطع دارو باید تدریجی و زیر نظر پزشک انجام شود. مقدار و مدت دقیق مصرف را فقط پزشکتان بر اساس شرایط شما تعیین میکند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
اختلال افسردگی اساسی
با یا بدون غذا مصرف شود؛ پس از بهبود، درمان معمولاً حداقل ۴ تا ۶ ماه ادامه مییابد.
بیخوابی همراه با افسردگی
خوابآلودگی ممکن است ایجاد شود؛ برای بیخوابیِ بدون افسردگی رژیم جداگانهای ندارد.
کاهش اشتها و کاهش وزن ناشی از افسردگی
افزایش اشتها و وزن ممکن است رخ دهد؛ وزن و پاسخ درمانی پایش شود.
نشانههای اضطراب همراه با افسردگی
برای اضطرابِ مستقل از افسردگی رژیم جداگانهای ندارد؛ خوابآلودگی ممکن است رخ دهد.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به میرتازاپین یا هر یک از اجزای آن حساسیت یا واکنش آلرژیک داشتهاید، حتماً به پزشک بگویید.
- مصرف همزمان یا اخیر داروهای مهارکنندهٔ مونوآمیناکسیداز (MAOI) را به پزشک اطلاع دهید، چون ترکیب آنها با میرتازاپین خطرناک است.
- اگر سابقهٔ بیماری کبدی، کلیوی یا قلبی، تشنج، گلوکوم (افزایش فشار داخل چشم) یا اختلال دوقطبی دارید، پیش از شروع دارو با پزشک در میان بگذارید.
- فهرست همهٔ داروها، مکملها و گیاهان دارویی مصرفیتان را به پزشک و داروساز بگویید.
- اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از مصرف حتماً با پزشک مشورت کنید.
- اگر پیشتر افکار خودکشی یا آسیب به خود داشتهاید یا در خانواده سابقهٔ اختلال دوقطبی وجود دارد، این موضوع را با پزشک در میان بگذارید.
عوارض احتمالی
- افزایش اشتها و افزایش وزن
- خوابآلودگی و احساس خستگی، بهویژه در روزهای نخست مصرف
- خشکی دهان
- یبوست
- سرگیجه
- رؤیاهای غیرعادی یا پررنگتر از حد معمول
- بدتر شدن افسردگی، بیقراری شدید یا بروز افکار خودکشی و آسیب به خود، بهویژه در نوجوانان و جوانان یا در هفتههای نخست مصرف؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید یا با پزشک خود تماس بگیرید.
- تب، گلودرد شدید، زخمهای دهانی یا نشانههای دیگر عفونت که بهندرت میتواند نشانهٔ افت شدید گلبولهای سفید خون باشد؛ در این حالت فوراً به پزشک مراجعه کنید.
- نشانههای سندرم سروتونین مانند تب، تعریق زیاد، لرزش، تپش قلب تند، بیقراری شدید یا گیجی؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت، لب، زبان یا گلو، کهیر گسترده یا تنگی نفس؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- زردی پوست یا سفیدی چشم، ادرار تیره یا درد شدید شکم که میتواند نشانهٔ آسیب کبدی باشد؛ در این حالت فوراً به پزشک مراجعه کنید.
- تشنج یا رفتار ناگهانی و غیرمعمول، بهویژه در افرادی با سابقهٔ تشنج؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
میرتازاپین را نباید همزمان با مهارکنندههای مونوآمیناکسیداز یا تا حدود دو هفته پس از قطع آنها مصرف کرد، چون این ترکیب میتواند واکنشهای شدید و خطرناک ایجاد کند. مصرف همزمان با سایر داروهای سروتونرژیک، مانند بسیاری از ضدافسردگیهای رایج دیگر، ترامادول یا برخی داروهای خاص میگرن، میتواند خطر سندرم سروتونین را که وضعیتی جدی است بالا ببرد. الکل و داروهای آرامبخش، خوابآور یا برخی مسکنهای قوی نیز میتوانند خوابآلودگی ناشی از میرتازاپین را تشدید کنند و بهتر است هنگام مصرف این دارو محدود شوند یا از آنها پرهیز شود. برخی داروهای دیگر نیز ممکن است سطح میرتازاپین را در خون کم یا زیاد کنند و نیاز به تنظیم دوز داشته باشند. برای پیشگیری از این تداخلها، فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید تا ایمنی مصرف بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مصرف میرتازاپین در بارداری تنها باید با تجویز و زیر نظر پزشک باشد. مصرف آن، بهویژه در سهماههٔ پایانی بارداری، در موارد نادر با علائم گذرا در نوزاد پس از تولد، مانند بیقراری یا مشکل در تغذیه، همراه بوده است که در این صورت باید پزشک نوزاد در جریان قرار گیرد. این دارو به مقدار کمی در شیر مادر ترشح میشود، بنابراین تصمیم دربارهٔ ادامهٔ شیردهی هنگام مصرف این دارو باید با مشورت پزشک و سنجش سود و خطر برای مادر و نوزاد گرفته شود. بههیچوجه بدون هماهنگی با پزشک، مصرف دارو را در دوران بارداری قطع نکنید، چون قطع ناگهانی نیز میتواند خطرهای خود را داشته باشد.
نگهداری
میرتازاپین را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نور مستقیم و گرمای زیاد نگهداری کنید و در بستهٔ اصلی و کاملاً بسته نگه دارید. آن را همیشه دور از دسترس و دید کودکان قرار دهید. پیش از هر بار مصرف، تاریخ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته یا اضافی را طبق راهنمایی داروخانه دور بریزید، نه در سطل زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 30 mg |
| قرص | 15 mg |
| قرص | 7.5 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۱ برند از ۱۵ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا میرتازاپین باعث افزایش وزن میشود؟
۰۲میرتازاپین را چه زمانی از شبانهروز بهتر است مصرف کنم؟
۰۳اگر بعد از شروع میرتازاپین حالم بهتر نشد، چه باید بکنم؟
۰۴آیا مصرف الکل هنگام استفاده از میرتازاپین مشکلی ایجاد میکند؟
۰۵آیا میتوانم مصرف میرتازاپین را ناگهان قطع کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۴۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۱ برند از ۱۵ سازنده، در گروه N06AX11. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.