متیلارگونوین مالئات
متیلارگونوین مالئات دارویی از دستهٔ آلکالوئیدهای ارگو (Ergot Alkaloids) است که با ایجادِ انقباض در عضلهٔ رحم، از خونریزیِ پس از زایمان جلوگیری میکند.
این دارو بیشتر بلافاصله پس از زایمان یا سقط، برایِ پیشگیری و کنترلِ خونریزیِ ناشی از سستشدنِ رحم به کار میرود.
این دارو هرگز پیش از تولدِ نوزاد یا برایِ شروع و تندترکردنِ زایمان استفاده نمیشود و در افرادِ دارایِ فشارخونِ بالا باید با احتیاطِ ویژه و زیرِ نظرِ پزشک مصرف شود.
اگر پس از مصرف، سردردِ شدید، تاریِ دید، دردِ قفسهٔ سینه یا سردیِ ناگهانیِ انگشتان احساس کردید، یا خونریزی بهجایِ کاهش ادامه یافت، بیدرنگ با پزشک یا اورژانس تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
متیلارگونوین مالئات یکی از آلکالوئیدهای نیمهمصنوعیِ ارگو و از دستهٔ داروهایِ اکسیتوسیک (Oxytocic) است که در ردهٔ درمانیِ داروهایِ زنان و زایمان جای میگیرد. مکانیسمِ اثرِ آن ایجادِ انقباضِ قوی و پایدار در عضلهٔ صافِ رحم است؛ این انقباض به بستنِ عروقِ محلِ جفت کمک میکند و از خونریزیِ بیشازحد پس از زایمان جلوگیری میکند. برخلافِ اکسیتوسین که انقباضهایِ ریتمیک ایجاد میکند، این دارو انقباضی کشیده و ممتد در رحم پدید میآورد؛ به همین دلیل فقط پس از تولدِ نوزاد و خروجِ جفت کاربرد دارد، نه پیش از آن. این دارو به دو شکلِ قرصِ خوراکی و آمپولِ تزریقی موجود است و انتخابِ شکلِ مصرف و زمانبندیِ آن را پزشک بر اساسِ شرایطِ بیمار تعیین میکند.
موارد مصرف
- پیشگیری از خونریزیِ شدیدِ رحم بلافاصله پس از زایمان
- کنترل و درمانِ خونریزیِ ناشی از سستشدنِ عضلهٔ رحم (آتونی) پس از زایمان یا سقط
- کمک به بازگشتِ رحم به اندازهٔ طبیعیِ خود در دورانِ پس از زایمان
- تکمیلِ اثرِ سایرِ داروهایِ اکسیتوسیک در مواردی که بهتنهایی برایِ کنترلِ خونریزی کافی نبودهاند
روش مصرف
شکلِ تزریقیِ این دارو معمولاً در بیمارستان و توسطِ کادرِ درمان، بلافاصله پس از زایمان یا خروجِ جفت تزریق میشود. اگر پزشک برایِ ادامهٔ درمان، شکلِ خوراکی را تجویز کند، بهتر است قرص هر روز تقریباً در ساعتهایِ مشخص و ثابت مصرف شود تا اثرِ آن یکنواخت بماند؛ در صورتِ ناراحتیِ معده میتوان آن را همراه با غذا خورد. تعدادِ دفعات و طولِ دورهٔ مصرف را فقط پزشک بر اساسِ شدتِ خونریزی و وضعیتِ بیمار مشخص میکند؛ نباید بدونِ هماهنگی با او مصرف را زودتر قطع کرد یا در دفعاتِ آن تغییر داد، بهویژه تا زمانی که خونریزی بهطورِ کامل کنترل نشده باشد.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
پیشگیری از خونریزی شدید رحم بلافاصله پس از زایمان
راه عضلانی ترجیح دارد؛ تزریق وریدی روتین نیست و در فشارخون بالا، پرهاکلامپسی یا اکلامپسی نباید مصرف شود.
کنترل و درمان خونریزی ناشی از آتونی رحم پس از زایمان یا سقط
فقط در محیط درمانی انجام شود؛ هنگام تزریق وریدی، پایش دقیق فشارخون ضروری است.
کمک به بازگشت رحم به اندازهٔ طبیعی در دوران پس از زایمان
دوره معمولاً کوتاه است؛ در دوران درمان و تا ۱۲ ساعت پس از آخرین دوز، شیردهی انجام نشود.
تکمیل اثر سایر داروهای اکسیتوسیک در خونریزی کنترلنشدهٔ رحم
همزمانی با سایر داروهای منقبضکنندهٔ رحم باید در مرکز درمانی و با پایش فشارخون انجام شود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر سابقهٔ فشارخونِ بالا، پرهاکلامپسی یا اکلامپسی دارید، حتماً پیش از مصرف به پزشک اطلاع دهید.
- اگر بیماریِ قلبیعروقی مانندِ گرفتگیِ عروقِ کرونر یا بیماریِ رینود دارید، این موضوع را با پزشک در میان بگذارید.
- سابقهٔ حساسیت به آلکالوئیدهای ارگو یا داروهایِ مشابه را حتماً یادآوری کنید.
- اگر بیماریِ کبدی، کلیوی یا هرگونه عفونتِ خونی دارید، به پزشک بگویید.
- فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایِ مصرفیتان، بهویژه آنتیبیوتیکها یا داروهایِ ضدقارچ، را به پزشک نشان دهید.
- اگر سیگار میکشید، این را با پزشک مطرح کنید، چون خطرِ انقباضِ عروق را بیشتر میکند.
عوارض احتمالی
- تهوع و گاهی استفراغ
- دردِ خفیف یا انقباضِ شکم
- سردرد
- سرگیجه
- بالارفتنِ گذرا و خفیفِ فشارخون
- سردردِ شدید و ناگهانی، تاریِ دید یا فشارخونِ بسیار بالا — در این حالت فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید.
- دردِ قفسهٔ سینه یا تنگیِ نفس که میتواند نشانهٔ گرفتگیِ عروقِ قلب باشد — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- سردی، بیحسی یا کبودیِ انگشتانِ دست و پا بهعنوانِ نشانهٔ احتمالیِ تنگشدنِ عروقِ محیطی — سریع به پزشک اطلاع دهید.
- خونریزیِ شدید یا خونریزیِ افزایشیابنده بهجایِ کاهش — نیازمندِ بررسیِ فوریِ پزشک است.
- علائمِ واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ ورمِ صورت و گلو، کهیرِ گسترده یا مشکلِ تنفس — بیدرنگ با اورژانس تماس بگیرید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
برخی آنتیبیوتیکها، داروهایِ ضدقارچ و بعضی داروهایِ ضدویروسی میتوانند غلظتِ این دارو را در خون بالا ببرند و خطرِ انقباضِ شدیدِ عروق را افزایش دهند. مصرفِ همزمان با سایرِ داروهایِ منقبضکنندهٔ عروق یا سایر آلکالوئیدهای ارگو نیز میتواند فشارخون را بهطورِ خطرناکی بالا ببرد، و سیگارکشیدن هم همین اثر را تشدید میکند. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا از این تداخلها پیشگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
این دارو پیش از تولدِ نوزاد و در طولِ بارداری کاربردی ندارد و هرگز نباید برایِ شروع یا تندترکردنِ زایمان به کار رود، زیرا انقباضِ ممتدی که ایجاد میکند برایِ جنین خطرناک است؛ مصرفِ آن فقط پس از تولدِ نوزاد و زیرِ نظرِ مستقیمِ پزشک یا ماماست. در دورانِ شیردهی نیز مقدارِ کمی از دارو ممکن است به شیر منتقل شود؛ تصمیم دربارهٔ ادامهٔ شیردهی در روزهایِ مصرفِ این دارو را باید با پزشک در میان گذاشت.
نگهداری
این دارو را در دمایِ اتاق و دور از نور، گرما و رطوبت نگه دارید، زیرا نور میتواند اثرِ آن را کم کند. آن را در جعبه یا ظرفِ اصلیِ خود و دور از دسترسِ کودکان قرار دهید. پیش از هر بار مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید و دارویِ تاریخگذشته یا تغییررنگداده را مصرف نکنید و طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 0.125 mg |
| تزریقی | 0.2 mg / 1mL |
| تزریقی | 0.125 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۸ برند از ۱۴ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا این دارو برایِ شروع یا تندترکردنِ زایمان استفاده میشود؟
۰۲چرا بعد از مصرفِ این دارو انگشتانم سرد یا بیحس شده است؟
۰۳آیا مصرفِ این دارو با شیردهی مشکلی دارد؟
۰۴اگر پس از مصرفِ این دارو فشارخونم بالا برود، چه باید بکنم؟
۰۵چرا این دارو گاهی بهشکلِ قرص و گاهی بهشکلِ آمپول تجویز میشود؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۵ فرآوردهٔ ثبتشده، ۸ برند از ۱۴ سازنده، در گروه G02AB01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.