لیناکلوتاید
لیناکلوتاید دارویی از دستهٔ آگونیستهای گوانیلات سیکلاز-C است که با افزایش ترشح مایع در روده باریک، به نرمشدن مدفوع و تسهیل دفع آن کمک میکند.
این دارو بیشتر برای درمان یبوست مزمن بدون علت زمینهای مشخص و سندرم روده تحریکپذیر همراه با یبوست تجویز میشود.
مهمترین نکته دربارهٔ این دارو احتمال بروز اسهال -گاهی شدید- است؛ برای کاهش این خطر باید آن را با معدهٔ خالی و پیش از غذا مصرف کرد، مگر پزشک روش دیگری تعیین کرده باشد.
اگر اسهال شدید یا مداوم، خونریزی از رکتوم یا نشانههای کمآبی بدن مانند سرگیجه و کاهش شدید ادرار رخ داد، حتماً با پزشک تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
لیناکلوتاید پپتیدی مصنوعی از گروه داروهای مؤثر بر دستگاه گوارش است که بهطور موضعی در روده باریک عمل میکند و تقریباً وارد جریان خون نمیشود. این دارو به گیرندهٔ گوانیلات سیکلاز-C روی سطح دیوارهٔ روده متصل میشود و با افزایش یک پیامرسان درونسلولی، ترشح مایع و کلراید به داخل روده را زیاد میکند. همین امر مدفوع را نرمتر میکند و عبور آن از روده را سریعتر میسازد. افزون بر این، لیناکلوتاید میتواند حساسیت اعصاب روده به درد را هم تا حدودی کم کند. هدف اصلی این دارو، کاهش یبوست و ناراحتی همراه آن در بیمارانی است که به درمانهای سادهٔ اولیه پاسخ کافی ندادهاند.
موارد مصرف
- یبوست مزمن ایدیوپاتیک (CIC)؛ یعنی یبوستی که علت زمینهای مشخصی برای آن پیدا نشده است
- سندرم روده تحریکپذیر با یبوست غالب (IBS-C)
- کاهش نفخ و درد شکمی همراه با این دو حالت
- بهبود تعداد دفعات و نرمشدن قوام مدفوع در یبوستهایی که به اقدامات سادهٔ اولیه مثل تغییر رژیم غذایی پاسخ کافی ندادهاند
روش مصرف
لیناکلوتاید معمولاً باید با معدهٔ خالی و دستکم سی دقیقه پیش از اولین وعدهٔ غذایی روز مصرف شود، زیرا خوردن آن همراه یا نزدیک به غذا میتواند احتمال اسهال و شلشدن بیشازحد مدفوع را افزایش دهد. کپسول را باید کامل و همراه با آب بلعید و از خرد کردن یا باز کردن آن -مگر با راهنمایی صریح پزشک یا داروساز- خودداری کنید. بهتر است هر روز در ساعتی نسبتاً ثابت مصرف شود تا اثر آن یکنواختتر بماند؛ رسیدن به اثر کامل ممکن است از چند روز تا چند هفته طول بکشد. مقدار مصرف، مدت درمان و هرگونه تغییر در نحوهٔ مصرف باید کاملاً طبق نسخه و نظر پزشک یا داروساز باشد.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
یبوست مزمن ایدیوپاتیک؛ بهبود دفعات و نرمشدن مدفوع
کپسول را کامل ببلعید و نجوید. برای این بیماری، کپسول ۲۹۰ میکروگرمی را نصف نکنید یا خودسرانه یکروزدرمیان مصرف نکنید؛ در صورت اسهال شدید یا طولانی، مصرف را متوقف و با پزشک تماس بگیرید.
سندرم رودهٔ تحریکپذیر با یبوست غالب؛ کاهش نفخ و درد شکمی همراه آن
کپسول را کامل ببلعید و نجوید. اگر پس از ۴ هفته بهبود کافی ایجاد نشد، ادامهٔ درمان باید بازبینی شود؛ در صورت اسهال شدید یا طولانی، مصرف را متوقف و با پزشک تماس بگیرید.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به لیناکلوتاید یا هر یک از اجزای این دارو حساسیت داشتهاید
- اگر انسداد مکانیکی روده دارید یا احتمال آن مطرح است؛ در این حالت این دارو نباید مصرف شود
- اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا شیر میدهید
- اگر سابقهٔ اسهال شدید یا مکرر، بیماری التهابی روده یا سایر مشکلات گوارشی زمینهای دارید
- فهرست کامل داروها، مکملها و گیاهان دارویی مصرفیات را به پزشک اطلاع بده
- برای کودکان زیر شش سال این دارو ممنوع است؛ در کودکان بزرگتر و نوجوانان هم فقط با نظر دقیق پزشک متخصص مصرف شود
عوارض احتمالی
- اسهال (شایعترین عارضه)
- نفخ شکم
- درد خفیف تا متوسط شکمی
- اتساع یا بادکردگی شکم
- سردرد
- اسهال شدید یا مداوم همراه با نشانههای کمآبی بدن مانند سرگیجه، خشکی دهان یا کاهش شدید ادرار: مصرف را قطع کنید و با پزشک تماس بگیرید.
- خونریزی از رکتوم یا مشاهدهٔ خون در مدفوع: در اسرع وقت به پزشک اطلاع دهید.
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت و گلو، کهیر گسترده یا دشواری در تنفس: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- کاهش وزن غیرمعمول یا نشانههای کمآبی شدید بدن، بهویژه در کودکان: بدون فوت وقت با پزشک هماهنگ کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
از آنجا که لیناکلوتاید عمدتاً بهصورت موضعی در روده اثر میکند و به مقدار بسیار کمی وارد جریان خون میشود، تداخل دارویی سیستمیک مهمی با اغلب داروهای رایج ندارد. با این حال، مصرف همزمان آن با داروها یا مکملهایی که خودشان باعث اسهال یا شلشدن مدفوع میشوند، میتواند خطر اسهال و کمآبی بدن را بیشتر کند. همچنین چون این دارو سرعت عبور مواد غذایی از روده را تغییر میدهد، ممکن است جذب برخی داروهای دیگری که همزمان خورده میشوند اندکی تحت تأثیر قرار گیرد. به همین دلیل، فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا از بیخطر بودن مصرف همزمان مطمئن شوند.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات انسانی کافی دربارهٔ مصرف لیناکلوتاید در بارداری وجود ندارد؛ از آنجا که این دارو عمدتاً موضعی عمل میکند و بهسختی وارد جریان خون میشود، خطر آن برای جنین کم تلقی میشود، اما تصمیم دربارهٔ مصرفش در بارداری باید فقط با نظر پزشک و پس از سنجش سود و خطر گرفته شود. دربارهٔ ورود این دارو به شیر مادر هم اطلاعات کافی در دست نیست؛ اگر شیر میدهید، پیش از مصرف با پزشک خود مشورت کنید.
نگهداری
این دارو را در دمای اتاق، دور از رطوبت و نور مستقیم آفتاب نگهداری کنید و در ظرف را همیشه محکم بسته نگه دارید؛ کیسهٔ کوچک جذبکنندهٔ رطوبت (دسیکانت) داخل ظرف را خارج نکنید. کپسولها را دور از دسترس و دید کودکان قرار دهید، پیش از هر مصرف تاریخ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته یا اضافی را بدون راهنمایی داروخانه در زبالهٔ عادی یا فاضلاب دور نریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کپسول | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱لیناکلوتاید را چه زمانی از روز باید مصرف کرد؟
۰۲آیا اسهال ناشی از این دارو خطرناک است؟
۰۳اثر لیناکلوتاید چه زمانی شروع میشود؟
۰۴آیا لیناکلوتاید برای کودکان بیخطر است؟
۰۵اگر یک نوبت مصرف را فراموش کنم، چه کار کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۴ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۳ سازنده، در گروه A06AX04. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.