لیدوکائین
لیدوکائین یک بیحسکنندهٔ موضعی از خانوادهٔ آمیدهاست که با تزریق در ناحیهٔ موردنظر، حسِ درد و لمس را بهطور موقت مسدود میکند.
این فرآوردهٔ تزریقیِ ۴٪ بیشتر پیش از اعمالِ جراحیِ جزئی، دندانپزشکی و برخی پروسیجرهای پزشکی برایِ ایجادِ بیحسیِ موضعی یا بلوکِ عصبی به کار میرود.
این دارو را فقط پزشک یا دندانپزشک در محیطِ درمانی تزریق میکند؛ در مواردِ نادر ممکن است واکنشِ آلرژیک یا علائمِ سمیتِ سیستمیک مانند سرگیجه و بیحسیِ دهان رخ دهد که نیازمندِ توجهِ فوریاند.
اگر پیشتر به بیحسکنندههای موضعی حساسیت داشتهاید یا به بیماریِ قلبی، کبدی یا صرع مبتلایید، پیش از تزریق حتماً پزشک یا دندانپزشکِ خود را در جریان بگذارید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
لیدوکائین یک بیحسکنندهٔ موضعی از خانوادهٔ آمیدها (Amide Local Anesthetic) است که با مسدودکردنِ کانالهای سدیمِ غشایِ سلولهای عصبی، انتقالِ پیامِ درد را در ناحیهٔ تزریق بهطور موقت متوقف میکند. فرآوردهٔ تزریقیِ ۴٪ آن معمولاً توسط پزشک یا دندانپزشک، برایِ بیحسیِ موضعی یا بلوکِ عصبی، پیش از اعمالِ جراحیِ جزئی و دندانپزشکی به کار میرود. اثرِ بیحسی معمولاً چند دقیقه پس از تزریق آغاز میشود و بسته به ناحیه و مقدارِ بهکاررفته، از حدودِ یک تا چند ساعت ادامه مییابد. هدفِ اصلیِ آن، فراهمکردنِ بیدردیِ کافی برایِ انجامِ ایمن و راحتِ پروسیجر است، بدونِ آنکه هوشیاریِ فرد تحتِ تأثیر قرار گیرد.
موارد مصرف
- بیحسیِ نفوذیِ موضعی پیش از اعمالِ جراحیِ جزئی
- بیحسی و بیدردی برایِ اقداماتِ دندانپزشکی
- بلوکِ عصبیِ محیطی برایِ ایجادِ بیحسیِ ناحیهای
- کاهشِ دردِ برخی پروسیجرهایِ تشخیصی یا درمانیِ پوست و بافتِ نرم
روش مصرف
این فرآورده را فقط پزشک، دندانپزشک یا پرسنلِ آموزشدیدهٔ درمانی و در محیطِ بالینی تزریق میکند؛ محلِ تزریق، مقدار و روشِ دقیقِ کار (نفوذی، بلوکِ عصبی و مانندِ آن) را پزشک بر اساسِ نوعِ پروسیجر و شرایطِ شما تعیین میکند و خودتان هرگز نباید آن را تزریق کنید. پیش از تزریق، سوابقِ پزشکی، حساسیتها و داروهایِ مصرفیتان را کامل با تیمِ درمانی در میان بگذارید. تا زمانی که بیحسی کاملاً برطرف نشده، ناحیهٔ موردنظر (مثلاً لب، گونه یا زبان پس از تزریقِ دندانپزشکی) فاقدِ حسِ طبیعی است؛ در این بازه مراقب باشید تا با گاز گرفتن یا تماس با موادِ داغ به آن آسیب نزنید. اگر پزشک یا دندانپزشک برایِ پس از پروسیجر توصیهٔ خاصی داده، همان را دنبال کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
بیحسی نفوذی موضعی پیش از اعمال جراحی جزئی
مقادیر مرجع فرآوردههای تزریقی با غلظتهای دیگر را مستقیماً به محلول ۴٪ تعمیم ندهید؛ آسپیرهکردن، تزریق مرحلهای و پایش سمیت سیستمیک ضروری است.
بیحسی و بیدردی برای اقدامات دندانپزشکی
مجموع دوز همهٔ فرآوردههای حاوی لیدوکائین باید محاسبه شود و محلول ۴٪ نباید بدون تأیید فرآورده و پروتکل، جایگزین غلظتهای استاندارد دندانپزشکی شود.
بلوک عصبی محیطی برای ایجاد بیحسی ناحیهای
اعداد مرجع بلوکهای خاص با غلظتهای دیگر را به فرآوردهٔ ۴٪ تعمیم ندهید؛ در بلوکهای بزرگ، پایش قلبیتنفسی، دسترسی وریدی و تزریق مرحلهای ضروری است.
کاهش درد در اقدامات تشخیصی یا درمانی پوست و بافت نرم
از تزریق داخلعروقی ناخواسته اجتناب شود؛ آسپیرهکردن، تزریق مرحلهای و محاسبهٔ مجموع دوز همهٔ محلهای تزریق ضروری است.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت یا واکنشِ ناخواسته به لیدوکائین یا دیگر بیحسکنندههای موضعیِ آمیدی
- بیماریِ قلبی، اختلالِ ریتمِ قلب یا فشارخونِ کنترلنشده
- بیماریِ کبدی، چراکه لیدوکائین در کبد متابولیزه میشود
- سابقهٔ تشنج یا صرع
- بارداری، شیردهی و هر داروی دیگر یا مکملی که مصرف میکنید
عوارض احتمالی
- درد، قرمزی یا کبودیِ خفیف در محلِ تزریق
- بیحسی یا سنگینیِ موقتی که کمی فراتر از ناحیهٔ موردنظر گسترش مییابد
- سرگیجه یا سبکیِ سرِ خفیف و گذرا بلافاصله پس از تزریق
- سردردِ خفیف و موقت
- علائمِ واکنشِ آلرژیک شدید مانند تورمِ صورت، لب یا زبان، کهیرِ گسترده یا دشواری در تنفس؛ در صورتِ بروز، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
- بیحسی یا سوزنسوزنشدنِ اطرافِ دهان، وزوزِ گوش، سرگیجهٔ شدید یا تاریِ دید بلافاصله پس از تزریق؛ این علائم میتوانند نشانهٔ ورودِ ناخواستهٔ دارو به جریانِ خون باشند و باید فوراً به تیمِ درمانیِ حاضر اطلاع دهید.
- تپشِ قلب، ریتمِ نامنظمِ قلب، تنگیِ نفس یا تشنج؛ در صورتِ بروز، بهویژه پس از ترخیص از مطب یا درمانگاه، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- بیحسی، ضعف یا گزگزِ غیرعادی و طولانیمدت که پس از گذشتِ چند ساعت هم برطرف نمیشود؛ آن را به پزشک یا دندانپزشکِ خود اطلاع دهید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
تداخلهایِ لیدوکائینِ تزریقی را معمولاً پزشک یا دندانپزشک در همان محیطِ درمانی مدیریت میکند، اما مصرفِ همزمانِ داروهایِ ضدِ آریتمیِ قلبی یا سایرِ بیحسکنندههای موضعی میتواند خطرِ عوارضِ قلبی یا عصبی را بیشتر کند. برخی داروهایی که فعالیتِ کبد را تغییر میدهند نیز ممکن است بر سرعتِ تجزیهٔ این دارو در بدن اثر بگذارند. به همین دلیل، فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و بیماریهایِ زمینهایات را پیش از هر تزریق به پزشک و داروساز بگو.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
در بارداری، لیدوکائینِ تزریقی معمولاً تنها در صورتِ نیازِ واقعیِ پزشکی یا دندانپزشکی و با احتیاطِ معمول به کار میرود؛ تجربهٔ بالینیِ نسبتاً گستردهای دربارهٔ مصرفِ آن در بارداری وجود دارد، اما تصمیمِ نهایی همیشه بر عهدهٔ پزشک است. مقدارِ کمی از دارو ممکن است به شیرِ مادر منتقل شود، هرچند در دوزهایِ معمولِ بیحسیِ موضعی مشکلِ جدی برایِ نوزادِ شیرخوار گزارش نشده است. با این حال، پیش از هر تزریق در دورانِ بارداری یا شیردهی، این موضوع را با پزشک یا دندانپزشکِ خود در میان بگذارید.
نگهداری
این فرآورده معمولاً در داروخانه یا محیطِ درمانی، دورِ از نورِ مستقیمِ آفتاب و در دمایِ اتاق (طبقِ برچسبِ رویِ بستهبندی) نگهداری میشود و تزریقِ آن بر عهدهٔ کادرِ درمانی است، نه بیمار. اگر ویال یا آمپولی از این دارو موقتاً در اختیارِ شما قرار گرفت، آن را دورِ از دسترسِ کودکان نگه دارید، از انجمادِ آن پرهیز کنید و پیش از استفاده، تاریخِ انقضا و شفافیتِ محلول را بررسی کنید. محلولِ استفادهنشده یا تاریخگذشته را طبقِ راهنماییِ داروساز دور بریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 4 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا تزریقِ لیدوکائین دردناک است؟
۰۲بیحسیِ حاصل از این تزریق چه مدت طول میکشد؟
۰۳بعد از تزریقِ لیدوکائینِ دندانپزشکی، کِی میتوانم غذا بخورم؟
۰۴آیا لیدوکائینِ تزریقی باعثِ بیهوشیِ کامل یا خوابآلودگی میشود؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه N01BB52. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.