لوتیراستام
لوتیراستام یک داروی ضدتشنج (آنتیاپیلپتیک) از دستهٔ داروهای اثرگذار بر دستگاه عصبی است که با تنظیم فعالیت الکتریکی نورونها از بروز تشنج پیشگیری میکند.
این دارو عمدتاً برای کنترل انواعی از تشنجهای صرعی (از جمله کانونی و برخی اشکال ژنرالیزه) در کودکان و بزرگسالان، معمولاً بههمراه سایر داروهای ضدصرع، تجویز میشود.
مهمترین نکته این است که نباید مصرف لوتیراستام را ناگهان و خودسرانه قطع کرد، چون این کار میتواند خطر بازگشت یا تشدید تشنج را افزایش دهد.
اگر دچار تغییرات خلقی مانند پرخاشگری شدید، افسردگی یا افکار آسیب به خود شدید، سریع با پزشک تماس بگیرید. همچنین در صورت بروز نشانههای آلرژی شدید یا بثورات گستردهٔ پوستی، فوراً به اورژانس یا پزشک مراجعه کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
لوتیراستام (Levetiracetam) داروی ضدتشنجی از ردهٔ داروهای اثرگذار بر دستگاه عصبی مرکزی است که برای پیشگیری و کنترل انواعی از حملات صرعی به کار میرود. مکانیسم دقیق آن با بیشتر داروهای ضدصرع کلاسیک متفاوت است؛ این دارو به پروتئینی به نام SV2A روی وزیکولهای سیناپسی سلولهای عصبی متصل میشود و از این راه در تنظیم آزادسازی انتقالدهندههای عصبی و کاهش فعالیت الکتریکی نامنظم و بیشازحدِ مغز نقش دارد. هدف اصلی درمان، کاهش تعداد و شدت تشنجها و بهبود کیفیت زندگی فرد مبتلا به صرع است. این دارو معمولاً همراه با سایر داروهای ضدصرع یا گاهی بهتنهایی، طبق تشخیص متخصص مغز و اعصاب مصرف میشود.
موارد مصرف
- کنترل تشنجهای کانونی در بزرگسالان و کودکان، بهتنهایی یا همراه سایر داروهای ضدصرع
- درمان کمکی تشنجهای میوکلونیک در صرع میوکلونیک نوجوانان
- درمان کمکی تشنجهای تونیک-کلونیکِ ژنرالیزهٔ اولیه در صرعهای ژنرالیزهٔ ایدیوپاتیک
- کنترل صرع در کودکان، طبق صلاحدید متخصص مغز و اعصاب کودکان
- مصرف شکل تزریقی در محیط بیمارستانی، برای مواقعی که مصرف خوراکی موقتاً ممکن نباشد
روش مصرف
لوتیراستام را میتوان با یا بدون غذا مصرف کرد؛ نکتهٔ مهم، مصرف منظم و در ساعات مشخص در طول شبانهروز است تا سطح دارو در خون ثابت بماند و اثر پیشگیریکننده از تشنج حفظ شود. قرص را با یک لیوان آب کامل قورت دهید و در صورت تجویز شکل محلول، از وسیلهٔ اندازهگیریِ همراه دارو استفاده کنید، نه قاشق خانگی. تعیین مقدار مصرف و برنامهٔ دقیق نوبتها کاملاً بر عهدهٔ پزشک است و بسته به سن، عملکرد کلیه و پاسخ فرد به دارو تنظیم میشود. هرگز بدون هماهنگی با پزشک، مصرف را قطع نکنید یا مقدار آن را تغییر ندهید؛ قطع ناگهانی میتواند خطر بازگشت یا تشدید تشنج را بهدنبال داشته باشد. اگر یک نوبت مصرف را فراموش کردید، طبق راهنمایی پزشک یا داروساز خود عمل کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
تشنجهای کانونی صرع، بهتنهایی یا همراه داروهای ضدصرع دیگر
با یا بدون غذا مصرف شود؛ محلول خوراکی با وسیلهٔ مدرج اندازهگیری و قرص آهستهرهش کامل بلعیده شود. قطع ناگهانی میتواند تشنج را بیشتر کند.
تشنجهای میوکلونیک در صرع میوکلونیک نوجوانان، بهعنوان درمان کمکی
دوز هدف معمول ۳۰۰۰ میلیگرم در روز است؛ با یا بدون غذا مصرف میشود.
تشنجهای تونیک ـ کلونیکِ ژنرالیزهٔ اولیه در صرع ژنرالیزهٔ ایدیوپاتیک، بهعنوان درمان کمکی
با یا بدون غذا مصرف شود؛ مقدار نهایی در کودکان بر پایهٔ وزن تنظیم میشود و نباید از حداکثر کل روزانهٔ ۳۰۰۰ میلیگرم فراتر رود.
جایگزینی موقت شکل خوراکی در بیمارستان، هنگامی که مصرف خوراکی ممکن نیست
فقط جایگزین موقت در محیط بیمارستانی است؛ بهمحض امکان، شکل خوراکی از سر گرفته شود. تجربهٔ بالینی برای مصرف وریدی بیش از ۴ روز محدود است.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به لوتیراستام یا داروهای مشابه آن واکنش حساسیتی داشتهاید، حتماً به پزشک اطلاع دهید
- بیماری کلیوی یا هرگونه کاهش عملکرد کلیه را مطرح کنید، زیرا ممکن است تنظیم دوز لازم باشد
- سابقهٔ افسردگی، اضطراب، تغییرات خلقی یا افکار خودآسیبی را با پزشک در میان بگذارید
- بارداری، برنامهریزی برای بارداری یا شیردهی را به پزشک اطلاع دهید
- فهرست کامل داروها، مکملها و داروهای گیاهی مصرفی خود از جمله سایر داروهای ضدصرع را به پزشک بگویید
- در سالمندان بهدلیل احتمال کاهش عملکرد کلیه، پایش و احتیاط بیشتری لازم است
عوارض احتمالی
- خوابآلودگی و احساس خستگی یا کاهش انرژی
- سرگیجه
- سردرد
- افزایش احتمال عفونتهای خفیف مانند سرماخوردگی
- تحریکپذیری یا تغییرات خلقی خفیف
- تغییرات رفتاری یا روانی جدی مانند پرخاشگری شدید، افسردگی یا افکار آسیب به خود؛ در این صورت سریع با پزشک یا اورژانس تماس بگیرید
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت، لبها، زبان یا گلو و دشواری تنفس؛ نیازمند مراجعهٔ فوری اورژانسی است
- بثورات پوستی گسترده، تاول یا زخم در دهان که میتواند نشانهٔ واکنش پوستی جدی باشد؛ در این حالت فوراً با پزشک تماس بگیرید
- خوابآلودگی شدید یا مشکل در هماهنگی حرکتی که میتواند رانندگی یا کار با ماشینآلات را ناایمن کند؛ تا رفع این حالت از این کارها پرهیز کنید
- علائم عفونت مانند تب یا گلودرد مداوم و غیرمعمول که نیاز به بررسی سریع پزشک دارد
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
لوتیراستام برخلاف بسیاری از داروهای ضدصرعِ قدیمیتر، عمدتاً از راه کلیه دفع میشود و تداخلهای متابولیکی کبدیِ چشمگیری با سایر داروها ندارد؛ با این حال مصرف همزمان آن با الکل، آرامبخشها، خوابآورها یا مسکنهای اپیوییدی میتواند خوابآلودگی، منگی و کاهش هوشیاری را تشدید کند. برخی داروها مانند پروبنسید نیز میتوانند دفع کلیوی آن را کاهش دهند. بههمین دلیل فهرست کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا از هرگونه تداخل احتمالی و نیاز به تنظیم دوز مطمئن شوند.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادههای موجود دربارهٔ مصرف لوتیراستام در بارداری، نسبت به برخی داروهای ضدصرع قدیمیتر نسبتاً مطمئنتر گزارش شده است، اما هیچ داروی ضدصرعی کاملاً بدون خطر نیست و از سوی دیگر، تشنجِ کنترلنشده در دوران بارداری نیز میتواند برای مادر و جنین خطرناک باشد. تصمیم دربارهٔ ادامه، تغییر یا تنظیم درمان در بارداری باید با متخصص مغز و اعصاب و متخصص زنان بهصورت فردی گرفته شود و هرگز نباید بدون مشورت پزشک، درمان قطع شود. این دارو به مقدار قابلتوجهی وارد شیر مادر میشود؛ در دوران شیردهی باید نوزاد از نظر خوابآلودگی یا مشکل در تغذیه پایش شود و تصمیم نهایی دربارهٔ ادامهٔ شیردهی با پزشک است.
نگهداری
قرصهای لوتیراستام را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نور مستقیم و گرمای زیاد نگهداری کنید. دارو را همیشه در بستهٔ اصلی و دور از دسترس و دید کودکان قرار دهید. پیش از هر بار مصرف، تاریخ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته یا آسیبدیده را مصرف نکنید. شکل تزریقی این دارو معمولاً فقط در محیط بیمارستانی و طبق دستور پرسنل درمانی نگهداری و تجویز میشود.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 500 mg |
| قرص | 250 mg |
| قرص | 750 mg |
| قرص | 100 mg / 1 mL |
| قرص | 1000 mg |
| تزریقی غلیظ | 100 mg / 1mL |
| تزریقی غلیظ | 250 mg |
| تزریقی غلیظ | 500 mg |
| محلول | 100 mg / 1 mL |
| محلول | 1000 mg |
| محلول | 250 mg |
| محلول | 500 mg |
| تزریقی | 5 mg / 1mL |
| تزریقی | 15 mg / 1mL |
| تزریقی | 100 mg / 1mL |
| قرص آهستهرهش | 500 mg |
| قرص آهستهرهش | 250 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۵۴ برند از ۴۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا مصرف لوتیراستام میتواند باعث خوابآلودگی شود؟
۰۲آیا میتوان مصرف لوتیراستام را خودسرانه قطع کرد؟
۰۳چرا گاهی با مصرف لوتیراستام دچار تغییرات خلقی میشوم؟
۰۴آیا لوتیراستام را باید همراه غذا مصرف کرد؟
۰۵تفاوت شکل تزریقی و خوراکی لوتیراستام چیست؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۳۶ فرآوردهٔ ثبتشده، ۵۴ برند از ۴۳ سازنده، در گروه N03AX14. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.