یدوکینول
یدوکینول دارویی ضدتکیاخته از خانوادهٔ هیدروکسیکینولینهایِ هالوژنه است که در رودهٔ باریک بر انگل اثر میگذارد.
بیشتر برای درمانِ عفونتِ رودهایِ ناشی از آمیب و پاکسازیِ کیستِ انگل از روده به کار میرود، بهویژه در افرادِ ناقلِ بدونِ علامت.
این دارو حاویِ ید است، پس در افرادی که بیماریِ تیروئید دارند یا به ید حساساند، باید فقط زیرِ نظرِ پزشک و با احتیاطِ ویژه مصرف شود.
اگر علائمِ گوارشیِ شدید، تغییرِ ناگهانیِ دید، بیحسیِ دست و پا یا نشانههایِ حساسیتِ پوستی دیدید، حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
یدوکینول دارویی ضدتکیاخته از دستهٔ هیدروکسیکینولینهایِ هالوژنه است که عمدتاً در رودهٔ باریک باقی میماند و بخشِ کمی از آن جذبِ خون میشود. مکانیسمِ دقیقِ اثرِ آن بهطورِ کامل شناختهشده نیست، اما تصور میشود با تأثیر بر فرایندهایِ ضروریِ بقایِ انگل، رشد و تکثیرِ آن را متوقف میکند. هدفِ اصلی از مصرفِ آن، ریشهکنیِ عفونتِ رودهایِ آمیبی و ازبینبردنِ کیستِ انگل در افرادی است که ناقلِ بدونِ علامت هستند یا عفونتِ خفیف تا متوسطِ روده دارند. این دارو برای درمانِ آمیبیازیسِ خارج از روده، مانندِ آبسهٔ کبدی، بهتنهایی کافی نیست و معمولاً در کنارِ داروهایِ دیگر یا پس از آنها تجویز میشود.
موارد مصرف
- درمانِ عفونتِ رودهایِ آمیبی (آمیبیازیسِ رودهای) ناشی از انگلِ آنتاموبا هیستولیتیکا
- پاکسازی و ازبینبردنِ کیستِ انگل در ناقلانِ بدونِ علامتِ بیماری
- کاهشِ احتمالِ انتقالِ انگل به دیگران، از طریقِ حذفِ کیستِ دفعی از بدن
- درمانِ تکمیلی و پیگیری پس از درمانِ آمیبیازیسِ تهاجمی یا خارج از روده، مانندِ آبسهٔ کبدی
روش مصرف
یدوکینول را دقیقاً طبقِ دستورِ پزشک مصرف کنید؛ این دارو را معمولاً در چند نوبتِ روزانه، اغلب سه بار در روز و همراه یا بلافاصله پس از غذا، میخورند تا ناراحتیِ گوارشی کمتر شود. حتی اگر علائم زودتر بهبود یافت، دورهٔ درمان را ناتمام رها نکنید، چون هدف پاکسازیِ کاملِ انگل و کیستِ آن از روده است. مقدارِ مصرف و طولِ دقیقِ دورهٔ درمان را فقط پزشک، بر پایهٔ سن، وزن و شدتِ عفونت، تعیین میکند و نباید بدونِ مشورت تغییر یا تکرار شود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
آمیبیازیس رودهای ناشی از آنتاموبا هیستولیتیکا
پس از غذا مصرف شود. در بیماری علامتدار متوسط یا شدید، معمولاً پس از آمیبکش بافتی تجویز میشود و بهتنهایی برای درگیری تهاجمی کافی نیست.
ناقل بدون علامت آمیب و پاکسازی کیست برای کاهش احتمال انتقال به دیگران
پس از غذا مصرف شود و دورهٔ ۲۰ روزه کامل شود. بررسی مدفوع پس از درمان، طبق نظر پزشک، برای تأیید پاکسازی انجام میشود.
پاکسازی روده پس از آمیبیازیس تهاجمی یا خارجرودهای، مانند آبسهٔ کبدی
پس از درمان با آمیبکش بافتی مانند مترونیدازول یا تینیدازول مصرف میشود و برای آبسهٔ کبدی بهتنهایی کافی نیست؛ پس از غذا مصرف شود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به ید یا داروهایِ خانوادهٔ هیدروکسیکینولین حساسیت یا واکنشِ آلرژیک داشتهاید، حتماً به پزشک بگویید.
- سابقهٔ بیماریِ تیروئید یا بزرگشدنِ غدهٔ تیروئید را با پزشک در میان بگذارید، چون این دارو حاویِ ید است.
- اگر بیماریِ کبدی دارید یا داشتهاید، پزشک را مطلع کنید.
- اگر مشکلِ چشمی یا عصبی، بهویژه کاهشِ دید یا بیحسیِ دست و پا، دارید یا سابقهٔ آن را دارید، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
- در صورتِ بارداری، قصدِ بارداری یا شیردهی، حتماً پزشک را در جریان بگذارید.
- فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایِ حاویِ ید را که مصرف میکنید به پزشک اطلاع دهید.
عوارض احتمالی
- حالتِ تهوع، استفراغ یا اسهالِ خفیف
- دلدرد یا دلپیچه
- کاهشِ اشتها
- سردرد
- خارشِ پوست یا خارشِ ناحیهٔ مقعد
- کاهشِ ناگهانیِ دید، تاریِ چشم یا دردِ چشم؛ در این حالت مصرف را متوقف کنید و فوراً به پزشک مراجعه کنید.
- بیحسی، گزگزشدن یا ضعفِ غیرعادیِ دست و پا که میتواند نشانهٔ آسیبِ عصبی باشد؛ سریع به پزشک اطلاع دهید.
- بزرگشدنِ غدهٔ تیروئید یا علائمی مانندِ تپشِ قلب و تغییرِ ناگهانیِ وزن، بهویژه در مصرفِ طولانیمدت.
- نشانههایِ واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تورمِ صورت و لب، کهیرِ گسترده یا تنگیِ نفس؛ در این حالت با اورژانس تماس بگیرید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
چون یدوکینول حاویِ ید است، میتواند نتیجهٔ برخی آزمایشهایِ عملکردِ تیروئید را تا مدتی پس از قطعِ دارو تحتِ تأثیر قرار دهد؛ پیش از هر آزمایشِ تیروئید، حتماً مصرفِ این دارو را به پزشک یا آزمایشگاه یادآوری کنید. همزمانی با سایرِ منابعِ ید، مانندِ برخی مکملها یا موادِ حاجبِ تصویربرداری، بهتر است فقط با آگاهیِ پزشک باشد. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا از تداخلهایِ احتمالی جلوگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعاتِ قطعی و کافی دربارهٔ بیخطر بودنِ کاملِ یدوکینول در بارداری وجود ندارد و یدِ موجود در آن ممکن است بر عملکردِ تیروئیدِ جنین اثر بگذارد؛ به همین دلیل مصرف در بارداری تنها زمانی توصیه میشود که پزشک آن را واقعاً ضروری بداند. دربارهٔ ورودِ این دارو به شیرِ مادر نیز اطلاعاتِ محدودی در دست است، پس در دورانِ شیردهی هم حتماً با پزشک مشورت کنید و از مصرفِ خودسرانه بپرهیزید.
نگهداری
یدوکینول را در دمایِ اتاق و دور از رطوبت، نورِ مستقیمِ آفتاب و گرمایِ زیاد نگهداری کنید. آن را در ظرفِ دربسته و دور از دسترسِ کودکان قرار دهید و پیش از هر بار مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید. داروهایِ تاریخگذشته یا مصرفنشده را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید و از ریختنِ آنها در سطلِ زبالهٔ خانگی یا فاضلاب خودداری کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 210 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۷ برند از ۵ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا یدوکینول آنتیبیوتیک است؟
۰۲چرا باید دورهٔ کاملِ دارو را حتی پس از بهترشدنِ حالم ادامه دهم؟
۰۳آیا یدوکینول برای آبسهٔ کبدیِ آمیبی هم کافی است؟
۰۴آیا مصرفِ یدوکینول روی آزمایشهایِ تیروئید اثر میگذارد؟
۰۵اگر یک نوبتِ مصرفِ یدوکینول را فراموش کنم چه باید بکنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۹ فرآوردهٔ ثبتشده، ۷ برند از ۵ سازنده، در گروه G01AC01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.