انسولین لیسپرو
انسولین لیسپرو یک انسولین مشابه انسولین طبیعی بدن و سریعالاثر است. با پایین آوردن قند خون، بهویژه قند مربوط به وعدههای غذایی، به کنترل دیابت کمک میکند.
بیشتر برای کنترل قند خون در دیابت نوع ۱ و نوع ۲، معمولاً برای پوشش افزایش قند اطراف وعدههای غذایی، استفاده میشود. در دیابت بارداری نیز ممکن است با نظر متخصص تجویز شود.
مهمترین خطر آن افت قند خون است؛ تزریق نزدیک غذا، پایش قند و شناخت نشانههای افت قند اهمیت دارد. نوع و غلظت روی قلم یا ویال را هر بار بررسی کنید و انسولین را خودسرانه قطع یا با فرآورده دیگری جایگزین نکنید.
در صورت افتهای مکرر یا بیعلامت، تغییر برند یا غلظت، بیماری کلیه یا کبد، تغییر قابلتوجه در غذا یا ورزش، یا بیماری حاد، با پزشک یا داروساز مشورت کنید. بارداری، شیردهی و استفاده از پمپ انسولین را نیز از ابتدا اطلاع دهید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
انسولین لیسپرو از گروه انسولینهای سریعالاثر در ردهٔ گوارش و سوختوساز است. با اتصال به گیرندههای انسولین، ورود قند به ماهیچه و بافت چربی را افزایش میدهد و تولید قند در کبد را کاهش میدهد. اثر آن سریع شروع میشود و برای پوشش افزایش قند خون پس از وعدههای غذایی به کار میرود. این تکنگاشت دربارهٔ فرآوردهٔ تزریقی با غلظت صد واحد در هر میلیلیتر است؛ زمان مصرف و وسیلهٔ تزریق ممکن است بین فرآوردهها تفاوت داشته باشد.
موارد مصرف
- کنترل قند خون در دیابت نوع ۱، همراه با انسولین پایه
- کنترل قند خون در دیابت نوع ۲، وقتی درمان با انسولین لازم است
- کاهش افزایش قند خون پس از وعدههای غذایی
- کنترل دیابت در دوران بارداری، در صورت تجویز متخصص
روش مصرف
مقدار، تعداد دفعات و زمانبندی مصرف را نسخه تعیین میکند و نباید خودسرانه تغییر کند. انسولین لیسپرو معمولاً بهصورت زیرپوستی و نزدیک وعدهٔ غذا تزریق میشود؛ زمان مصرف برحسب فرآورده فرق دارد: هومالوگ معمولاً تا ۱۵ دقیقه پیش از غذا یا بلافاصله پس از آن، و لیومجو کوییکپن از شروع غذا یا تا ۲۰ دقیقه پس از آغاز آن تزریق میشود؛ بروشور همان فرآورده و آموزش تیم درمان اولویت دارد. اگر وعده حذف شده، غذا بهتأخیر افتاده یا استفراغ دارید، طبق برنامهای که برای این شرایط دارید عمل کنید و برای جبران فراموشی مقدار اضافی تزریق نکنید. پیش از هر تزریق برچسب و غلظت صد واحد در میلیلیتر را بررسی کنید؛ محلول باید شفاف و بیرنگ و بدون ذرات باشد. نقاط تزریق در شکم، ران، بازو یا باسن را جابهجا کنید و به نواحی سفت، گود یا تغییریافته نزنید؛ هر بار سوزن نو بهکار ببرید و قلم، سرنگ یا سوزن را با دیگری به اشتراک نگذارید. تزریق وریدی یا استفاده در پمپ فقط برای فرآوردهٔ مناسب و با آموزش و نظارت کادر درمان است؛ انسولینها را خودسرانه در قلم، پمپ یا سرنگ مخلوط نکنید. قطع کامل انسولین، بهخصوص در دیابت نوع ۱، میتواند به افزایش شدید قند و کتواسیدوز منجر شود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
دیابت نوع ۱، همراه با انسولین پایه
درمان معمولاً مداوم است؛ زمان تزریق باید با وعدهٔ غذایی هماهنگ باشد و پایش منظم قند خون ضروری است.
دیابت نوع ۲، در صورت نیاز به درمان با انسولین
با شروع یا تغییر درمان، قند خون باید با دفعات بیشتری پایش شود؛ خطر اصلی، افت قند خون است.
کنترل افزایش قند خون پس از وعدههای غذایی
برای اصلاح قند خون، تزریق اضافی بدون برنامهٔ مشخص میتواند باعث افت شدید قند شود.
دیابت در دوران بارداری
نیاز به انسولین ممکن است در طول بارداری و پس از زایمان بهسرعت تغییر کند و باید بازبینی شود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به انسولین لیسپرو، هر نوع انسولین یا مواد تشکیلدهندهٔ فرآورده حساسیت داشتهاید یا واکنش شدید نشان دادهاید.
- اگر افت قند مکرر، شدید یا بیعلامت دارید، یا وعدههای غذایی و میزان فعالیت بدنیتان مرتب تغییر میکند.
- اگر بیماری کلیه یا کبد، نارسایی قلبی، کمبود پتاسیم، تب، عفونت، اسهال یا استفراغ دارید؛ این شرایط میتواند نیاز به انسولین را تغییر دهد.
- اگر قرار است از نوع، برند، غلظت، قلم، سرنگ یا روش تزریق دیگری استفاده کنید، یا از پمپ انسولین کمک میگیرید.
- فهرست همهٔ داروهای نسخهای و بدون نسخه، داروهای دیابت، مکملها و فرآوردههای گیاهی و نیز مصرف الکل را اعلام کنید.
- اگر دارو برای کودک یا سالمند است، یا بینایی و توانایی کار با قلم محدود است، آموزش عملی تزریق و بررسی مقدار انتخابشده اهمیت بیشتری دارد؛ بارداری و شیردهی را نیز اطلاع دهید.
عوارض احتمالی
- افت قند خون با گرسنگی، لرزش، عرق سرد، تپش قلب، سرگیجه یا ضعف
- درد، قرمزی، خارش یا تورم خفیف در محل تزریق
- سفتی، فرورفتگی یا برجستگی چربی زیر پوست در اثر تکرار تزریق در یک نقطه
- افزایش وزن
- ورم خفیف دستها یا پاها
- افت قند شدید همراه با گیجی، اختلال تکلم یا رفتار، خوابآلودگی شدید، تشنج، بیهوشی یا ناتوانی در بلع؛ اگر فرد هوشیار نیست یا نمیتواند ببلعد، چیزی در دهانش نگذارید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- کهیر گسترده، تورم لب، صورت، زبان یا گلو، خسخس، تنگی نفس، ضعف شدید یا غش؛ اینها میتواند نشانهٔ حساسیت شدید باشد و نیاز به مراجعهٔ فوری به اورژانس دارد.
- قند خون بسیار بالا همراه با تهوع، استفراغ، درد شکم، تنفس عمیق یا سریع، بوی میوهای دهان و خوابآلودگی؛ فوراً به پزشک مراجعه کنید یا به اورژانس بروید.
- ضعف شدید عضلات، گرفتگیهای مکرر، تپش یا ضربان نامنظم قلب و دشواری تنفس؛ این علائم میتواند با کاهش پتاسیم مرتبط باشد و به ارزیابی سریع نیاز دارد.
- تورم پیشروندهٔ دستها و پاها، افزایش وزن سریع یا تنگی نفس، بهویژه هنگام مصرف همزمان برخی داروهای دیابت؛ در صورت شدید بودن تنگی نفس فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مصرف همزمان با سایر داروهای پایینآورندهٔ قند میتواند خطر افت قند را بیشتر کند. کورتونها، بعضی داروهای مُدر، هورمونهای تیروئید، قرصهای جلوگیری و برخی داروهای روانپزشکی ممکن است قند خون را بالا ببرند و نیاز به انسولین را تغییر دهند؛ بعضی داروهای قلب و فشارخون از گروه بتابلوکرها نیز ممکن است علائم هشدار افت قند مانند تپش و لرزش را پنهان کنند. الکل میتواند اثر انسولین را غیرقابلپیشبینی کند و بهویژه همراه غذای کم یا معدهٔ خالی خطر افت قند شدید را بالا ببرد. برخی داروهای دیابت مانند پیوگلیتازون، همراه انسولین، میتوانند ورم و نارسایی قلبی را بدتر کنند. فهرست کامل داروها، ویتامینها، مکملها و فرآوردههای گیاهیتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادههای موجود از مصرف انسولین لیسپرو در بارداری، افزایش مشخصی در ناهنجاریهای مادرزادی نشان نداده است؛ بااینحال کنترل مناسب قند و تنظیم برنامهٔ درمان باید زیر نظر متخصص انجام شود. نیاز به انسولین در طول بارداری و پس از زایمان تغییر میکند. در شیردهی نیز معمولاً قابل استفاده است، اما ممکن است مقدار انسولین و برنامهٔ غذایی نیاز به تنظیم داشته باشد؛ بارداری، قصد بارداری یا شیردهی را اطلاع دهید.
نگهداری
فرآوردهٔ بازنشده را معمولاً در یخچال، در دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد، داخل جعبهٔ اصلی و دور از نور نگه دارید. آن را یخ نزنید و در معرض آفتاب، گرمای مستقیم یا داخل خودرو نگذارید. فرآوردهٔ در حال مصرف را طبق بروشور همان نام تجاری نگهداری کنید، زیرا مدت و شرایط مجاز بین ویال، قلم و کارتریج متفاوت است؛ قلم را با سوزن متصل نگه ندارید. پیش از مصرف تاریخ انقضا و ظاهر محلول را بررسی کنید و دارو را دور از دسترس کودکان قرار دهید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۶ برند از ۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱انسولین لیسپرو را چه زمانی نسبت به غذا تزریق کنم؟
۰۲آیا میتوانم هومالوگ را با لیومجو کوییکپن یا انسولین دیگری جایگزین کنم؟
۰۳اگر بعد از تزریق غذا نخوردم یا یک نوبت را فراموش کردم چه کنم؟
۰۴آیا میتوان انسولین لیسپرو را در سرنگ با انسولین دیگری مخلوط کرد؟
۰۵در صورت افت قند خون چه کار کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۸ فرآوردهٔ ثبتشده، ۶ برند از ۳ سازنده، در گروه A10AB04. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.