انسولین گلارژین
انسولین گلارژین، انسولین پایه و طولانیاثر است که بهتدریج قند خون را پایین میآورد و بخشی از نیاز بدن به انسولین را تأمین میکند.
برای کنترل قند خون در دیابت نوع یک و دیابت نوع دوی نیازمند انسولین بهکار میرود. در دیابت نوع یک معمولاً باید همراه انسولین وعدههای غذایی استفاده شود و برای درمان فوری کتواسیدوز دیابتی مناسب نیست.
مهمترین خطر آن افت قند خون است؛ بهویژه در صورت تزریق بیش از مقدار تجویزشده، تأخیر یا حذف وعدهٔ غذایی، فعالیت بدنی بیشتر یا مصرف الکل. غلظتهای متفاوت یا انسولینهای دیگر را خودسرانه جایگزین نکنید و انسولین گلارژین را با انسولین یا محلول دیگری مخلوط و رقیق نکنید.
پیش از تغییر زمان یا مقدار تزریق، تعویض برند یا نوع انسولین، یا در صورت تکرار افت یا بالا ماندن قند خون با پزشک یا داروساز هماهنگ کنید. بیماری کلیه یا کبد، بارداری، تغییر الگوی غذا و ورزش، بیماری حاد یا شروع داروی جدید نیز ممکن است به بازبینی برنامهٔ درمان نیاز داشته باشد.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
انسولین گلارژین در ردهٔ داروهای گوارش و سوختوساز و گروه انسولینهای طولانیاثر قرار دارد. این دارو مانند انسولین طبیعی به ورود قند از خون به سلولها کمک میکند و تولید قند در کبد را کاهش میدهد. پس از تزریق زیرجلدی، آهسته آزاد میشود و اثر پایهای نسبتاً یکنواخت ایجاد میکند. فرآوردهٔ مورد بحث غلظت ۱۰۰ واحد در هر میلیلیتر دارد و برای کنترل مداوم قند خون است، نه درمان سریع افت قند یا کتواسیدوز.
موارد مصرف
- کنترل قند خون در دیابت نوع یک
- کنترل قند خون در دیابت نوع دو، هنگامی که درمان با انسولین لازم است
- تأمین انسولین پایه در کنار انسولین وعدههای غذایی، در صورت تجویز پزشک
روش مصرف
مقدار و زمان دقیق تزریق را نسخه تعیین میکند؛ انسولین گلارژین معمولاً یک نوبت در شبانهروز و در زمان ثابتی تزریق میشود. این انسولین برای تأمین نیاز پایه است و به وعدهٔ غذایی وابستگی مستقیم ندارد، اما منظم بودن وعدهها، فعالیت بدنی و پایش قند مهم است؛ خودسرانه زمان یا مقدار را تغییر ندهید و آن را قطع نکنید. محلهای معمول تزریق شامل شکم، ران یا بخش بیرونی بازو است؛ هر بار محل تزریق را در همان ناحیه جابهجا کنید و از پوست زخمی، کبود، سفت، قرمز، فرورفته یا برجسته دوری کنید. دارو را فقط زیر پوست تزریق کنید؛ آن را داخل رگ یا عضله، در پمپ انسولین، یا همراه انسولین دیگری بهکار نبرید. پیش از تزریق، نام دارو و تاریخ انقضا را بررسی کنید و از محلول کدر، تغییررنگداده یا دارای ذرات استفاده نکنید. اگر یک نوبت فراموش شد، تزریق جبرانی یا دوبرابر انجام ندهید و طبق برنامهٔ ازپیشتعیینشدهٔ پزشک عمل کنید. سوزن، سرنگ یا قلم را با فرد دیگری به اشتراک نگذارید و سوزن را پس از هر تزریق تعویض کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
دیابت نوع یک
با غذا ارتباط مستقیمی ندارد؛ با انسولینهای دیگر مخلوط یا رقیق نشود و هرگز بهصورت وریدی تزریق نشود.
دیابت نوع دوِ نیازمند انسولین
تنظیم درمان بر پایهٔ قند خون، بهویژه قند ناشتا، انجام میشود و باید مراقب افت قند خون بود.
تأمین انسولین پایه در کنار انسولین وعدههای غذایی
محل تزریق بهطور منظم تغییر کند؛ تغییر خودسرانهٔ مقدار، زمان تزریق یا نوع انسولین میتواند باعث افت یا افزایش شدید قند خون شود.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیت به انسولین گلارژین یا مواد تشکیلدهندهٔ فرآورده را اطلاع دهید.
- سابقهٔ افت قند خون، بیخبری از علائم افت قند یا کاهش پتاسیم خون را مطرح کنید.
- بیماری کلیه یا کبد، نارسایی قلبی و دیگر بیماریهای قلبی را به پزشک بگویید؛ این شرایط میتوانند خطر افت قند یا نیاز به تنظیم درمان را تغییر دهند.
- فهرست کامل انسولینها، داروهای دیابت، داروهای قلب و فشارخون، کورتونها، مکملها و فرآوردههای گیاهی را در اختیار پزشک یا داروساز بگذارید.
- اگر وعدههای غذاییتان نامنظم است، فعالیت بدنیتان تغییر کرده، الکل مصرف میکنید، بیمار شدهاید یا جراحی در پیش دارید، اطلاع دهید.
- در دوران بارداری یا شیردهی، و برای کودکان و سالمندان، برنامهٔ مصرف و پایش قند باید متناسب با شرایط فردی تنظیم شود؛ سالمندان ممکن است علائم افت قند را دیرتر تشخیص دهند.
عوارض احتمالی
- افت قند خون، با لرزش، تعریق، گرسنگی، سرگیجه یا تپش قلب
- افزایش وزن
- قرمزی، خارش، درد یا تورم خفیف در محل تزریق
- تغییر بافت چربی زیر پوست، بهصورت فرورفتگی یا برجستگی، در صورت تزریق مکرر در یک نقطه
- ورم خفیف دستها یا پاها
- افت قند شدید: گیجی، تغییر رفتار، اختلال دید، تشنج یا بیهوشی. اگر فرد هوشیار و قادر به بلع است، طبق برنامهٔ درمانی از قند سریعالاثر استفاده کنید؛ به فرد بیهوش چیزی از راه دهان ندهید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- واکنش حساسیتی شدید: کهیر گسترده، تورم صورت یا زبان، تنگی نفس، تپش قلب، ضعف یا سرگیجهٔ شدید؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- نشانههای کاهش پتاسیم، مانند ضعف یا گرفتگی شدید عضلات، یبوست مداوم یا ضربان قلب نامنظم؛ بهسرعت برای ارزیابی پزشکی اقدام کنید.
- علائم بالا ماندن شدید قند یا کتواسیدوز، مانند تشنگی و ادرار زیاد، تهوع و استفراغ، درد شکم، تنفس عمیق یا گیجی؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- افزایش سریع ورم، تنگی نفس یا افزایش ناگهانی وزن، بهویژه در مصرف همزمان با پیوگلیتازون؛ همان روز برای ارزیابی پزشکی اقدام کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
داروهای دیگرِ پایینآورندهٔ قند خون، برخی داروهای فشارخون و بعضی داروهای ضدافسردگی میتوانند خطر افت قند را بیشتر کنند؛ مسدودکنندههای بتا ممکن است تپش قلب و لرزشِ هشداردهندهٔ افت قند را پنهان کنند. کورتونها، برخی داروهای ادرارآور، هورمونی، روانپزشکی یا تیروئید ممکن است اثر پایینآورندهٔ قند را کم و قند خون را بالا ببرند. الکل میتواند قند خون را تغییر دهد و افت قند را طولانی کند. مصرف همزمان با پیوگلیتازون ممکن است باعث ورم و تشدید نارسایی قلبی شود. فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو و هر تغییر درمانی را با پایش دقیقتر قند انجام بده.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
کنترل مناسب قند خون در بارداری اهمیت زیادی دارد. دادههای موجود افزایش واضحی در ناهنجاریهای مادرزادی یا سقط با انسولین گلارژین نشان ندادهاند، اما نیاز به انسولین در طول بارداری تغییر میکند و نباید دارو خودسرانه قطع یا تعویض شود. انسولین بهطور طبیعی در شیر مادر وجود دارد و مصرف انسولین گلارژین معمولاً مانعی برای شیردهی نیست؛ بااینحال نیاز مادر پس از زایمان ممکن است تغییر کند و پایش قند اهمیت دارد.
نگهداری
فرآوردهٔ بازنشده را معمولاً در یخچال و در دمای ۲ تا ۸ درجه نگه دارید؛ آن را منجمد نکنید و در معرض نور مستقیم یا گرمای شدید قرار ندهید. قلم یا ویالِ در حال مصرف را طبق بروشور همان برند نگهداری کنید؛ در بسیاری از فرآوردههای رایج مدت استفاده پس از شروع مصرف ۲۸ روز است، اما دما و مدت دقیق میتواند متفاوت باشد. دارو را دور از دسترس کودکان بگذارید و پیش از مصرف تاریخ انقضا و شفاف و بیرنگ بودن محلول را بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲۰ برند از ۱۵ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا میتوان انسولین گلارژین را با انسولین کوتاهاثر در یک سرنگ مخلوط کرد؟
۰۲اگر تزریق انسولین گلارژین را فراموش کنم چه کنم؟
۰۳آیا انسولین گلارژین برای درمان فوری کتواسیدوز دیابتی است؟
۰۴آیا میتوان برند یا غلظت انسولین گلارژین را خودم تغییر دهم؟
۰۵چرا با وجود تزریق انسولین گلارژین قند خونم پایین میافتد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۵۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲۰ برند از ۱۵ سازنده، در گروه A10AE01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.