گلیمپراید
گلیمپراید دارویی خوراکی از گروه سولفونیلاورههاست که با تحریکِ لوزالمعده به ترشحِ انسولین، قندخون را در دیابت نوع ۲ کاهش میدهد.
این دارو عمدتاً برای کنترلِ قندخون در دیابت نوع ۲ بهکار میرود، معمولاً در کنارِ رژیمِ غذایی، ورزش و گاهی داروهای دیگرِ دیابت.
مهمترین خطرِ گلیمپراید، افتِ قندخون (هیپوگلیسمی) است، بهویژه اگر وعدهٔ غذایی حذف شود یا فعالیتِ بدنی بیش از حدِ معمول باشد.
اگر نشانههای افتِ شدیدِ قندخون، واکنشِ آلرژیک، زردیِ پوست یا کبودی و خونریزیِ غیرعادی دیدید، یا قصدِ بارداری دارید، حتماً با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
گلیمپراید دارویی خوراکیِ کاهندهٔ قندخون از خانوادهٔ داروییِ سولفونیلاوره، نسلِ دوم است. این دارو با اتصال به گیرندههای اختصاصی روی سلولهای بتای لوزالمعده، ترشحِ انسولینِ طبیعیِ بدن را افزایش میدهد و به این ترتیب قندخون را در افرادِ مبتلا به دیابت نوع ۲ کاهش میدهد. برخلافِ انسولینِ تزریقی، گلیمپراید بهصورتِ قرصِ خوراکی مصرف میشود و معمولاً یکبار در روز کافی است. هدفِ اصلی از مصرفِ آن، رساندنِ قندخون به محدودهٔ هدف و پیشگیری از عوارضِ درازمدتِ دیابت است، معمولاً در کنارِ رژیمِ غذاییِ مناسب و فعالیتِ بدنی.
موارد مصرف
- کنترلِ قندخون در دیابت نوع ۲ در بزرگسالان
- درمانِ دیابت نوع ۲ در مواردی که رژیمِ غذایی و ورزش بهتنهایی برای کنترلِ قندخون کافی نبودهاست
- مصرفِ ترکیبی همراه با متفورمین یا انسولین، در صورتِ نیاز و طبقِ نظرِ پزشک
- کمک به کاهشِ خطرِ عوارضِ درازمدتِ دیابت مانند آسیب به کلیه، چشم و اعصاب، از راهِ کنترلِ بهترِ قندخون
روش مصرف
گلیمپراید را معمولاً یکبار در روز، همراه با اولینِ وعدهٔ غذاییِ اصلی (صبحانه)، مصرف میکنند تا خطرِ افتِ قندخون کمتر شود؛ اما پزشک بر اساسِ شرایطِ شما، زمان و شیوهٔ دقیقِ مصرف را مشخص میکند. قرص را با یک لیوان آب، سرِ ساعتِ مشخصِ هر روز مصرف کنید تا اثرِ آن یکنواخت بماند، مگر پزشک یا داروسازتان دستورِ دیگری داده باشد. هرگز پس از مصرفِ دارو وعدهٔ غذایی را حذف نکنید، چون این کار خطرِ افتِ قندخون را بالا میبرد؛ همچنین بدونِ هماهنگی با پزشک، مصرفِ دارو را قطع یا مقدارِ آن را تغییر ندهید. جزئیاتِ دقیقِ مقدار و برنامهٔ مصرف را از پزشک یا داروسازِ خود بپرسید و دقیقاً طبقِ نسخه عمل کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
دیابت نوع ۲ در بزرگسالان، در صورت ناکافیبودن رژیم غذایی و ورزش؛ بهصورت تکدارویی یا همراه متفورمین یا انسولین
همراه غذا و در ساعت ثابتی مصرف شود و پس از مصرف، وعدهٔ غذایی حذف نشود. درمان معمولاً طولانیمدت است. حداکثر دوز توصیهشده ۶ میلیگرم در روز است؛ مصرف همزمان با متفورمین یا انسولین خطر افت قند را افزایش میدهد و به پایش نزدیک نیاز دارد.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به گلیمپراید، سایر داروهای سولفونیلاوره یا داروهای گروهِ سولفونامید حساسیت دارید، پیش از مصرف به پزشک اطلاع دهید.
- سابقهٔ بیماریِ کبدی، بیماریِ کلیوی، کمبودِ آنزیمِ گلوکز-۶-فسفات دهیدروژناز (G6PD) یا هرگونه اختلالِ خونی را با پزشک در میان بگذارید.
- اگر سالمند هستید، خطرِ افتِ قندخون در شما بیشتر است؛ پزشک ممکن است با احتیاطِ بیشتری داروی شما را تنظیم کند.
- فهرستِ همهٔ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییِ مصرفیِ خود، بهویژه سایر داروهای دیابت، انسولین و داروهای قلبی، را به پزشک نشان دهید.
- اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از هرگونه مصرف با پزشک مشورت کنید.
- اگر سابقهٔ دیابت نوع ۱ یا کتواسیدوزِ دیابتی دارید، حتماً به پزشک بگویید، چون گلیمپراید برای این شرایط مناسب نیست.
عوارض احتمالی
- افتِ خفیفِ قندخون (هیپوگلیسمی)، بهویژه در صورتِ تأخیر یا حذفِ وعدهٔ غذایی
- افزایشِ وزن
- سردرد و سرگیجهٔ خفیف
- حالتِ تهوع یا ناراحتیِ خفیفِ معده
- نشانههای افتِ شدیدِ قندخون مانند تعریقِ سرد، لرزش، گیجی، تاریِ دید یا از حال رفتن: بلافاصله مقداری قندِ سریعالاثر (مانند آبمیوه یا حبهٔ قند) مصرف کنید و اگر بهبود نیافت یا فرد بیهوش شد، با اورژانس تماس بگیرید.
- نشانههای واکنشِ آلرژیکِ شدید مانند تورمِ صورت و گلو، کهیرِ گسترده یا مشکل در تنفس: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- زردیِ پوست یا سفیدیِ چشم، ادرارِ تیره یا خستگیِ غیرعادی که میتواند نشانهٔ آسیبِ کبدی باشد: در اسرعوقت به پزشک مراجعه کنید.
- کبودی یا خونریزیِ غیرعادی، رنگپریدگیِ ناگهانی یا عفونتهای مکرر که میتواند نشانهٔ اختلال در سلولهای خونی باشد: هرچه زودتر به پزشک اطلاع دهید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
گلیمپراید میتواند با داروهای متعددی تداخل داشته باشد؛ مصرفِ همزمان با انسولین یا سایر قرصهای کاهندهٔ قندخون، خطرِ افتِ قندخون را بیشتر میکند. داروهایی مانند بتابلاکرها میتوانند نشانههای افتِ قندخون را پنهان کنند و تشخیصِ آن را دشوارتر سازند. برخی داروها مانند فلوکونازول، وارفارین و داروهای ضدالتهابیِ غیراستروئیدی میتوانند اثرِ گلیمپراید را تشدید و خطرِ افتِ قندخون را بیشتر کنند؛ در مقابل، کورتیکواستروئیدها، ادرارآورهای تیازیدی و برخی داروهای هورمونیِ تیروئید میتوانند اثرِ آن را کم کنند و قندخون را بالا ببرند. مصرفِ الکل نیز میتواند خطرِ افتِ قندخون را افزایش دهد. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا تداخلهای احتمالی بررسی و مدیریت شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادههای کافی دربارهٔ بیخطر بودنِ گلیمپراید در بارداری وجود ندارد و معمولاً برای کنترلِ قندخون در دورانِ بارداری، پزشک انسولین را جایگزین میکند. اگر باردار هستید یا قصدِ بارداری دارید، حتماً پیش از ادامه یا شروعِ مصرف با پزشک مشورت کنید. دربارهٔ شیردهی نیز اطلاعات محدود است و بهدلیلِ احتمالِ افتِ قندخون در نوزاد، معمولاً مصرفِ آن در دورانِ شیردهی توصیه نمیشود؛ در این مورد نیز تصمیمِ نهایی را پزشک بر اساسِ شرایطِ شما میگیرد.
نگهداری
گلیمپراید را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نورِ مستقیم و گرمای زیاد نگهداری کنید، ترجیحاً در بستهٔ اصلیِ خود. آن را دور از دسترسِ کودکان قرار دهید و پیش از مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید. داروهای تاریخگذشته یا اضافی را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در سطلِ زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 1 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۴ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا گلیمپراید باعثِ افزایشِ وزن میشود؟
۰۲اگر یک نوبت مصرفِ گلیمپراید را فراموش کنم چه کار کنم؟
۰۳آیا مصرفِ گلیمپراید همراه با الکل خطرناک است؟
۰۴آیا گلیمپراید برای دیابت نوع ۱ هم مصرف میشود؟
۰۵چرا نباید وعدهٔ غذایی را بعد از مصرفِ گلیمپراید حذف کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۴ سازنده، در گروه A10BB12. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.