فورازولیدون
فورازولیدون داروی ضدمیکروبی از خانوادهٔ نیتروفورانهاست که رشد باکتریها و برخی انگلهای روده را متوقف میکند و آنها را از بین میبرد.
بیشتر برای درمان اسهال و التهاب روده ناشی از باکتری، و نیز ژیاردیازیس (نوعی عفونت انگلی روده) به کار میرود؛ گاهی هم در کنار چند داروی دیگر برای ریشهکنی هلیکوباکترپیلوری تجویز میشود.
در طول مصرف این دارو و چند روز پس از آن باید از الکل و غذاهای حاوی تیرامین زیاد مانند پنیرهای کهنه پرهیز کرد؛ افراد دارای کمبود آنزیم گلوکز-۶-فسفات دهیدروژناز (G6PD) هم پیش از مصرف باید پزشک را در جریان بگذارند.
اگر پس از دورهٔ درمانی که پزشک تعیین کرده بهبودی حاصل نشد، با پزشک مشورت کنید؛ و اگر زردی پوست، رنگپریدگی شدید، سردرد شدید همراه با تپش قلب یا نشانههای حساسیت شدید دیدید، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
فورازولیدون داروی ضدمیکروبی مصنوعی از خانوادهٔ نیتروفورانهاست و در ایران با نامهای تجاری گوناگون از جمله فورازولیدون، فروز-پلاس، فورازترو و فولیون عرضه میشود. این دارو درون سلول میکروب یا انگل به ترکیباتی فعال تبدیل میشود که به ساختار آن آسیب میرساند و مانع رشد و تکثیرش میشود؛ به همین دلیل هم روی طیفی از باکتریها و هم روی انگل ژیاردیا اثر میکند. کاربرد اصلی آن درمان اسهال باکتریایی حاد و ژیاردیازیس است. این دارو بهصورت خوراکی، در قالب قرص یا سوسپانسیون، مصرف میشود و نوع، مقدار و طول دورهٔ درمان را پزشک بر اساس سن بیمار و شدت عفونت مشخص میکند.
موارد مصرف
- درمان اسهال و التهاب روده باکتریایی ناشی از میکروبهای حساس، مانند برخی گونههای اشریشیا کلی، سالمونلا و شیگلا
- درمان ژیاردیازیس (عفونت انگلی روده با ژیاردیا لامبلیا)
- کمک به درمان وبا در کنار جبران آب و املاح بدن
- گاهی بهعنوان بخشی از یک رژیم درمانی همراه با چند داروی دیگر برای ریشهکنی هلیکوباکترپیلوری، به تشخیص پزشک متخصص
روش مصرف
فورازولیدون را طبق دستور پزشک و در فاصلههای زمانی منظم مصرف کنید؛ خوردن آن همراه غذا معمولاً ناراحتی گوارشی مانند تهوع را کم میکند. اگر سوسپانسیون مصرف میکنید، پیش از هر بار استفاده آن را خوب تکان دهید تا دارو یکنواخت شود. حتی اگر پس از چند روز حالتان بهتر شد، دورهٔ درمان را طبق نظر پزشک تا انتها ادامه دهید و بدون مشورت او را قطع نکنید، چون قطع زودهنگام میتواند به بازگشت عفونت بینجامد. در کنار مصرف دارو، نوشیدن مایعات کافی برای جبران آب بدن در طول اسهال هم اهمیت دارد. مقدار دقیق و طول دورهٔ مصرف را فقط پزشک یا داروساز، بر اساس سن و نوع عفونت شما، تعیین میکند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
اسهال و التهاب رودهٔ باکتریایی ناشی از میکروبهای حساس
همراه غذا مصرف شود؛ برای اسهال ویروسی یا اسهال با علت نامشخص مناسب نیست.
ژیاردیازیس
در نوزادان کمتر از ۱ ماه توصیه نمیشود؛ دورهٔ درمان باید کامل شود.
وبا
جبران آب و املاح بخش اصلی درمان است؛ در کمآبی شدید درمان فوری ضروری است.
ریشهکنی هلیکوباکتر پیلوری بهعنوان بخشی از درمان ترکیبی
فقط همراه داروهای دیگر و با انتخاب پزشک متخصص؛ مصرف تکدارویی توصیه نمیشود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به فورازولیدون یا سایر داروهای خانوادهٔ نیتروفوران حساسیت داشتهاید، حتماً به پزشک بگویید.
- اگر کمبود آنزیم G6PD دارید یا در خانوادهتان سابقهٔ آن هست، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
- هر داروی دیگری را که مصرف میکنید، بهویژه داروهای ضدافسردگی، داروهای سرماخوردگی و ضداحتقان، یا هر داروی مهارکنندهٔ مونوآمیناکسیداز (MAOI)، به پزشک و داروساز اطلاع دهید.
- اگر باردار هستید، قصد باردار شدن دارید یا شیر میدهید، پیش از شروع دارو با پزشک صحبت کنید.
- اگر این دارو برای نوزاد یا کودک زیر یک ماه در نظر گرفته شده، حتماً موضوع را با پزشک اطفال در میان بگذارید.
- بهتر است پیش از شروع درمان دربارهٔ مصرف الکل در طول این دوره هم با پزشک صحبت کنید.
عوارض احتمالی
- تهوع و گاهی استفراغ
- کاهش اشتها
- ناراحتی یا درد خفیف شکم
- سردرد یا سرگیجهٔ خفیف
- تیره یا قهوهایرنگشدن ادرار (بیخطر و موقتی)
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند کهیر، خارش گسترده، تورم لب و صورت یا مشکل در تنفس: در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- رنگپریدگی غیرعادی، خستگی شدید، زردی پوست یا سفیدی چشم، یا تیرهشدن ناگهانی ادرار که با حالت معمول این دارو فرق دارد: میتواند نشانهٔ کمخونی همولیتیک باشد و باید بیدرنگ به پزشک اطلاع داده شود.
- سردرد شدید و ناگهانی همراه با تپش قلب یا تاری دید، بهویژه بعد از غذاهای حاوی تیرامین یا داروهای تداخلدهنده: این میتواند نشانهٔ افزایش خطرناک فشار خون باشد؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- بیحسی، سوزنسوزنشدن یا ضعف در دستها و پاها، بهویژه در مصرف طولانیمدت: باید به پزشک گزارش شود.
- ایجاد تاول یا پوستهپوستهشدن گستردهٔ پوست: نادر اما جدی است؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
فورازولیدون اثر خفیف مهارکنندگی مونوآمیناکسیداز دارد، بهویژه اگر مصرف آن از چند روز فراتر رود؛ به همین دلیل مصرف همزمان آن با داروهای ضدافسردگی، داروهای ضداحتقان سرماخوردگی، برخی داروهای لاغری یا محرک، و سایر مهارکنندههای مونوآمیناکسیداز میتواند فشار خون را بهطور خطرناک بالا ببرد. مصرف الکل همزمان با این دارو هم میتواند واکنشی ناخوشایند شامل برافروختگی پوست، تهوع و تپش قلب ایجاد کند، پس بهتر است طی درمان و چند روز پس از آن از الکل پرهیز شود. همچنین بهتر است در این مدت مصرف غذاها و نوشیدنیهای حاوی مقدار زیاد تیرامین مانند پنیرهای کهنه و خوراکیهای تخمیرشده را محدود کنید. فهرست کامل داروها، مکملها و گیاهان دارویی مصرفیتان را به پزشک و داروسازتان بگویید تا هر تداخل احتمالی بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات کافی دربارهٔ بیخطر بودن کامل فورازولیدون در بارداری، بهویژه نزدیک زمان زایمان، در دست نیست؛ به همین دلیل پزشک معمولاً آن را با احتیاط و فقط در صورت نیاز روشن تجویز میکند، چون احتمال آسیب به گلبولهای قرمز نوزاد، بهویژه در کمبود G6PD، مطرح است. دربارهٔ شیردهی هم داده کافی وجود ندارد و مقدار کمی از دارو ممکن است وارد شیر مادر شود. اگر باردار هستید یا شیر میدهید، تصمیم دربارهٔ مصرف این دارو را با پزشک خود بگیرید.
نگهداری
فورازولیدون را در دمای اتاق و دور از نور مستقیم و رطوبت نگهداری کنید و ظرف آن را همیشه بسته نگه دارید. سوسپانسیون را از یخزدگی محافظت کنید و طبق برچسب روی بستهٔ دارو، باقیماندهٔ مصرفنشده را بعد از مدت مشخصشده از تهیه دور بریزید. دارو را دور از دید و دسترس کودکان نگه دارید، پیش از هر بار مصرف تاریخ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته یا اضافی را طبق راهنمایی داروخانه دفع کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| سوسپانسیون | 50 mg / 15mL |
| قرص | 100 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۲ برند از ۱۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا تیرهشدن رنگ ادرار در مصرف فورازولیدون خطرناک است؟
۰۲آیا مصرف الکل همراه فورازولیدون مشکلی ایجاد میکند؟
۰۳آیا باید حین مصرف این دارو غذای خاصی را محدود کنم؟
۰۴آیا فورازولیدون برای کودکان و نوزادان بیخطر است؟
۰۵اگر بعد از چند روز مصرف فورازولیدون علائمم بهتر نشد چه کار کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۷ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۲ برند از ۱۱ سازنده، در گروه G01AX06. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.