فلوفنازین دکانوات
فلوفنازین دکانوات یک داروی ضدِ روانپریشیِ نسلِ اول از خانوادهٔ فنوتیازینهاست که بهصورتِ تزریقیِ طولانیاثر (دپو) تجویز میشود.
این دارو عمدتاً برای درمانِ نگهدارندهٔ اسکیزوفرنی و سایر اختلالاتِ روانپریشیِ مزمن به کار میرود، بهویژه وقتی پایبندی به مصرفِ منظمِ قرصِ روزانه دشوار باشد.
این دارو فقط باید توسط پرسنلِ درمانی و بهصورتِ تزریقِ عمقی در عضله انجام شود؛ هرگز نباید داخلِ وریدی یا بهصورتِ خودسرانه تزریق شود.
در صورتِ بروزِ حرکاتِ غیرِارادیِ عضلانی، سفتیِ شدیدِ بدن همراه با تب، یا هرگونه واکنشِ آلرژیک، بیدرنگ با پزشک یا اورژانس تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
فلوفنازین دکانوات از خانوادهٔ فنوتیازینهای پیپرازینی و در ردهٔ داروهای ضدِ روانپریشیِ نسلِ اول (تیپیک) قرار دارد. این دارو با مسدودکردنِ گیرندههای دوپامین در مغز، نشانههایی مانندِ توهم و هذیان را در بیمارانِ مبتلا به اختلالاتِ روانپریشی کاهش میدهد. فرمِ دکانوات آن در روغن حل شده و پس از تزریقِ عمقی در عضله، بهآرامی و طیِ هفتهها آزاد میشود؛ به همین دلیل نیازی به مصرفِ روزانه نیست. هدفِ اصلیِ این فرمِ تزریقی، حفظِ سطحِ پایدارِ دارو در بدن و کمک به تداومِ درمانِ طولانیمدت در بیمارانِ مبتلا به اسکیزوفرنی است. در ایران این دارو با نامهای تجاری فلوفنازین و سایکوسین نیز عرضه میشود.
موارد مصرف
- درمانِ نگهدارندهٔ اسکیزوفرنی
- کنترلِ بلندمدتِ اختلالِ اسکیزوافکتیو و سایر اختلالاتِ روانپریشیِ مزمن
- پیشگیری از عودِ نشانهها در بیمارانی که پایبندی به قرصِ روزانه برایشان دشوار است
- تداومِ درمان پس از کنترلِ اولیهٔ نشانهها با داروهای کوتاهاثر یا خوراکی
روش مصرف
این دارو را نباید خودتان تزریق کنید؛ فلوفنازین دکانوات فقط توسط پزشک یا پرستارِ آموزشدیده و بهصورتِ عمقی در عضلهٔ بازو یا باسن تزریق میشود. فاصلهٔ بینِ نوبتهای تزریق را پزشکِ معالج بر اساسِ پاسخِ شما به درمان تعیین میکند؛ رعایتِ دقیقِ همین زمانبندی برای اثربخشیِ پایدارِ دارو ضروری است. اگر نوبتِ تزریق را فراموش کردید یا امکانِ حضور در زمانِ مقرر را نداشتید، هرچه زودتر با کلینیک یا پزشکِ خود هماهنگ کنید. این دارو را هرگز بهدلخواهِ خود و بدونِ مشورت با روانپزشک قطع نکنید، زیرا ممکن است نشانههای بیماری بازگردد. تنظیمِ هرگونه تغییر در فاصلهٔ تزریق یا مقدارِ دارو فقط بر عهدهٔ پزشکِ معالج است.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
اسکیزوفرنی؛ درمان نگهدارنده
در بیمارانی که قبلاً فلوفنازین دریافت نکردهاند، تحمل شکل کوتاهاثر دارو پیش از تزریق طولانیاثر ارزیابی شود؛ برای کنترل فوری بیقراری مناسب نیست.
اختلال اسکیزوافکتیو و سایر اختلالات روانپریشی مزمن
تزریق وریدی انجام نشود و درمان طولانیمدت با پایش منظم عوارض حرکتی و سایر عوارض دارو همراه باشد.
پیشگیری از عود نشانههای روانپریشی در صورت دشواری مصرف روزانهٔ داروی خوراکی
فاصلهٔ تزریق را خودسرانه تغییر ندهید؛ تأخیر یا فراموشی نوبت باید سریعاً به پزشک اطلاع داده شود.
تداوم درمان پس از کنترل اولیهٔ نشانهها با داروهای کوتاهاثر یا خوراکی
تغییر از داروی قبلی و هرگونه همپوشانی درمانی باید طبق برنامهٔ پزشک انجام شود و قطع خودسرانهٔ داروی قبلی مجاز نیست.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیتِ شناختهشده به فنوتیازینها یا سایر داروهای ضدِ روانپریشی
- بیماریهای قلبی، بهویژه اختلالِ ریتمِ قلب یا طولانیبودنِ فاصلهٔ QT
- بیماریِ پارکینسون، صرع یا سابقهٔ تشنج
- بیماریهای کبدی یا کلیوی، و سنِ بالا (تجویز در سالمندان نیازمندِ ارزیابیِ دقیقتری است)
- بارداری، قصدِ بارداری یا شیردهی
- فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و گیاهانِ دارویی که مصرف میکنید
عوارض احتمالی
- لرزشِ خفیف، سفتیِ عضلانی یا کندیِ حرکات (نشانههایی شبیهِ پارکینسون)
- بیقراری یا نیاز به حرکتِ مداومِ بدن (آکاتیزی)
- خوابآلودگیِ خفیف
- خشکیِ دهان و تاریِ دید
- یبوست
- درد، سفتی یا قرمزیِ خفیف در محلِ تزریق
- حرکاتِ غیرِارادی و تکراریِ عضلاتِ صورت، زبان یا اندامها که ممکن است نشانهٔ دیسکینزیِ دیررس (Tardive Dyskinesia) باشد؛ در صورتِ مشاهده به پزشک اطلاع دهید.
- سفتیِ شدیدِ عضلانی همراه با تبِ بالا، تعریقِ زیاد و گیجی که میتواند نشانهٔ سندرمِ بدخیمِ ناشی از داروهای ضدِ روانپریشی (NMS) باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- اسپاسمِ ناگهانیِ عضلاتِ گردن، فک یا چشمها؛ فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید.
- علائمِ واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تورمِ صورت و گلو، کهیرِ گسترده یا مشکل در تنفس؛ فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
- تپشِ قلب، ضربانِ نامنظم یا غشِ ناگهانی؛ نیازمندِ بررسیِ فوریِ پزشکی است.
- تبِ غیرِمعمول، گلودردِ شدید یا کبودیِ بیدلیل که میتواند نشانهٔ کاهشِ شدیدِ گلبولهای سفیدِ خون باشد؛ به پزشک اطلاع دهید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مصرفِ همزمانِ فلوفنازین دکانوات با الکل یا داروهای آرامبخش و خوابآور مانندِ بنزودیازپینها یا مسکنهای اُپیوئیدی میتواند خوابآلودگی و کاهشِ هوشیاری را تشدید کند. ترکیب با سایر داروهایی که فاصلهٔ QT قلب را طولانی میکنند، خطرِ آریتمیِ قلبی را افزایش میدهد. همزمانی با داروهای آنتیکولینرژیک ممکن است خشکیِ دهان، یبوست و تاریِ دید را بیشتر کند، و مصرفِ همزمان با داروهای پایینآورندهٔ فشارِ خون میتواند افتِ فشارِ وضعیتی را تشدید نماید. ترکیب با لیتیوم نیز در گزارشهایی با افزایشِ عوارضِ عصبی همراه بوده است. پیش از شروعِ درمان، فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مصرفِ داروهای ضدِ روانپریشی مانندِ فلوفنازین در بارداری، بهویژه در سهماههٔ پایانی، ممکن است با نشانههای گذرا مانندِ سفتیِ عضلانی یا مشکلاتِ تغذیه در نوزادِ تازهمتولدشده همراه باشد؛ بنابراین تصمیم برای ادامه یا تغییرِ درمان در دورانِ بارداری باید با هماهنگیِ کاملِ روانپزشک و متخصصِ زنان انجام شود و هرگز خودسرانه قطع نشود. این دارو تا حدی در شیرِ مادر ترشح میشود؛ بنابراین مصرف در دورانِ شیردهی فقط با نظرِ پزشک و پس از سنجشِ فایده و خطر توصیه میشود.
نگهداری
این دارو معمولاً در داروخانه یا کلینیک نگهداری و توسط پرسنلِ درمانی تزریق میشود. در صورتِ نیاز به نگهداریِ موقت، آمپول را دور از نورِ مستقیمِ آفتاب و در دمای اتاق نگه دارید و از یخزدگی محافظت کنید. همیشه داروها را دورازدسترسِ کودکان نگه دارید، پیش از تزریق تاریخِ انقضا را بررسی کنید، و در صورتِ کدر شدن یا تغییرِ رنگِ محلول، از مصرفِ آن خودداری کرده و موضوع را با داروخانه در میان بگذارید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 25 mg / 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۵ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا فلوفنازین دکانوات بهجای قرصِ روزانه بهصورتِ تزریق تجویز میشود؟
۰۲آیا میتوانم این دارو را خودم در خانه تزریق کنم؟
۰۳اگر سرِ نوبتِ تزریق نروم چه اتفاقی میافتد؟
۰۴چرا محلِ تزریق ممکن است چند روز درد یا سفتی داشته باشد؟
۰۵آیا فلوفنازین دکانوات اعتیادآور است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۹ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۵ سازنده، در گروه N05AB02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.