فیناستراید
فیناستراید دارویی از ردهٔ مهارکنندههای آنزیمِ ۵-آلفا-ردوکتاز است که با کاهشِ سطحِ هورمونِ دیهیدروتستوسترون (DHT) در بدن اثر میکند.
این دارو بیشتر برای کوچککردنِ پروستاتِ بزرگشده و بهبودِ علائمِ ادراریِ ناشی از آن، و نیز برای کندکردنِ ریزشِ موی الگوی مردانه در مردان به کار میرود.
فیناستراید هرگز نباید در دسترسِ زنانِ باردار یا در سنِ باروری قرار گیرد؛ حتی تماسِ پوستی با قرصِ شکسته میتواند برای جنینِ پسر خطرناک باشد.
اگر توده یا دردِ غیرعادیِ سینه، تغییرِ محسوسِ خلقوخو، یا نشانههای واکنشِ آلرژیک را تجربه کردید، بدونِ فوتِ وقت با پزشک مشورت کنید یا در مواردِ شدید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
فیناستراید دارویی از ردهٔ مهارکنندههای آنزیمِ ۵-آلفا-ردوکتاز است و در ردهٔ داروهای ادراری-تناسلی و هورمون جنسی قرار میگیرد. این دارو با کاهشِ تبدیلِ تستوسترون به دیهیدروتستوسترون (DHT) —هورمونی که در بزرگشدنِ پروستات و ریزشِ موی الگوی مردانه نقش دارد— اثر میگذارد. با کاهشِ DHT، اندازهٔ پروستات بهتدریج کوچکتر میشود یا روندِ ریزشِ موی سر کند میشود. فیناستراید معمولاً در دو قدرتِ متفاوت عرضه میشود که هرکدام برای یکی از همین دو هدف در نظر گرفته شده است؛ انتخابِ قدرتِ مناسب و طولِ دورهٔ درمان بر عهدهٔ پزشک است. اثرِ این دارو تدریجی است و معمولاً چند ماه طول میکشد تا نتیجهاش محسوس شود.
موارد مصرف
- کوچککردنِ پروستاتِ بزرگشده و بهبودِ علائمِ ادراریِ ناشی از هایپرپلازیِ خوشخیمِ پروستات
- کاهشِ خطرِ احتباسِ حادِ ادرار و کاهشِ نیاز به جراحیِ پروستات در بزرگیِ خوشخیمِ آن
- کندکردنِ روندِ ریزشِ موی الگوی مردانه (طاسیِ ارثی) در مردان
- کمک به رشدِ نسبیِ مجددِ موی سر در برخی از مردانِ مبتلا به ریزشِ مو
روش مصرف
فیناستراید را میتوان همراه با غذا یا بدونِ آن مصرف کرد؛ بهتر است هر روز در یک ساعتِ مشخص خورده شود تا سطحِ آن در بدن یکنواخت بماند. برای دیدنِ نتیجه —چه در بهبودِ علائمِ ادراری و چه در کندشدنِ ریزشِ مو— باید چند ماه صبر کرد، و قطعِ زودهنگام یا نامنظمِ دارو معمولاً باعثِ بازگشتِ تدریجیِ وضعیتِ قبلی میشود. مقدار و طولِ دورهٔ مصرف را دقیقاً طبقِ نسخه و توصیهٔ پزشک یا داروساز رعایت کنید و بدونِ مشورت با پزشک، دارو را ناگهان قطع نکنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
کوچککردن پروستات بزرگشده و بهبود علائم ادراری ناشی از بزرگی خوشخیم پروستات
با غذا یا بدون غذا مصرف میشود؛ بهبود علائم تدریجی است و ممکن است ۶ ماه یا بیشتر زمان ببرد.
کاهش خطر احتباس حاد ادرار و کاهش نیاز به جراحی در بزرگی خوشخیم پروستات
با غذا یا بدون غذا قابل مصرف است؛ اثر پیشگیرانه به مصرف منظم و مداوم وابسته است.
کندکردن روند ریزش موی الگوی مردانه یا طاسی ارثی در مردان
با غذا یا بدون غذا مصرف میشود؛ معمولاً حداقل ۳ ماه مصرف روزانه برای مشاهده اثر لازم است و برای حفظ اثر باید ادامه یابد.
کمک به رشد نسبی مجدد موی سر در مردان مبتلا به ریزش موی الگوی مردانه
اثر معمولاً پس از چند ماه ظاهر میشود؛ با قطع مصرف، اثر ایجادشده معمولاً طی ۱۲ ماه از بین میرود. زنان باردار یا دارای احتمال بارداری نباید قرص شکسته یا خردشده را لمس کنند.
پیش از مصرف بدانید
- حساسیتِ شناختهشده به فیناستراید یا اجزای قرص را به پزشک بگویید.
- سابقهٔ بیماریِ کبدی، افسردگی یا تغییراتِ خلقی، یا مشکلاتِ جنسی را پیش از شروعِ درمان با پزشک در میان بگذارید.
- اگر برای غربالگریِ سرطانِ پروستات آزمایشِ آنتیژنِ اختصاصیِ پروستات (PSA) انجام میدهید، مصرفِ فیناستراید را به پزشک بگویید، چون نتیجهٔ آزمایش را تحتِ تأثیر قرار میدهد.
- زنان و کودکان نباید این دارو را مصرف کنند.
- زنانِ باردار یا در سنِ باروری نباید با قرصِ شکسته یا خردشدهٔ این دارو تماسِ پوستی داشته باشند، و مردانِ مصرفکننده بهتر است دربارهٔ اهدای خون هم با پزشک مشورت کنند.
- فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییِ مصرفیتان را به پزشک یا داروساز نشان دهید.
عوارض احتمالی
- کاهشِ میلِ جنسی
- اختلال در نعوظ
- کاهشِ حجمِ مایعِ منی هنگامِ انزال
- حساسیت یا بزرگشدنِ خفیفِ بافتِ سینه
- علائمِ واکنشِ آلرژیک شدید مانندِ تورمِ لب، صورت، زبان یا گلو، یا تنگیِ نفس؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تودهٔ سینه، دردِ مداومِ سینه، یا ترشح از نوکِ سینه؛ نیازمندِ ویزیتِ سریعِ پزشک است.
- تغییرِ محسوسِ خلقوخو، افسردگیِ شدید، یا افکارِ آسیبرساندن به خود؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- دردِ مداوم یا شدیدِ بیضه؛ باید هرچه زودتر توسطِ پزشک بررسی شود.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
فیناستراید در مقایسه با بسیاری از داروها تداخلهای شناختهشدهٔ کمتری دارد و تداخلِ غذاییِ مهمی هم برای آن گزارش نشده است، اما چون در کبد متابولیزه میشود، مصرفِ همزمانِ آن با برخی داروهای دیگر باید با اطلاعِ پزشک باشد. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو، بهویژه اگر داروی هورمونی یا داروی دیگری برای پروستات مصرف میکنی، تا هم از تداخلِ احتمالی و هم از تفسیرِ نادرستِ آزمایشهایی مانندِ PSA پیشگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
فیناستراید داروییِ ویژهٔ مردان است و هیچ کاربردِ پذیرفتهشدهای برای زنان ندارد. زنانِ باردار یا زنانی که ممکن است باردار شوند، مطلقاً نباید این دارو را مصرف کنند یا حتی با قرصِ شکسته و خردشده تماسِ پوستی داشته باشند، زیرا این ماده میتواند در جنینِ پسر باعثِ ناهنجاریِ اندامهای تناسلی شود. اگر همسرتان باردار است یا در آیندهٔ نزدیک قصدِ بارداری دارید، حتماً این موضوع را با پزشک در میان بگذارید. چون این دارو کاربردی برای زنان ندارد، موضوعِ شیردهی برای مصرفکنندگانِ آن معمولاً مطرح نیست، ولی هر پرسشی در این باره را باید با پزشک در میان گذاشت.
نگهداری
قرصِ فیناستراید را در دمای اتاق و دور از رطوبت و نورِ مستقیمِ آفتاب نگه دارید. آن را همیشه دور از دسترسِ کودکان، و بهویژه دور از دسترسِ زنانِ باردار، نگه دارید. پیش از هر بار مصرف، تاریخِ انقضای دارو را بررسی کنید و داروهای تاریخگذشته یا اضافی را بنا به راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در زبالهٔ خانگیِ معمولی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 1 mg |
| قرص | 5 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۰ برند از ۱۰ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چند وقت طول میکشد تا اثرِ فیناستراید مشخص شود؟
۰۲اگر مصرفِ فیناستراید را قطع کنم چه اتفاقی میافتد؟
۰۳آیا عوارضِ جنسیِ فیناستراید همیشگی میماند؟
۰۴آیا همسرم میتواند با قرصهای من تماس داشته باشد؟
۰۵آیا فیناستراید روی آزمایشِ غربالگریِ سرطانِ پروستات تأثیر میگذارد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳۰ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۰ برند از ۱۰ سازنده، در گروه G04CB01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.