فلبامات
فلبامات یک داروی ضدتشنج (ضدصرع) است که با اثر بر گیرندههای خاصی در مغز، از بروزِ حملاتِ صرعی پیشگیری میکند.
این دارو بیشتر برای کنترلِ صرعِ مقاوم به درمان در بزرگسالان و نیز حملاتِ صرعیِ مرتبط با سندرمِ لنوکس-گاستو در کودکان، آنهم زمانی که داروهای دیگر کافی نبودهاند، به کار میرود.
فلبامات در مواردِ نادر میتواند باعثِ آسیبِ جدیِ کبدی یا اختلالِ خطرناکِ خونسازی شود؛ به همین دلیل نیازمندِ آزمایشهای دورهایِ خون و کبد در طولِ درمان است.
اگر زردیِ پوست یا چشم، کبودی و خونریزیِ غیرِعادی، یا نشانههای عفونتِ مداوم مشاهده کردید، بیدرنگ با پزشکِ خود تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
فلبامات دارویی از ردهٔ ضدتشنجها (ضدصرعها) است که در درمانِ برخی انواعِ صرع به کار میرود. اثرِ آن بر خلافِ بسیاری از داروهای مشابه، از دو مسیر انجام میشود: مهارِ نوعی گیرندهٔ عصبیِ تحریکی در مغز (گیرندهٔ NMDA) و تقویتِ اثرِ آرامبخشِ گابا، ناقلِ عصبیِ بازدارندهٔ اصلیِ مغز. به همین دلیل فلبامات میتواند در برخی صرعهایی مؤثر باشد که به داروهای رایجتر پاسخِ کافی ندادهاند. با این حال، به دلیلِ خطرِ نادر اما جدیِ آسیب به کبد و مغزِ استخوان، این دارو معمولاً نه بهعنوانِ انتخابِ اول، بلکه برای مواردِ مقاوم به درمان و زیرِ نظرِ دقیقِ متخصصِ مغز و اعصاب تجویز میشود.
موارد مصرف
- درمانِ صرعِ پارشیال (کانونی) در بزرگسالان، با یا بدونِ تعمیمِ ثانویه، بهصورتِ تکدارو یا همراه با داروهای ضدصرعِ دیگر
- درمانِ کمکی (افزوده بر داروهای دیگر) برای حملاتِ صرعیِ ناشی از سندرمِ لنوکس-گاستو در کودکان و بزرگسالان
- گزینهای برای صرعِ مقاوم به درمان، هنگامی که درمانهای استاندارد و ایمنترِ ضدصرع اثرِ کافی نداشتهاند
روش مصرف
فلبامات معمولاً بهصورتِ قرصِ خوراکی و طبقِ برنامهای که پزشک تعیین میکند مصرف میشود؛ میتوان آن را همراه یا بدونِ غذا میل کرد، اما بهتر است هر نوبت در ساعتِ مشخصی از شبانهروز مصرف شود تا سطحِ دارو در بدن ثابت بماند. رعایتِ دقیقِ برنامهٔ مصرف در کنترلِ صرع اهمیتِ زیادی دارد و نباید بدونِ هماهنگی با پزشک، مصرفِ دارو را قطع یا مقدارِ آن را تغییر داد؛ قطعِ ناگهانیِ داروهای ضدصرع میتواند خطرِ بازگشتِ تشنجها یا حتی تشنجِ پیوسته و خطرناک را افزایش دهد. مقدار و زمانبندیِ دقیقِ مصرف را فقط پزشک یا داروسازِ شما، بر اساسِ نسخه، تعیین میکند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
صرع کانونی در بزرگسالان، با یا بدون تعمیم ثانویه
فقط در صرع شدید و مقاوم، پس از ناکافیبودن درمانهای ایمنتر؛ قرص را میتوان با یا بدون غذا مصرف کرد و قطع ناگهانی آن ممنوع است.
حملات صرعی مرتبط با سندرم لنوکس–گاستو
بهدلیل خطر کمخونی آپلاستیک و نارسایی شدید کبدی، فقط پس از شکست گزینههای ایمنتر و همراه با پایش منظم خون و عملکرد کبد مصرف شود.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به فلبامات یا داروهای همخانوادهٔ آن مانندِ مپروبامات
- هرگونه سابقهٔ بیماریِ کبدی یا اختلالِ خونسازی و مغزِ استخوان
- هر داروی دیگری که مصرف میکنید، بهویژه سایرِ داروهای ضدصرع، و همچنین مکملها و داروهای گیاهی
- بارداری، برنامهریزی برای بارداری، یا شیردهی
- سابقهٔ افسردگی یا افکارِ آسیب به خود، زیرا برخی داروهای ضدصرع میتوانند این حالات را تشدید کنند
عوارض احتمالی
- بیخوابی
- بیاشتهایی و کاهشِ وزن
- سردرد
- تهوع و ناراحتیِ گوارشی
- سرگیجه
- نشانههای آسیبِ کبدی مانندِ زردیِ پوست یا چشم، ادرارِ تیره، دردِ شکم، یا خستگیِ شدید و غیرِقابلِتوجیه — در این صورت فوراً به پزشک مراجعه کنید یا با اورژانس تماس بگیرید.
- نشانههای اختلالِ خونی مانندِ کبودی یا خونریزیِ غیرِعادی، تب، یا عفونتهای مکرر و رنگپریدگیِ شدید — اینها میتوانند نشانهٔ کمخونیِ خطرناک باشند و نیازمندِ بررسیِ فوریِ پزشکیاند.
- بثوراتِ گستردهٔ پوستی، تاول، یا پوستهپوستهشدنِ پوست همراه با تب — میتواند نشانهٔ واکنشِ پوستیِ شدید باشد؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تغییرِ خلقوخو، افسردگیِ شدید، یا افکارِ آسیب به خود — در صورتِ بروز، بیدرنگ با پزشک یا اورژانس تماس بگیرید.
- افزایشِ ناگهانی در تعداد یا شدتِ تشنجها، یا تشنجی که طولانی یا پشتِ سرِ هم است — در این حالت باید فوراً با اورژانس تماس گرفت.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
فلبامات با شمارِ قابلِتوجهی از داروهای ضدصرعِ دیگر تداخل دارد؛ برای نمونه میتواند سطحِ خونیِ فنیتوئین و والپروات را بالا ببرد و سطحِ کاربامازپین را نیز تحتِ تأثیر قرار دهد، بهطوریکه با افزودنِ فلبامات به درمان، پزشک معمولاً باید دوزِ داروهای ضدصرعِ همراه را دوباره تنظیم کند. این دارو ممکن است اثرِ برخی روشهای پیشگیریِ هورمونیِ بارداری را نیز کاهش دهد. مصرفِ همزمان با الکل یا داروهای آرامبخش و خوابآور میتواند خوابآلودگی و کاهشِ هوشیاری را تشدید کند. به همین دلیل، فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و داروهای گیاهیای را که مصرف میکنید، حتماً به پزشک و داروسازِ خود بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادههای انسانی دربارهٔ مصرفِ فلبامات در بارداری محدود است و ایمنیِ کاملِ آن برای جنین بهطورِ قطعی مشخص نشده است. با این حال، صرعِ کنترلنشده در مادر نیز میتواند برای مادر و جنین خطرناک باشد؛ به همین دلیل قطعِ خودسرانهٔ دارو در دورانِ بارداری توصیه نمیشود. هرگونه تصمیم دربارهٔ ادامه، تغییر یا قطعِ فلبامات در بارداری یا شیردهی باید تنها با مشورتِ دقیقِ پزشکِ متخصصِ مغز و اعصاب یا زنان و زایمان گرفته شود.
نگهداری
فلبامات را در دمای اتاق و دور از رطوبت و نورِ مستقیمِ آفتاب نگهداری کنید. قرصها را در بستهٔ اصلیِ خود و دور از دسترسِ کودکان نگه دارید. پیش از هر بار مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید و داروهای تاریخگذشته یا اضافی را طبقِ راهنماییِ داروخانه دفع کنید، نه در سطلِ زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 600 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا فلبامات باعثِ خوابآلودگی میشود؟
۰۲چرا برای مصرفِ فلبامات باید آزمایشِ خون بدهم؟
۰۳آیا فلبامات باعثِ افزایشِ وزن میشود؟
۰۴آیا میتوانم مصرفِ فلبامات را خودم قطع کنم؟
۰۵چرا فلبامات بهعنوانِ داروی خطِ اول برای صرع تجویز نمیشود؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۶ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۲ سازنده، در گروه N03AX10. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.