فاموتیدین
فاموتیدین دارویی از دستهٔ مسدودکنندههای گیرندهٔ H2 هیستامین (H2 Blocker) است که با کاهش ترشح اسید معده عمل میکند.
بیشتر برای تسکین سوزش سردل، درمان زخم معده و اثنیعشر، و کنترل ریفلاکس اسید معده به مری تجویز میشود.
در افرادی که مشکل کلیوی دارند، فاموتیدین باید با احتیاط و طبق نظر پزشک مصرف شود، چون دفع این دارو عمدتاً از طریق کلیه انجام میشود.
اگر علائم گوارشی شما پس از حدود دو هفته مصرف فاموتیدین بهبود نیافت، یا نشانههای تازه و نگرانکنندهای مشاهده کردید، حتماً به پزشک مراجعه کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
فاموتیدین یکی از داروهای شناختهشدهٔ گروه مسدودکنندههای گیرندهٔ H2 هیستامین است که در ردهٔ درمانی گوارش و سوختوساز قرار میگیرد. این دارو با مسدود کردن گیرندهٔ H2 در سلولهای جدار معده، از تأثیر هیستامین بر این سلولها جلوگیری میکند و در نتیجه میزان اسید ترشحشده در معده را کاهش میدهد. این کاهش اسید به بهبود التهاب و زخمهای گوارشی کمک میکند و از آسیب بیشتر به دیوارهٔ معده و مری جلوگیری میکند. فاموتیدین بهصورت قرص خوراکی و شکل تزریقی (برای مصرف در محیط بیمارستانی) در دسترس است. در ایران این دارو علاوهبر نام ژنریک، با نام تجاری فاموگاست نیز عرضه میشود.
موارد مصرف
- درمان زخم فعال معده و اثنیعشر
- کنترل و پیشگیری از علائم بیماری ریفلاکس معده به مری
- تسکین سوزش سردل و ترشکردن ناشی از افزایش اسید معده
- درمان سندرم زولینگر-الیسون که در آن ترشح اسید معده بیشازحد زیاد است
- پیشگیری از زخم استرسی گوارشی در بیماران بستری، طبق صلاحدید پزشک
روش مصرف
فاموتیدین را میتوان با غذا یا بدون غذا مصرف کرد، چون جذب آن تأثیر چندانی از غذا نمیگیرد؛ بااینحال اگر پزشک زمان خاصی (مثلاً پیش از خواب) را توصیه کرده باشد، همان برنامه را رعایت کنید. قرص را با یک لیوان آب کامل ببلعید. برای اثر مطلوب، مصرف منظم و طبق زمانبندی تعیینشده اهمیت دارد و حتی در صورت احساس بهبودی، بدون هماهنگی با پزشک آن را قطع نکنید، چون ممکن است علائم بازگردد. شکل تزریقی این دارو تنها توسط کادر درمانی و در محیط بیمارستان تجویز و تزریق میشود. مقدار مصرف و مدت دورهٔ درمان را فقط پزشک معالج، متناسب با وضعیت شما، مشخص میکند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
زخم فعال اثنیعشر
با یا بدون غذا مصرف میشود؛ بیشتر بیماران طی ۴ هفته بهبود مییابند. در بیمار بستریِ ناتوان از مصرف خوراکی، شکل تزریقی فقط در محیط درمانی استفاده میشود.
زخم فعال معده
با یا بدون غذا مصرف میشود؛ باقیماندن علائم یا بهبود نیافتن نیازمند بازبینی تشخیص و درمان است.
بیماری ریفلاکس معده به مری
با یا بدون غذا مصرف میشود؛ در مصرف دوبار در روز، نوبتها معمولاً صبح و پیش از خواب هستند. در نوزادان، اقدامات غیردارویی مناسب نیز باید رعایت شود.
سوزش سر دل و ترشکردن ناشی از افزایش اسید معده
اگر نیاز به مصرف بیش از ۱۴ روز وجود دارد، یا علائم مکرر، شدید، همراه با کاهش وزن، استفراغ یا مشکل بلع است، ارزیابی پزشکی لازم است.
سندرم زولینگر–الیسون و حالتهای پرترشحی اسید معده
دوزهای بالا فقط با پایش تخصصی پاسخ درمانی و عوارض و تا زمانی که از نظر بالینی لازم باشد مصرف میشوند.
پیشگیری از زخم استرسی گوارشی در بیماران بستری
فقط برای بیماران بستریِ دارای عامل خطر و طبق صلاحدید پزشک؛ حداکثر معمول ۴۰ میلیگرم در روز است و تزریق فقط در محیط درمانی انجام میشود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به فاموتیدین یا داروهای همگروه آن حساسیت داشتهاید، به پزشک بگویید.
- سابقهٔ بیماری کلیوی خود را به پزشک اطلاع دهید، چون ممکن است تنظیم دوز لازم باشد.
- اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
- فهرست کامل داروها، مکملها و داروهای گیاهی مصرفیتان، از جمله داروهای بدون نسخه، را به پزشک یا داروساز بگویید.
- اگر کاهش وزن بیدلیل، دشواری در بلع، استفراغ خونی یا مدفوع سیاه دارید، پیش از شروع خودسرانهٔ دارو حتماً پزشک را در جریان بگذارید، چون این علائم نیاز به بررسی دقیقتر دارند.
- در سالمندان، بهدلیل احتمال کاهش عملکرد کلیوی، ممکن است احتیاط بیشتر یا تنظیم دوز لازم باشد؛ این نکته را با پزشک در میان بگذارید.
عوارض احتمالی
- سردرد
- سرگیجه
- یبوست یا اسهال
- خستگی
- خشکی دهان
- علائم واکنش آلرژیک شدید مانند ورم صورت، لب یا زبان، کهیر گسترده یا دشواری در تنفس؛ در این حالت فوراً با اورژانس تماس بگیرید یا به آن مراجعه کنید.
- گیجی، بیقراری یا تغییر ناگهانی سطح هوشیاری، بهویژه در سالمندان یا افراد دارای نارسایی کلیوی؛ در صورت بروز، سریع به پزشک مراجعه کنید.
- زردی پوست یا چشم، ادرار تیره یا درد شدید شکم که میتواند نشانهٔ مشکل کبدی باشد؛ در این حالت به پزشک مراجعه کنید.
- ضربان قلب بسیار آهسته یا نامنظم؛ در صورت احساس این علامت، سریع با پزشک تماس بگیرید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
فاموتیدین با کاهش اسیدیتهٔ معده میتواند جذب برخی داروهایی را که برای جذب کامل به محیط اسیدی نیاز دارند، مانند برخی داروهای ضدقارچ نظیر کتوکونازول و ایتراکونازول، کم کند. مصرف همزمان آنتیاسیدها نیز ممکن است جذب خود فاموتیدین را اندکی کاهش دهد، بنابراین بهتر است بین مصرف این دو دارو فاصلهٔ زمانی رعایت شود. فاموتیدین در مقایسه با برخی داروهای همردهٔ قدیمیتر، تداخل کمتری با آنزیمهای کبدی دارد، اما همچنان لازم است فهرست کامل داروها، مکملها و داروهای گیاهی مصرفیتان، از جمله داروهای بدون نسخه، را به پزشک و داروسازتان بگویید تا احتمال هر تداخلی بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مطالعات موجود دربارهٔ مصرف فاموتیدین در بارداری، خطر قابلتوجهی برای جنین گزارش نکردهاند و این دارو در مقایسه با برخی داروهای همرده، سابقهٔ مصرف بیشتری در بارداری دارد؛ بااینحال تصمیم نهایی برای مصرف در دوران بارداری باید توسط پزشک و بر اساس ضرورت بالینی گرفته شود. این دارو به مقدار کمی وارد شیر مادر میشود، بنابراین مادران شیرده پیش از مصرف با پزشک خود مشورت کنند تا سود و خطر احتمالی برای نوزاد سنجیده شود.
نگهداری
فاموتیدین را در دمای اتاق، دور از رطوبت و نور مستقیم آفتاب نگهداری کنید و از قرار دادن آن در جاهای گرم مانند نزدیکی بخاری پرهیز کنید. قرصها را در بستهٔ اصلی خود و دور از دسترس کودکان نگهداری کنید. پیش از مصرف، تاریخ انقضای دارو را بررسی کنید و داروهای تاریخگذشته یا اضافی را طبق راهنمایی داروخانه دور بریزید، نه در سطل زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 20 mg |
| قرص | 40 mg |
| تزریقی | 10 mg / 1mL |
| تزریقی | 20 mg |
| پودر برای سوسپانسیون | 40 mg / 5mL |
| پودر برای سوسپانسیون | 20 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲۸ برند از ۴۶ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱فاموتیدین چه تفاوتی با داروهای مهارکنندهٔ پمپ پروتون مثل امپرازول دارد؟
۰۲آیا مصرف فاموتیدین باعث خوابآلودگی میشود؟
۰۳چه مدت طول میکشد تا فاموتیدین اثر کند؟
۰۴آیا میتوانم فاموتیدین را همراه با آنتیاسیدها مصرف کنم؟
۰۵اگر یک نوبت مصرف فاموتیدین را فراموش کنم چه باید بکنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۴۶ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲۸ برند از ۴۶ سازنده، در گروه A02BA03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.