دیمتیل سولفوکساید
دیمتیل سولفوکساید ۵۰ درصد محلولی از گروه داروهای ادراری-تناسلی است که برخلاف اغلب داروها، نه به شکل قرص یا شربت خوراکی، بلکه با تزریق مستقیم به داخل مثانه مصرف میشود. هدف آن کمک به آرامکردن التهاب و علائم ناراحتکنندهٔ مثانه است.
این دارو عمدتاً برای تسکین علائم سیستیت بینابینی (سندرم مثانهٔ دردناک) در بزرگسالانی به کار میرود که علائم مزمن و آزاردهندهٔ مثانه دارند و درمانهای پیش از آن کافی نبوده است.
این محلول را فقط پزشک یا کادر درمانی آموزشدیده از راه کاتتر وارد مثانه میکند؛ بروز طعم و بویی شبیه به سیر در دهان و نفس پس از تزریق، اثری شناختهشده و معمولاً بیخطر است.
اگر پیش از شروع درمان عفونت ادراری فعال دارید، بهتازگی نمونهبرداری یا جراحی مثانه داشتهاید، یا پس از تزریق درد شدید، خونریزی غیرمعمول یا نشانههای حساسیت دیدید، حتماً و در اسرع وقت با پزشک خود تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
دیمتیل سولفوکساید ۵۰ درصد محلولی از گروه داروهای ادراری-تناسلی است که برای درمان علامتی سیستیت بینابینی به کار میرود؛ برخلاف اغلب داروها، نه به شکل قرص یا شربت خوراکی، بلکه بهصورت تزریق مستقیم به داخل مثانه از راه کاتتر ادراری تجویز میشود. مکانیسم دقیق اثر آن هنوز بهطور کامل شناخته نشده، اما اثرات ضدالتهابی، شلکننده بر عضلهٔ مثانه و تسکیندهندهٔ درد موضعی به آن نسبت داده میشود. هدف اصلی این درمان، کاهش درد، احساس فشار و تکرر آزاردهندهٔ ادرار در افراد مبتلا به التهاب مزمن مثانه است، نه درمان قطعی بیماری. این محلول معمولاً طی چند جلسهٔ منظم، در مطب یا درمانگاه اورولوژی و زیر نظر مستقیم پزشک تجویز و تزریق میشود.
موارد مصرف
- تسکین علائم سیستیت بینابینی (سندرم مثانهٔ دردناک)
- کاهش درد مزمن و احساس فشار در ناحیهٔ مثانه و لگن
- کاهش تکرر و فوریت آزاردهندهٔ ادرار ناشی از این بیماری
- استفاده بهعنوان یکی از اجزای محلولهای ترکیبی تزریق داخلمثانهای، طبق صلاحدید اورولوژیست
روش مصرف
این محلول را خود فرد در خانه مصرف نمیکند؛ پزشک یا پرستار آموزشدیده آن را از راه یک کاتتر نازک وارد مثانه میکند و پس از نگاهداشتن آن به مدتی که پزشک تعیین میکند، مثانه تخلیه میشود. این درمان معمولاً بهصورت یک دوره با چند جلسهٔ منظم و با فاصلهٔ زمانی مشخص، طبق نظر اورولوژیست، انجام میشود؛ برای رسیدن به بهترین نتیجه بهتر است هیچ جلسهای بدون هماهنگی با پزشک حذف یا به تعویق نیفتد. پیش از هر جلسه معمولاً لازم است طبق راهنمایی کادر درمان، مثانه خالی شود. پس از تزریق، احساس طعم یا بویی شبیه به سیر در دهان، نفس، پوست یا حتی ادرار، طبیعی و ناشی از جذب همین دارو است و جای نگرانی ندارد؛ نوشیدن مایعات کافی در ساعات پس از جلسه معمولاً کمککننده است. برای هرگونه تغییر در برنامهٔ درمان یا احساس ناراحتی غیرمعمول، با پزشک یا داروساز خود مشورت کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
سیستیت بینابینی (سندرم مثانهٔ دردناک)
برای کاهش درد، احساس فشار، تکرر و فوریت ادرار ناشی از بیماری است. فقط داخل مثانه مصرف شود و برای تزریق وریدی یا عضلانی نیست؛ مقدار دارو در محلولهای ترکیبی و فاصلهٔ مصرف آنها فقط طبق دستور اورولوژیست تعیین میشود.
پیش از مصرف بدانید
- عفونت فعال ادراری یا خونریزی ادراری بررسینشده را پیش از شروع درمان به پزشک اطلاع دهید.
- نمونهبرداری، سیستوسکوپی یا جراحی اخیر مثانه را حتماً به اورولوژیست بگویید.
- هرگونه سابقهٔ حساسیت به دیمتیل سولفوکساید یا واکنش ناخوشایند در جلسات قبلی را گزارش کنید.
- در صورت بارداری، قصد بارداری یا شیردهی، پیش از هر جلسه با پزشک مشورت کنید.
- فهرست کامل داروها، مکملها و سایر محلولهای تزریقی مصرفیتان را به پزشک و داروساز بگویید.
- سابقهٔ بیماری کبدی، کلیوی یا مشکلات عدسی چشم را، بهویژه در صورت نیاز به دورههای تکراری درمان، به پزشک اطلاع دهید.
عوارض احتمالی
- طعم و بویی شبیه به سیر در دهان و نفس که ممکن است تا چند ساعت پس از جلسه باقی بماند
- بوی مشابه در پوست یا ادرار
- سوزش، ناراحتی یا احساس فشار خفیف در مثانه حین یا اندکی پس از تزریق
- افزایش موقت تکرر یا فوریت ادرار در ساعات اول پس از درمان
- سردرد خفیف یا احساس خوابآلودگی گذرا در برخی افراد
- نشانههای واکنش حساسیتی شدید مانند تورم صورت، لب، زبان یا گلو، کهیر گسترده یا تنگی نفس؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید یا با اورژانس تماس بگیرید.
- خونریزی قابلتوجه یا مداوم در ادرار، یا درد شدید و پایدار مثانه یا لگن؛ در اسرع وقت با پزشک خود تماس بگیرید.
- تب، لرز یا نشانههای عفونت ادراری مانند سوزش شدید یا ادرار کدر و بدبو پس از جلسه؛ نیازمند بررسی فوری پزشک است.
- مشکل در تخلیهٔ کامل مثانه یا احتباس ادرار پس از تزریق؛ باید سریعاً به پزشک یا اورژانس اطلاع دهید.
- کاهش غیرمعمول بینایی یا تاری دید در کسانی که دورههای تکراری درمان دارند؛ این موضوع را با پزشک و در صورت لزوم چشمپزشک در میان بگذارید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
از آنجا که دیمتیل سولفوکساید میتواند جذب برخی داروها و مواد دیگر را از راه پوست و مخاط افزایش دهد، پزشک گاهی آن را همراه با داروهای دیگر در همان محلول تزریقی داخل مثانه به کار میبرد؛ اما مصرف همزمان هر داروی موضعی یا تزریقی دیگر در ناحیهٔ مثانه باید فقط با هماهنگی همان پزشک انجام شود. فهرست کامل داروها، مکملها و محصولات گیاهی مصرفیتان را به پزشک و داروساز خود بگویید تا از هرگونه تداخل ناخواسته پیشگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات کافی و قطعی دربارهٔ بیخطر بودن کامل این دارو در دوران بارداری و شیردهی در دست نیست؛ از آنجا که بخشی از این محلول از دیوارهٔ مثانه جذب و وارد گردش خون میشود، تصمیم برای استفاده از آن در این دوران باید کاملاً فردی و با سنجش دقیق سود در برابر خطر توسط پزشک گرفته شود. اگر باردار هستید، بهتازگی باردار شدهاید یا شیر میدهید، پیش از هر جلسهٔ درمانی حتماً با پزشک خود دراینباره صحبت کنید.
نگهداری
نگهداری این محلول معمولاً بر عهدهٔ داروخانه یا مرکز درمانی است؛ اگر ویال دارو به شما تحویل داده شود، آن را در دمای اتاق و دور از نور مستقیم و گرمای زیاد نگه دارید و نگذارید یخ بزند. همیشه آن را دور از دسترس و دید کودکان نگه دارید. پیش از استفاده تاریخ انقضا را بررسی کنید و اگر رنگ یا شفافیت محلول غیرعادی به نظر رسید، از داروساز خود بپرسید. داروی مصرفنشده یا تاریخگذشته را خودسرانه دور نریزید و برای نحوهٔ دفع صحیح آن از داروخانه راهنمایی بگیرید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| محلول | 50 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۷ برند از ۸ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا بعد از تزریق این دارو دهانم بوی سیر میگیرد؟
۰۲این درمان چند جلسه طول میکشد و کِی اثرش مشخص میشود؟
۰۳آیا این دارو سیستیت بینابینی را کاملاً درمان میکند؟
۰۴بعد از تزریق آیا میتوانم رانندگی کنم یا فعالیت عادی داشته باشم؟
۰۵اگر یک جلسه از دورهٔ درمان را از دست بدهم چه باید کرد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۶ فرآوردهٔ ثبتشده، ۷ برند از ۸ سازنده، در گروه G04BX13. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.