دابیگاتران
دابیگاتران یک داروی ضدانعقاد خوراکی از نسل جدید داروهای ضدلخته است که با مهار مستقیم ترومبین از تشکیل لخته خون در رگها جلوگیری میکند.
این دارو بیشتر برای پیشگیری از سکته مغزی و آمبولی در فیبریلاسیون دهلیزی، و همچنین درمان و پیشگیری از لخته وریدی پا و آمبولی ریه تجویز میشود.
مهمترین نکته درباره دابیگاتران، افزایش خطر خونریزی است؛ کپسول آن هرگز نباید باز، خرد یا جویده شود، چون این کار جذب دارو را بهطور خطرناکی بالا میبرد.
اگر نشانههایی مانند خونریزی غیرمعمول، مدفوع سیاهرنگ، کبودی گسترده یا ضعف و سرگیجه ناگهانی دیدید، یا پیش از هر جراحی و کار دندانپزشکی، حتماً و فوراً با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
دابیگاتران اتگزیلات یکی از داروهای رده خون و خونسازی است که بهعنوان ضدانعقاد خوراکی نسل جدید شناخته میشود و با نام تجاری پراداکسا نیز عرضه میشود. این دارو با مهار مستقیم آنزیم ترومبین (مهارکننده مستقیم ترومبین یا Direct Thrombin Inhibitor)، یکی از حلقههای کلیدی زنجیره انعقاد خون را متوقف میکند و بدین ترتیب از تشکیل لخته جلوگیری میکند. برخلاف وارفارین که سالها داروی اصلی این گروه بود، دابیگاتران نیازی به آزمایشهای مکرر انعقادی برای تنظیم دوز ندارد. هدف اصلی از مصرف آن، پیشگیری از سکته مغزی، آمبولی و دیگر عوارض خطرناک لختهشدن خون در افراد پرخطر است.
موارد مصرف
- پیشگیری از سکته مغزی و آمبولی سیستمیک در فیبریلاسیون دهلیزی غیردریچهای (نوعی بینظمی ضربان قلب)
- درمان ترومبوز ورید عمقی، یعنی لخته وریدی پا
- درمان آمبولی ریه
- پیشگیری از عود ترومبوز وریدی و آمبولی ریه پس از یک دوره درمان اولیه
- پیشگیری از لخته وریدی پس از جراحیهای ارتوپدی بزرگ مانند تعویض مفصل ران یا زانو
روش مصرف
دابیگاتران معمولاً بهصورت خوراکی و در نوبتهای مشخص روزانه مصرف میشود؛ تعداد نوبت، مقدار دقیق و طول دوره درمان را فقط پزشک بر اساس نسخه تعیین میکند. کپسول را کامل و همراه یک لیوان آب میل کنید و هرگز آن را باز نکنید، خرد نکنید یا نجوید، چون این کار جذب دارو را بهشکل خطرناکی افزایش میدهد. مصرف همراه غذا یا بدون غذا معمولاً بلامانع است، اما اگر دارو باعث ناراحتی معده شد، خوردن آن همراه غذا میتواند کمککننده باشد. سعی کنید نوبتهای دارو را هر روز در ساعتی ثابت مصرف کنید و بدون هماهنگی با پزشک، مصرف آن را قطع نکنید، چون قطع ناگهانی داروهای ضدانعقاد میتواند خطر لختهشدن خون را بهشدت افزایش دهد.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
پیشگیری از سکتهٔ مغزی و آمبولی سیستمیک در فیبریلاسیون دهلیزی غیردریچهای
بهدلیل خطر خونریزی، کپسول را کامل با یک لیوان آب ببلعید؛ با یا بدون غذا قابل مصرف است و قطع خودسرانه میتواند خطر سکته را افزایش دهد.
درمان ترومبوز ورید عمقی، یعنی لختهٔ وریدی پا
کپسول را باز نکنید، نجوید یا محتویات آن را خارج نکنید؛ هرگونه خونریزی غیرعادی نیازمند ارزیابی فوری است.
درمان آمبولی ریه
کپسول را کامل با آب ببلعید و در صورت بروز خونریزی غیرعادی، مدفوع سیاه یا استفراغ خونی فوراً به پزشک مراجعه کنید.
پیشگیری از عود ترومبوز وریدی و آمبولی ریه پس از درمان اولیه
درمان را بدون نظر پزشک قطع نکنید؛ کپسول با یا بدون غذا و بهصورت کامل مصرف شود.
پیشگیری از لختهٔ وریدی پس از جراحیهای بزرگ ارتوپدی مانند تعویض مفصل ران یا زانو
اگر خونریزی کاملاً کنترل نشده باشد، شروع درمان باید به تعویق بیفتد؛ کپسول را کامل ببلعید.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه سابقه خونریزی غیرعادی، زخم گوارشی یا اختلال انعقادی خون را به پزشک بگویید.
- اگر دریچه مصنوعی قلب، بهویژه دریچه مکانیکی، دارید، حتماً پزشک را مطلع کنید؛ دابیگاتران در این افراد نباید مصرف شود.
- بیماری کلیوی یا کاهش عملکرد کلیه را گزارش دهید، زیرا دفع این دارو تا حد زیادی از طریق کلیه انجام میشود و ممکن است نیاز به تنظیم دوز یا پرهیز از مصرف باشد.
- اگر سن شما بالای ۷۵ سال است یا وزن بدنتان پایین است، ممکن است خطر خونریزی برایتان بیشتر باشد؛ این موضوع را با پزشک در میان بگذارید.
- فهرست کامل داروها، مکملها و گیاهان دارویی مصرفی، بهویژه سایر داروهای ضدانعقاد یا ضدپلاکت و مسکنهای ضدالتهاب غیراستروئیدی، را به پزشک نشان دهید.
- اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید، شیر میدهید یا در آستانه جراحی و عمل دندانپزشکی هستید، حتماً پزشک یا داروساز را از مصرف این دارو مطلع کنید.
عوارض احتمالی
- ناراحتی معده، سوءهاضمه یا احساس سوزش سردل
- تهوع یا درد شکمی
- کبودی خفیف یا خونریزی جزئی لثه و بینی
- نشانههای خونریزی گوارشی مانند مدفوع سیاهرنگ و قیری یا استفراغ خونی یا شبیه تفاله قهوه؛ در این حالت فوراً به پزشک مراجعه کنید یا با اورژانس تماس بگیرید.
- نشانههای خونریزی مغزی مانند سردرد شدید ناگهانی، گیجی، ضعف یکطرفه بدن یا مشکل در صحبتکردن؛ این حالت اورژانسی است و نیاز به مراقبت فوری دارد.
- خون در ادرار، خونریزی غیرمعمول و طولانی از زخمها، یا کبودی گسترده بدون دلیل مشخص؛ در صورت مشاهده، سریعاً به پزشک اطلاع دهید.
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت و گلو، کهیر گسترده یا تنگی نفس؛ این وضعیت اورژانسی است و باید فوراً درمان شود.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
دابیگاتران با داروهای متعددی تداخل دارد. مصرف همزمان آن با سایر داروهای ضدانعقاد مانند هپارین یا وارفارین، داروهای ضدپلاکت مانند آسپرین و کلوپیدوگرل، یا مسکنهای ضدالتهاب غیراستروئیدی، خطر خونریزی را افزایش میدهد. برخی داروها مانند کتوکونازول، سیکلوسپورین و آمیودارون میتوانند غلظت خونی دابیگاتران را بالا ببرند، در حالی که داروهایی مانند ریفامپین یا برخی داروهای ضدتشنج ممکن است اثر آن را کم کنند. مصرف الکل هم میتواند خطر تحریک گوارشی و خونریزی را بیشتر کند. به همین دلیل، فهرست کامل داروها و مکملهای مصرفی خود را همیشه به پزشک و داروساز اطلاع دهید، پیش از آنکه دارویی جدید را شروع یا قطع کنید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات کافی درباره ایمنی دابیگاتران در بارداری انسان در دست نیست و بهطور کلی مصرف آن در دوران بارداری توصیه نمیشود، مگر آنکه پزشک با سنجش خطر لختهشدن خون در برابر خطرهای احتمالی برای جنین، آن را ضروری تشخیص دهد. درباره شیردهی نیز داده انسانی کافی وجود ندارد، بنابراین مصرف در این دوران باید فقط با تجویز و نظارت مستقیم پزشک متخصص انجام شود.
نگهداری
دابیگاتران را در دمای اتاق و دور از رطوبت و نور مستقیم نگهداری کنید، ترجیحاً در همان بستهبندی اصلی، چون این دارو به رطوبت حساس است. کپسولها را بدون راهنمایی داروساز به جعبهقرص روزانه یا ظرف دیگری منتقل نکنید و همیشه پیش از مصرف تاریخ انقضا را بررسی کنید. دارو را دور از دسترس کودکان نگه دارید و داروهای تاریخگذشته یا اضافی را طبق راهنمایی داروخانه دور بریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کپسول | 110 mg |
| کپسول | 150 mg |
| کپسول | 75 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳۶ برند از ۲۹ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا میتوان کپسول دابیگاتران را باز کرد یا آن را خرد کرد تا راحتتر بلعیده شود؟
۰۲اگر یک نوبت مصرف دابیگاتران را فراموش کنم، چه کار باید بکنم؟
۰۳آیا مصرف دابیگاتران مانند وارفارین نیاز به آزمایش خون منظم دارد؟
۰۴پیش از عمل جراحی یا دندانپزشکی باید مصرف دابیگاتران را قطع کنم؟
۰۵آیا نوشیدن الکل هنگام مصرف دابیگاتران خطرناک است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۱۵ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳۶ برند از ۲۹ سازنده، در گروه B01AE07. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.