کوریفولیتروپین آلفا
کوریفولیتروپین آلفا یک هورمون گنادوتروپین نوترکیب و طولانیاثر، شبیه هورمون محرک فولیکول، است. با تزریق زیرجلدی رشد چند فولیکول را در تحریک کنترلشدهٔ تخمدان تقویت میکند و در برخی پسران نوجوان نیز همراه با هورمون جفتی انسانی برای کمکاری هیپوتالاموس-هیپوفیز-گناد به کار میرود.
بیشتر در برنامههای کمکباروری مانند لقاح آزمایشگاهی، برای رشد همزمان چند فولیکول و آمادهسازی جمعآوری تخمک، استفاده میشود. در برخی برنامههای تخصصی، برای پسران نوجوان مبتلا به کمکاری هیپوتالاموس-هیپوفیز-گناد و همراه با هورمون جفتی انسانی نیز کاربرد دارد.
مهمترین خطر در زنان سندرم تحریک بیشازحد تخمدان است؛ درد یا نفخ شدید شکم، افزایش ناگهانی وزن، کاهش ادرار یا تنگی نفس را جدی بگیرید. در یک چرخه تزریق اضافی انجام ندهید و در علائم شدید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
اگر بیماری کلیه، سندرم تخمدان پلیکیستیک، کیست یا بزرگی تخمدان، سابقهٔ تحریک بیشازحد تخمدان، لختهٔ خون، خونریزی غیرعادی یا احتمال بارداری دارید، پیش از مصرف اطلاع دهید. فراموشی زمان تزریق، تزریق اضافه یا بروز درد شدید شکم و علائم تنفسی نیازمند تماس فوری با پزشک است.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
کوریفولیتروپین آلفا یک هورمون گنادوتروپین نوترکیب و طولانیاثر از گروه هورمونهای جنسی و تنظیمکنندهٔ دستگاه تناسلی است. با تحریک گیرندههای هورمون محرک فولیکول، رشد و بلوغ فولیکولها را افزایش میدهد و در زنان برای تحریک کنترلشدهٔ چند فولیکول در برنامههای کمکباروری به کار میرود. طولانیبودن اثر آن باعث میشود یک تزریق در آغاز تحریک، بخش اولیهٔ درمان را پوشش دهد؛ ادامهٔ درمان بر اساس پاسخ تخمدان و پایش سونوگرافی تنظیم میشود. الونوا نام تجاری شناختهشدهٔ این دارو است.
موارد مصرف
- تحریک کنترلشدهٔ تخمدان در برنامههای کمکباروری، همراه با داروی مهارکنندهٔ هورمون آزادکنندهٔ گنادوتروپین
- کمک به رشد همزمان چند فولیکول برای جمعآوری تخمک در لقاح آزمایشگاهی
- کمک به آغاز بلوغ و رشد عملکرد بیضه در پسران نوجوان مبتلا به کمکاری هیپوتالاموس-هیپوفیز-گناد، همراه با هورمون جفتی انسانی
روش مصرف
این دارو بهصورت تزریق زیرجلدی، معمولاً در آغاز چرخهٔ تحریک تخمدان و فقط طبق برنامهٔ متخصص ناباروری، استفاده میشود؛ به عضله تزریق نمیشود. در زنان، یک تزریق میتواند اثر تحریک اولیهٔ حدود یک هفته را پوشش دهد و پس از آن، در صورت نیاز، داروهای دیگر بر اساس پاسخ تخمدان اضافه میشوند. مقدار، قدرت فرآورده و زمانبندی بر پایهٔ سن، وزن، وضعیت تخمدان و نوع برنامه تعیین میشود؛ در همان چرخه تزریق دوبارهٔ کوریفولیتروپین آلفا یا فرآوردهٔ حاوی هورمون محرک فولیکول را خودسرانه انجام ندهید. اگر روز تزریق فراموش شد یا تزریق بیشتری انجام گرفت، خودتان جبران نکنید و فوراً با پزشک یا مرکز ناباروری تماس بگیرید. در پسران نوجوان، مصرف فقط در برنامهٔ تخصصی و همراه با هورمون جفتی انسانی انجام میشود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
تحریک کنترلشدهٔ تخمدان و رشد همزمان چند فولیکول برای جمعآوری تخمک در برنامههای کمکباروری و لقاح آزمایشگاهی
در هر چرخه فقط یک نوبت از این دارو تزریق شود و پیش از روز هشتم فرآوردهٔ دیگری حاوی هورمون محرک فولیکول داده نشود. پایش منظم سونوگرافی برای کاهش خطر سندرم تحریک بیشازحد تخمدان ضروری است؛ زنان بالای ۳۶ سال با وزن کمتر از ۵۰ کیلوگرم مطالعه نشدهاند.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به کوریفولیتروپین آلفا یا هر یک از مواد تشکیلدهنده حساسیت دارید، یا سابقهٔ واکنش شدید به گنادوتروپینها داشتهاید، اطلاع دهید.
- سابقهٔ سندرم تحریک بیشازحد تخمدان، سندرم تخمدان پلیکیستیک، کیست یا بزرگی تخمدان، یا پاسخ بیشازحد در دورهٔ قبلی تحریک را مطرح کنید؛ این موارد خطر عارضه را بالا میبرند.
- خونریزی واژینالِ غیرعادی با علت نامشخص، نارسایی اولیهٔ تخمدان، یا تومورهای پستان، تخمدان، رحم، هیپوفیز یا هیپوتالاموس باید پیش از شروع بررسی شود.
- فیبرومهای رحمی یا ناهنجاریهای دستگاه تناسلی که بارداری را ناممکن میکنند، باید به پزشک گفته شوند.
- بیماری کلیه، اختلال تیروئید، نارسایی غدهٔ فوقکلیه، پرولاکتین بالا، بیماریهای هیپوفیز یا هیپوتالاموس، دیابت، بیماری قلبی یا هر بیماری مزمن را اطلاع دهید؛ مصرف در نارسایی کلیه توصیه نمیشود.
- سابقهٔ لختهٔ خون یا استعداد انعقادی، چاقی شدید، جراحی شکم، احتمال بارداری یا شیردهی، و فهرست همهٔ داروها و مکملها، بهویژه فرآوردههای هورمونی و درمان ناباروری، باید با پزشک در میان گذاشته شود.
عوارض احتمالی
- درد یا احساس ناراحتی در لگن
- سردرد
- تهوع
- حساسیت یا درد پستان
- خستگی
- در پسران نوجوان: استفراغ، گرگرفتگی یا درد محل تزریق
- درد و نفخ شدید شکم، تهوع یا استفراغ، اسهال، افزایش ناگهانی وزن، کاهش ادرار یا تنگی نفس میتواند نشانهٔ سندرم تحریک بیشازحد تخمدان باشد؛ فوراً با پزشک تماس بگیرید و در تنگی نفس شدید یا درد قفسهٔ سینه فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد ناگهانی و شدید یکطرفهٔ لگن یا شکم، بهویژه همراه با تهوع یا استفراغ، میتواند نشانهٔ پیچخوردگی تخمدان باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تورم یا درد یکطرفهٔ ساق، درد قفسهٔ سینه، تنگی نفس ناگهانی، ضعف ناگهانی یا اختلال گفتار میتواند نشانهٔ لختهٔ خون باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- کهیر گسترده، تورم لب، صورت یا گلو، خسخس یا دشواری تنفس میتواند نشانهٔ واکنش آلرژیک شدید باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- پس از درمان کمکباروری، اگر آزمایش بارداری در زمان تعیینشده مثبت شد و درد یکطرفهٔ زیر شکم، سرگیجه یا خونریزی داشتید، احتمال بارداری خارجرحمی مطرح است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
تداخلهای دارویی اختصاصی بهطور کامل مطالعه نشدهاند و چون این دارو از مسیر آنزیمهای معمول کبدی تجزیه نمیشود، تداخلهای متابولیکی مهم انتظار نمیرود. بااینحال، ترکیب آن با داروهای تحریک تخمدان، فرآوردههای حاوی هورمون محرک فولیکول، داروهای مهارکنندهٔ هورمون آزادکنندهٔ گنادوتروپین یا هورمون جفتی انسانی باید دقیقاً طبق برنامهٔ مرکز ناباروری باشد؛ در زنان، استفاده از آن در برنامههای مبتنی بر داروهای فعالکنندهٔ هورمون آزادکنندهٔ گنادوتروپین توصیه نمیشود. این دارو ممکن است در زمان تحریک تخمدان باعث مثبت کاذب آزمایش بارداری شود. تداخل غذایی یا الکلی مشخصی برای آن شناخته نشده است. فهرست کامل داروها، مکملها و فرآوردههای هورمونیات را به پزشک و داروساز بگو.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
کوریفولیتروپین آلفا برای مصرف در بارداری یا شیردهی کاربرد ندارد و در صورت باردار بودن یا احتمال آن نباید استفاده شود. اگر پس از تزریق متوجه بارداری شدید، پزشک متخصص درمان ناباروری را مطلع کنید؛ دادههای انسانی برای رد کامل خطر کافی نیست. در دورهٔ تحریک تخمدان نیز ممکن است آزمایش بارداری بهدلیل واکنش متقاطع، کاذباً مثبت شود؛ زمان مناسب آزمایش را از مرکز درمانی بپرسید.
نگهداری
در یخچال، در دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد نگهداری شود و یخ نزند. برای فرآوردهٔ الونوا، در صورت نگهداری بیرون از یخچال دما نباید از ۲۵ درجه بیشتر شود و این مدت نباید از یک ماه بگذرد؛ تاریخ شروع را یادداشت و سرنگ را در جعبهٔ بیرونی و دور از نور نگه دارید. پس از انقضا، در صورت کدر بودن محلول یا آسیبدیدگی سرنگ یا سوزن، یا نگهداری خارج از شرایط گفتهشده، مصرف نکنید و آن را دور از دسترس کودکان قرار دهید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا کوریفولیتروپین آلفا همان داروهای روزانهٔ تحریک تخمدان است؟
۰۲اگر روز تزریق را فراموش کنم یا اشتباهی بیشتر تزریق کنم چه کنم؟
۰۳علائم تحریک بیشازحد تخمدان چیست؟
۰۴آیا این دارو میتواند آزمایش بارداری را مثبت کاذب کند؟
۰۵آیا کوریفولیتروپین آلفا در پسران نوجوان هم مصرف میشود؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۵ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه G03GA09. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.