بروشور یک مرجع آموزشی است و جای پزشک را نمی‌گیرد.در موارد اورژانسی فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
بروشورمرجع فارسی بروشور دارو
بروشور دارویی · مغز و اعصاب · داروهای بیهوشی و بی‌حسی

بوپیواکائین

Bupivacaine Hydrochloride
رده ATC N01BB01شکل تزریقیدوز 0.5 %برند در ایران ۱۵
برندهای شناخته‌شده مارکائین، مارکووار، بوپینوستروم، نامبوکائین-اس
پاسخ کوتاه۴ چیزی که باید بدانید
این دارو چیست؟

بوپیواکائین یک بی‌حس‌کنندهٔ موضعیِ قوی و طولانی‌اثر از خانوادهٔ آمیدهاست که با مسدودکردنِ موقتِ سیگنال‌های عصبیِ درد در ناحیهٔ تزریق اثر می‌کند.

بیشتر برای چه؟

پزشکان از آن برای بی‌حسیِ موضعی پیش از جراحی، بلوکِ عصبیِ دست و پا، بی‌حسیِ اپیدورال (از جمله در زایمان و سزارین) و کنترلِ دردِ پس از عمل استفاده می‌کنند.

نکتهٔ ایمنی مهم

این دارو را فقط پزشک یا متخصصِ بیهوشی و در محیطِ درمانی تزریق می‌کند؛ ورودِ ناخواستهٔ آن به داخلِ رگ می‌تواند عوارضِ جدیِ قلبی و عصبی ایجاد کند.

کِی با پزشک تماس بگیرید

اگر پس از تزریق دچارِ طپشِ قلب، گیجیِ شدید، مورمورشدنِ اطرافِ دهان، تشنج یا مشکل در تنفس شدید، یا بی‌حسی/ضعفِ عضلانی بیش از حدِ انتظار ادامه یافت، بی‌درنگ به پزشک اطلاع دهید.

۰۱

مواد مؤثره

مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):

Bupivacaine
۰۲

معرفی دارو

بوپیواکائین هیدروکلراید یک بی‌حس‌کنندهٔ موضعیِ آمیدی و طولانی‌اثر است که از دستهٔ داروهای مؤثر بر دستگاهِ عصبی به‌شمار می‌رود. این دارو با مسدودکردنِ کانال‌های سدیمِ غشای عصبی، انتقالِ پیامِ درد و سایرِ حس‌ها را در همان ناحیه‌ای که تزریق می‌شود، به‌طور موقت متوقف می‌کند. فرآوردهٔ تزریقیِ آن معمولاً با غلظتِ ۰٫۵ درصد عرضه می‌شود و بسته به نوعِ تزریق—زیرِ پوست، دورِ یک عصبِ مشخص، یا در فضای اپیدورال—سرعتِ شروع و مدتِ بی‌حسی تفاوت می‌کند. برخلافِ اغلبِ داروهای خوراکی، این دارو را فقط پزشک یا متخصصِ بیهوشی در بیمارستان یا مطبِ مجهز تزریق می‌کند و بیمار نقشی در انتخابِ نوع، محل یا مقدارِ تزریق ندارد.

۰۳

موارد مصرف

  • بی‌حسیِ موضعی (انفیلتراسیون) پیش از جراحی‌های کوچک
  • بلوکِ عصبیِ محیطی برای بی‌حسیِ دست یا پا
  • بی‌حسیِ اپیدورال برای کاهشِ دردِ زایمان و سزارین
  • بی‌حسیِ کودال در برخی اعمالِ جراحی
  • بلوکِ سمپاتیک برای مدیریتِ برخی دردهای مزمن
  • کنترلِ دردِ پس از عمل با تزریقِ موضعی یا اپیدورال
۰۴

روش مصرف

بوپیواکائین را فقط پزشک یا متخصصِ بیهوشی، معمولاً در بیمارستان یا اتاقِ عمل، از راهِ تزریق زیرِ پوست، نزدیکِ یک عصب، یا در فضای اپیدورال/کودال تجویز و تزریق می‌کند؛ تعیینِ محل، غلظت و مقدارِ دقیقِ تزریق کاملاً بر عهدهٔ تیمِ درمانی است. پیش از تزریق معمولاً ضربانِ قلب و فشارِ خون کنترل می‌شود و ممکن است لازم باشد پیش از برخی اعمال مدتی ناشتا بمانید؛ این دستورها را دقیقاً رعایت کنید. پس از تزریق، بی‌حسی و گاهی ضعفِ عضلانیِ موقت در ناحیهٔ موردنظر طبیعی است و به‌تدریج و طبقِ نظرِ پزشک برطرف می‌شود؛ تا بازگشتِ کاملِ حس و قدرتِ عضلانی، از راه‌رفتنِ بدونِ کمک یا واردکردنِ فشار به عضوِ بی‌حس‌شده خودداری کنید تا از آسیبِ ناخواسته پیشگیری شود.

مقدار و زمان مصرف را فقط از نسخه، بروشور رسمی و داروساز بگیرید؛ این متن جای دستور مصرف نیست.
۰۵

دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری

مقادیرِ زیر عمومی و نمونه‌اند؛ دوزِ دقیق را پزشک بر پایهٔ سن، وزن، شدتِ بیماری و وضعیتِ کبد و کلیه تعیین می‌کند — خوددرمانی نکنید.

بی‌حسی موضعی (انفیلتراسیون) پیش از جراحی‌های کوچک

بزرگسالانیک تزریق موضعی و معمولاً یک‌باره در اطراف محل جراحی؛ حجم و غلظت بر اساس وسعت و خون‌رسانی بافت انتخاب می‌شود و کمترین مقدار مؤثر به‌کار می‌رود.
کودکاندر کودکان، فقط برای بی‌دردی حاد و با محاسبهٔ وزن، به‌صورت یک‌باره و در محیط مجهز به پایش بیهوشی.

پیش از تزریق آسپیراسیون انجام شود؛ از تزریق سریع یا داخل‌عروقی پرهیز شود.

بلوک عصبی محیطی برای بی‌حسی دست یا پا

بزرگسالانیک نوبت تزریق اطراف عصب یا شبکهٔ عصبی، به‌صورت آهسته و جزءبه‌جزء؛ تکرار فقط پس از ارزیابی کامل اثر و سمیت انجام شود.
کودکاندر کودکان، فقط با تکنیک تخصصی و دوز محاسبه‌شده بر پایهٔ وزن و نوع عصب؛ تزریق تکراری یا مداوم نیازمند پایش ویژه است.

در بلوک‌های وسیع اندام، دسترسی وریدی و پایش قلبی‌ـ‌تنفسی ضروری است.

بی‌حسی اپیدورال برای کاهش درد زایمان و سزارین

بزرگسالانابتدا دوز آزمون و سپس دوز اصلی به‌صورت آهسته و افزایشی؛ در زایمان با برگشت درد دوز تکمیلی و برای سزارین یک بلوک جراحی با عمق مناسب انجام می‌شود.

تزریق باید با آسپیراسیون و پایش مداوم مادر و جنین انجام شود؛ برای مامایی از غلظت‌های مخصوص بی‌دردی استفاده شود.

بی‌حسی کودال در برخی اعمال جراحی

بزرگسالانمعمولاً یک تزریق کودال برای ایجاد بی‌حسی جراحی؛ حجم بر اساس سطح بی‌حسی موردنیاز انتخاب می‌شود و اغلب یک دوز کافی است.
کودکانبرای بی‌دردی کودکان، یک تزریق کودال با دوز محاسبه‌شده بر پایهٔ وزن و سطح بلوک؛ انفوزیون مداوم فقط در پروتکل تخصصی انجام شود.

برای اپیدورال کودال از فرآوردهٔ فاقد نگهدارنده استفاده شود و احتمال تزریق داخل‌نخاعی یا سمیت سیستمیک پایش شود.

بلوک سمپاتیک برای مدیریت دردهای مزمن منتخب

بزرگسالانیک بلوک سمپاتیک تشخیصی یا درمانی؛ تکرار فقط بر اساس پاسخ بالینی و با فاصلهٔ مناسب در مرکز تخصصی درد انجام شود.

تعیین محل بلوک و پایش قلبی و عصبی ضروری است؛ این کاربرد برای مصرف خودسرانه مناسب نیست.

کنترل درد پس از عمل با تزریق موضعی یا اپیدورال

بزرگسالانبرای تزریق موضعی معمولاً یک نوبت در محل جراحی؛ برای اپیدورال، دوز بارگیری و سپس تزریق‌های متناوب یا انفوزیون مداوم طبق پروتکل کنترل درد انجام می‌شود.
کودکانبرای کودکان، تزریق موضعی یا کودال‌ـ‌اپیدورال با محاسبهٔ وزن؛ انفوزیون مداوم تنها با پایش مستمر و پروتکل تخصصی انجام شود.

در دوزهای تکراری یا انفوزیون، پایش پیوسته برای پیشگیری از تجمع دارو و مسمومیت ضروری است.

تنظیم دوز: بوپیواکائین به‌علت خطر مسمومیت سیستمیک عصبی و قلبی، دارویی پرخطر است؛ دوز دقیق هر کاربرد و حداکثر مجموع روزانه باید فقط توسط متخصص بیهوشی یا درد، بر پایهٔ نوع و وسعت بلوک، سن، وزن و وضعیت قلبی، کبدی و کلیوی بیمار تعیین شود. در سالمندان و بیماران دچار نارسایی کبد یا کلیه معمولاً کاهش دوز و پایش بیشتر لازم است؛ مصرف هم‌زمان با سایر بی‌حس‌کننده‌های موضعی نیز خطر سمیت را افزایش می‌دهد.
۰۶

پیش از مصرف بدانید

  • هرگونه حساسیتِ شناخته‌شده به بوپیواکائین یا سایرِ بی‌حس‌کننده‌های موضعیِ آمیدی
  • بیماریِ قلبی، اختلالِ ریتمِ قلب یا فشارِ خونِ پایین
  • بیماریِ کبدی، زیرا این دارو در کبد متابولیزه می‌شود
  • بارداری یا شیردهی
  • هر داروی دیگری که مصرف می‌کنید، به‌ویژه سایرِ بی‌حس‌کننده‌ها یا داروهای ضدِ آریتمیِ قلب
  • سابقهٔ اختلالِ انعقادِ خون یا مصرفِ داروهای رقیق‌کنندهٔ خون، به‌ویژه پیش از بی‌حسیِ اپیدورال یا نخاعی
۰۷

عوارض احتمالی

شایع و معمولاً بی‌خطر
  • افتِ فشارِ خون و کندشدنِ ضربانِ قلب، به‌ویژه پس از بی‌حسیِ اپیدورال
  • حالتِ تهوع یا استفراغِ خفیف
  • لرزِ گذرا پس از تزریق
  • بی‌حسی، سوزن‌سوزن‌شدن یا ضعفِ موقتِ عضلانی در ناحیهٔ تزریق
  • سردرد یا کمردردِ خفیف در محلِ تزریق
  • دشواریِ گذرا در دفعِ ادرار پس از بی‌حسیِ اپیدورال یا نخاعی
مهم — زودتر به پزشک بگویید
  • نشانه‌های سمّیّتِ سیستمیک—مورمورشدنِ اطرافِ دهان، مزهٔ فلزی، وزوزِ گوش، گیجیِ شدید یا تارشدنِ دید بلافاصله پس از تزریق—را همان‌جا به تیمِ درمانی اطلاع دهید.
  • تشنج، ضربانِ نامنظمِ قلب یا دشواریِ شدید در تنفس نشانهٔ اورژانسی است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
  • تورمِ صورت، لب یا زبان، کهیرِ گسترده یا تنگیِ نفس می‌تواند نشانِ واکنشِ آلرژیکِ شدید باشد؛ با اورژانس تماس بگیرید.
  • بی‌حسی، ضعف یا گزگزِ عضلانی که بیش از حدِ معمول ادامه یابد یا بدتر شود را به پزشک اطلاع دهید تا از سلامتِ عصب اطمینان حاصل شود.
  • افتِ شدید و ناگهانیِ فشارِ خون یا تنگیِ نفس پس از بی‌حسیِ اپیدورال یا نخاعی نیازمندِ رسیدگیِ فوریِ پزشکی است.

در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

۰۸

تداخل‌های دارویی

بوپیواکائین می‌تواند در کنارِ سایرِ بی‌حس‌کننده‌های موضعی یا داروهای ضدِ آریتمیِ قلبِ هم‌خانواده، اثرِ سمّیِ آن بر قلب را تشدید کند؛ مصرفِ هم‌زمان با داروهای آرام‌بخش یا خواب‌آور نیز ممکن است بی‌حالی و کاهشِ هوشیاری را بیشتر کند. به‌همین دلیل، پیش از هر تزریق، فهرستِ کاملِ داروها، مکمل‌ها و بی‌حس‌کننده‌هایی را که مصرف می‌کنید به پزشک و داروساز بگویید تا تداخل‌های احتمالی بررسی و مدیریت شود.

فهرست کاملِ داروها، مکمل‌ها و غذاهای مصرفی‌تان را به پزشک و داروساز بگویید تا تداخل بررسی شود.
۰۹

بارداری و شیردهی

بارداری و شیردهی

بوپیواکائین در بی‌حسیِ اپیدورالِ زایمان و سزارین رایج است و معمولاً زیرِ نظرِ مستقیمِ متخصصِ بیهوشی و پزشکِ زنان به‌کار می‌رود، اما تصمیمِ نهایی دربارهٔ مناسب‌بودنِ آن برای هر بارداریِ خاص با پزشک است. مقدارِ کمی از دارو ممکن است به شیرِ مادر راه یابد؛ در دورانِ شیردهی نیز حتماً پزشک یا داروساز را در جریان بگذارید تا در صورتِ نیاز، زمان‌بندیِ شیردهی متناسب تنظیم شود.

۱۰

نگهداری

در محیط‌های درمانی، آمپول‌های بوپیواکائین در دمای اتاق و دور از نورِ مستقیم و یخ‌زدگی نگهداری و پیش از تزریق از نظرِ کدورت یا تغییرِ رنگ بررسی می‌شوند. اگر به هر دلیل آمپولی از این دارو در منزل نگهداری شود، آن را دور از دسترسِ کودکان و دور از گرما و رطوبت قرار دهید و هرگز از آمپولِ بازمانده یا تاریخ‌گذشته استفاده نکنید.

۱۱

شکل‌ها و دوزهای ثبت‌شده

شکل داروییدوز / قدرت ثبت‌شده
تزریقی0.5 %
۱۲

برندها و فرآورده‌های موجود در ایران

۱۵ برند از ۱۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.

برند تجاریسازندهشکل
بوپیواکائین BUPIVACAINE
۵ آمپول در ۱ جعبه
AstraZeneca
تزریقی
مارکائین MARCAINE
۵ جعبه در ۱ جعبه
AstraZeneca
تزریقی
آمپول مارکائین 4 میلی لیتری داخل نخاعی MARCAINE SPINAL. HEAVY 4ML AMP
۵ آمپول در ۱ جعبه
AstraZeneca
تزریقی
مارکائین MARCAINE
۱ آمپول در ۱ جعبه
Astrazeneca
تزریقی
بوپینوستروم BUPINOSTRUM
۱۰ آمپول در ۱ جعبه
B.Braun Medical SA
تزریقی
بوپیواکائین BUPIVACAINE
۱۰ آمپول در ۱ جعبه
B.Braun Medical SA
تزریقی
مارکائین MARCAINE
۵ آمپول در ۱ جعبه · ۰.۵ درصد در ۱ آمپول
Cenexi
تزریقی
بوپیواکائین مایلن BUPIVACAINE MYLAN
۱۰۰ میلی‌گرم در ۱ ویال
Delpharm Tours
تزریقی
بوپیواکائین گریندکس BUPIVACAINE GRINDEKS
۵ آمپول در ۱ جعبه
HBM Pharma
تزریقی
بوپیواکائین اسپینال گریندکس BUPIVACAINE SPINAL GRINDEKS
۵ آمپول در ۱ جعبه
HBM Pharma
تزریقی
بوپیواکائین مایلن BUPIVACAINE MYLAN
۲۰ میلی‌گرم در ۱ آمپول
Haupt Pharma Livron S.A.S
تزریقی
بوپیواکایین ویاتریس BUPIVACAINE VIATRIS
۲۰ میلی‌گرم در ۱ آمپول
Haupt Pharma Livron S.A.S
تزریقی
بوپیواکائین هیدروکلراید هوی BUPIVACAINE HCL HEAVY
۱۰ آمپول در ۱ جعبه
Myungmoon
تزریقی
مارکووار MARCOVAR
۱۰ آمپول در ۱ جعبه
تحقیقاتی و تولیدی واریان فارمد
تزریقی
نامبوکایین 0/5 درصد در 10 میلی لیتر NUMBOCAINE 0.5% 10ML
۱۰ میلی‌لیتر در ۱ ویال
داروسازی ابوریحان
تزریقی
نامبوکائین 0/5 درصد NUMBOCAINE 0.5% 20ML
۱ آمپول در ۱ جعبه
داروسازی ابوریحان
تزریقی
نامبوکائین-اس NUMBOCAINE-S
۵ آمپول در ۱ جعبه
داروسازی ابوریحان
تزریقی
بوپیواکائین-آگتان BUPIVACAINE-AGUETTANT
۲۰ میلی‌لیتر در ۱ ویال
داروسازی اکسیر
تزریقی
بوپیواکائین / دکستروز BUPIVACAINE/DEXTROSE (IPDIC) 0.5% 4ML SPINAL INJ
داروسازی کاسپین تأمین
تزریقی
۱۳

پرسش‌های پرتکرار

۰۱آیا تزریقِ بوپیواکائین دردناک است؟
معمولاً هنگامِ واردکردنِ سوزن کمی احساسِ فشار یا سوزش وجود دارد، اما پزشک اغلب پیش از آن ناحیه را با یک بی‌حس‌کنندهٔ سطحی آماده می‌کند تا ناراحتی کم شود. اثرِ بی‌حسی معمولاً پس از چند دقیقه آغاز می‌شود.
۰۲بی‌حسیِ ناشی از بوپیواکائین چقدر طول می‌کشد؟
بوپیواکائین در مقایسه با بسیاری از بی‌حس‌کننده‌های موضعیِ دیگر اثرِ طولانی‌تری دارد و بسته به نوعِ بلوک و ناحیهٔ تزریق، بی‌حسی می‌تواند چند ساعت ادامه یابد. مدتِ دقیق را پزشکِ معالج بر اساسِ نوعِ عمل و پاسخِ بدنِ شما تعیین می‌کند.
۰۳بعد از بی‌حسیِ اپیدورال یا بلوکِ عصبی چه زمانی می‌توانم راه بروم؟
تا وقتی حس و قدرتِ عضلانیِ ناحیهٔ بی‌حس‌شده به‌طورِ کامل برنگردد، نباید بدونِ کمکِ پرستار یا همراه راه بروید تا از افتادن یا آسیب پیشگیری شود. تیمِ درمانی پیش از ترخیص، بازگشتِ حس و حرکت را بررسی می‌کند.
۰۴آیا بوپیواکائین باعثِ آلرژی می‌شود؟
واکنشِ آلرژیکِ واقعی به بوپیواکائین نادر است، زیرا این دارو از خانوادهٔ آمیدهاست که کمتر از بی‌حس‌کننده‌های استری آلرژی‌زاست. با این‌حال، اگر پس از تزریق کهیر، تورمِ صورت یا تنگیِ نفس دیدید، فوراً به تیمِ درمانی اطلاع دهید.
۰۵چرا گاهی بعد از تزریق ضعف یا گزگزِ دست/پا تا چند روز باقی می‌ماند؟
در بیشترِ موارد این احساس موقتی است و طیِ ساعت‌ها تا حداکثر چند روز به‌تدریج برطرف می‌شود. اما اگر ضعف یا بی‌حسی طولانی‌تر شود یا شدت بگیرد، حتماً به پزشک اطلاع دهید تا علتِ آن بررسی شود.

این‌جا جای نسخهٔ پزشک را نمی‌گیرد

اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.

بروشورِ رسمیِ داخل جعبهٔ دارو را هم بخوانید و نگه دارید.

منبع و بازبینی

این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۳ فرآوردهٔ ثبت‌شده، ۱۵ برند از ۱۲ سازنده، در گروه N01BB01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.

بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶

نام‌های تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست می‌شوند.