فاکتور هشت انعقادی نوترکیب
فاکتور هشت انعقادی نوترکیب، دارویی ضدخونریزی است که کمبود فاکتور هشت را بهطور موقت جبران میکند و به تشکیل لخته کمک مینماید.
بیشتر برای درمان خونریزی و پیشگیری منظم از خونریزی در بیماران مبتلا به هموفیلی نوع آ استفاده میشود؛ همچنین در اطراف جراحی یا اقدامات دندانپزشکی کاربرد دارد.
ایجاد پادتن مهارکننده میتواند اثر دارو را کم کند و باعث ادامهٔ خونریزی شود. واکنش حساسیتی شدید هنگام تزریق نیز نیازمند توقف تزریق و مراجعهٔ فوری است.
پیش از تغییر برند یا برنامهٔ تزریق، در صورت سابقهٔ حساسیت یا مهارکننده، بیماری قلبی یا لخته، مصرف داروهای رقیقکنندهٔ خون، و نیز پیش از جراحی، بارداری یا شیردهی سؤال کنید. بند نیامدن خونریزی یا ایجاد علائم غیرعادی هنگام تزریق را جدی بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
فاکتور هشت انعقادی نوترکیب یک داروی ضدخونریزی از گروه فاکتورهای انعقادی است و به شکل پودر لیوفیلیزه برای تهیهٔ محلول تزریقی عرضه میشود. در هموفیلی نوع آ، فاکتور هشت بدن کم است یا درست کار نمیکند؛ این دارو آن را بهطور موقت جایگزین میکند. با افزایش فعالیت فاکتور هشت، مسیر طبیعی تشکیل لخته بهتر عمل میکند و خونریزی کنترل یا از آن پیشگیری میشود. الوکتا و کوآگیت از فرآوردههای نوترکیب طولانیاثر این گروهاند، اما مقدار و فاصلهٔ تزریق برای هر فرد جداگانه تعیین میشود.
موارد مصرف
- درمان خونریزی حاد در بیماران مبتلا به هموفیلی نوع آ
- پیشگیری منظم و طولانیمدت از خونریزیهای خودبهخودی و آسیب مفاصل
- پوشش درمانی پیش و پس از جراحی، کشیدن دندان یا اقدامات تهاجمی در فرد مبتلا به هموفیلی نوع آ
روش مصرف
این دارو خوراکی نیست و پس از حلکردن پودر لیوفیلیزه با حلال همراه، فقط بهصورت تزریق وریدی و معمولاً طی چند دقیقه داده میشود؛ تزریق عضلانی یا زیرجلدی مناسب نیست. مقدار، فاصله و مدت درمان به وزن، شدت کمبود، سطح فاکتور، محل خونریزی و پاسخ بدن بستگی دارد و باید دقیقاً طبق نسخه و آموزش تیم هموفیلی انجام شود. در مصرف خانگی، آمادهسازی استریل، استفاده از حلال و وسایل همان بسته، چرخاندن آرام ویال بدون تکان شدید و بررسی شفافیت محلول اهمیت دارد؛ محلول کدر یا دارای ذرات را تزریق نکنید. دارو را با فرآوردهٔ دیگری در یک سرنگ یا محلول مخلوط نکنید و برنامهٔ پیشگیری را خودسرانه قطع یا فاصلهٔ تزریق را تغییر ندهید. چون دارو وریدی است، به غذا وابسته نیست.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
درمان خونریزی حاد در بیماران مبتلا به هموفیلی نوع آ
پس از بازسازی، فقط بهصورت وریدی تزریق میشود؛ در صورت کنترلنشدن خونریزی، بررسی مهارکنندهٔ فاکتور هشت ضروری است.
پیشگیری منظم و طولانیمدت از خونریزیهای خودبهخودی و آسیب مفاصل
برای پیشگیری منظم است و جایگزین درمان خونریزی جاری نیست؛ دوز و فاصله بر اساس خونریزیهای بیننوبتی و سطح کمینهٔ فاکتور هشت تنظیم میشود.
پوشش درمانی پیش و پس از جراحی، کشیدن دندان یا اقدامات تهاجمی در فرد مبتلا به هموفیلی نوع آ
در جراحی بزرگ، پایش پیاپی سطح فاکتور هشت ضروری است؛ برای اقدامات دندانی ممکن است درمان ضد فیبرینولیتیک کمکی لازم باشد.
پیش از مصرف بدانید
- اگر قبلاً به فاکتور هشت یا هر جزء فرآوردههای انعقادی واکنش حساسیتی داشتهاید، اطلاع دهید.
- سابقهٔ پادتن مهارکننده علیه فاکتور هشت، پاسخ ناکافی به تزریقهای قبلی یا ادامهٔ خونریزی با وجود درمان را گزارش کنید؛ ممکن است به آزمایش مهارکننده نیاز باشد.
- وجود بیماری قلبی یا عروقی، سابقهٔ لخته، عوامل خطر لخته یا کاتتر وریدی مرکزی را به پزشک بگویید.
- فهرست همهٔ داروها، داروهای بدون نسخه، فرآوردههای گیاهی و مکملها، بهویژه داروهای رقیقکنندهٔ خون و ضدپلاکت را ارائه کنید.
- پیش از جراحی، کشیدن دندان یا هر اقدام تهاجمی، برنامهٔ پوشش فاکتور هشت را از متخصص دریافت کنید.
- بارداری یا شیردهی، و نیز کودک یا سالمند بودن بیمار را اطلاع دهید؛ در کودکان خردسال و افراد با بیماریهای مهم زمینهای، پایش پاسخ درمانی ممکن است فردیتر باشد.
عوارض احتمالی
- سردرد
- سرگیجه
- تهوع یا ناراحتی شکمی
- بثورات پوستی یا خارش
- درد مفصل، عضله یا کمر
- درد، سوزش یا ناراحتی محل تزریق و احساس گرما یا سرما
- کهیر گسترده، تورم صورت، لب یا زبان، خسخس، تنگی نفس، احساس فشار در قفسهٔ سینه، افت فشار یا غش میتواند نشانهٔ حساسیت شدید باشد؛ تزریق را متوقف کنید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- اگر خونریزی با برنامهٔ تجویزشده کنترل نشد، دوباره تکرار شد، یا درد و تورم مفصل یا عضله ادامه یافت، احتمال پادتن مهارکننده مطرح است؛ فوراً با مرکز هموفیلی یا پزشک تماس بگیرید و در خونریزی شدید به اورژانس مراجعه کنید.
- پس از ضربه به سر، سردرد شدید یا مداوم، استفراغ، خوابآلودگی، گیجی، ضعف یا بیحسی، تشنج یا تغییر دید نیازمند مراجعهٔ فوری به اورژانس است.
- درد قفسهٔ سینه، تنگی نفس ناگهانی، ضعف ناگهانی یا تورم و درد یکطرفهٔ ساق میتواند نشانهٔ لخته یا عارضهٔ قلبیعروقی باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
تداخل دارویی مستقیم و شناختهشدهای برای فاکتور هشت گزارش نشده است، اما آسپرین و سایر داروهای ضدپلاکت، داروهای رقیقکنندهٔ خون و داروهای حلکنندهٔ لخته میتوانند خطر خونریزی را بیشتر کنند و برنامهٔ درمان را تغییر دهند. اگر برای هموفیلی داروی امیسیزوماب یا فرآوردههای تخصصی مورد استفاده در صورت وجود مهارکننده میگیرید، مصرف همزمان باید دقیقاً طبق برنامهٔ متخصص باشد و نباید چیزی را خودسرانه شروع، قطع یا جایگزین کنید. غذا تداخل مستقیمی ندارد، چون دارو وریدی است؛ الکل نیز تداخل مستقیم شناختهشدهای ندارد، اما با افزایش احتمال زمینخوردن و آسیب میتواند خطر خونریزی را بیشتر کند. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادهٔ انسانی دربارهٔ مصرف فاکتور هشت در بارداری و شیردهی محدود است. اگر زن مبتلا به کمبود فاکتور هشت یا ناقل با سطح پایین فاکتور هستید، برنامهٔ درمان پیش از بارداری، هنگام زایمان و در دورهٔ شیردهی باید با همکاری متخصص خون و متخصص زنان تنظیم شود و مصرف فقط در صورت نیاز روشن انجام گیرد.
نگهداری
ویال پودر و حلال را طبق برچسب همان برند نگهداری کنید؛ معمولاً در یخچال با دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد، دور از یخزدگی و نور و در بستهٔ اصلی. برخی بستهها اجازهٔ نگهداری محدود در دمای اتاق دارند؛ تاریخ خروج از یخچال و حداکثر زمان درجشده در بروشور را رعایت کنید و فرآوردهٔ خارجشده از یخچال را بدون بررسی دستور همان برند دوباره در یخچال نگذارید. محلول آمادهشده را در زمان تعیینشده مصرف و باقیمانده را دور بیندازید؛ محلول کدر یا دارای ذرات قابلمشاهده قابلاستفاده نیست. تاریخ انقضا را بررسی و دارو را دور از دسترس کودکان نگهداری کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی لیوفیلیزه | — |
| تزریقی لیوفیلیزه برای محلول | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا این دارو هموفیلی را درمان قطعی میکند؟
۰۲آیا ویال ۲۰۰۰ واحدی برای همهٔ بیماران مناسب است؟
۰۳اگر بعد از تزریق خونریزی بند نیامد، چه کنم؟
۰۴آیا میتوان الوکتا و کوآگیت را به جای هم استفاده کرد؟
۰۵آیا تزریق این دارو در منزل ممکن است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۴ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۲ سازنده، در گروه B02BD02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.