بیپریدین لاکتات
بیپریدین لاکتات دارویی مؤثر بر مغز از خانواده آنتیکولینرژیکهاست که به شکل تزریقی برای کنترل سریع علائم حرکتی ناخواسته به کار میرود.
بیشترین کاربرد آن کنترل سریع انقباضهای ناگهانی و دردناک عضلانی (دیستونی) ناشی از داروهای ضدروانپریشی و نیز کمک به کنترل برخی نشانههای بیماری پارکینسون است.
این دارو باید فقط توسط کادر درمان و بهصورت تزریقی مصرف شود و در بیماران مبتلا به گلوکوم یا مشکل دفع ادرار باید با احتیاط ویژه به کار رود.
اگر پس از تزریق دچار گیجی شدید، تاری دید ناگهانی، درد چشم یا مشکل در دفع ادرار شدید، حتماً موضوع را با پزشک در میان بگذارید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
بیپریدین لاکتات شکل تزریقی دارویی از خانواده آنتیکولینرژیکها (Anticholinergic) است که با مهار گیرنده استیلکولین در مغز اثر میکند. در بیماری پارکینسون و در واکنشهای حرکتی ناخواستهای که برخی داروهای ضدروانپریشی ایجاد میکنند، تعادل میان دو پیامرسان مغزی، یعنی دوپامین و استیلکولین، بههم میخورد. بیپریدین با کاهش نسبی اثر استیلکولین، این تعادل را تا حدی بازمیگرداند و علائمی مانند سفتی عضلانی، لرزش و انقباضهای ناخواسته عضلانی را کاهش میدهد. شکل تزریقی آن، به دلیل سرعت اثر، عمدتاً در شرایط حاد و زیر نظر مستقیم پزشک یا در محیط درمانی به کار میرود.
موارد مصرف
- درمان سریع دیستونی حاد (انقباض ناگهانی و دردناک عضلات گردن، فک یا چشمها) که معمولاً پس از مصرف داروهای ضدروانپریشی رخ میدهد
- کنترل سایر واکنشهای حرکتی ناخواسته ناشی از داروهای اثرگذار بر مغز
- کمک به کنترل علائم حرکتی بیماری پارکینسون (لرزش، سفتی عضلانی) در شرایط بالینی خاص
- تجویز اورژانسی برای بازگرداندن سریع تعادل حرکتی، زیر نظر مستقیم پزشک
روش مصرف
این دارو به شکل تزریقی است و باید توسط پزشک یا کادر درمان و معمولاً در محیط بالینی (بیمارستان یا درمانگاه) تزریق شود؛ به همین دلیل تزریق خودسرانه یا در منزل توصیه نمیشود. روش تزریق (عضلانی یا وریدی)، سرعت آن و تعداد نوبتهای موردنیاز را پزشک بر اساس شرایط بیمار و شدت علائم تعیین میکند. اگر پس از تزریق اول علائم بهبود نیافت یا دوباره بازگشت، این موضوع باید به پزشک یا کادر درمان اطلاع داده شود تا در صورت نیاز، ادامه درمان تنظیم شود. تغییر خودسرانه در فاصله زمانی تزریقها یا قطع داروی همراه (مانند داروهای ضدروانپریشی) بدون مشورت با پزشک انجام نشود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
دیستونی حاد ناشی از دارو
حداکثر مجموع دوز تزریقی ۲۰ میلیگرم در ۲۴ ساعت است. اگر علائم هنگام تزریق برطرف شد، تزریق باید قطع شود.
سایر علائم خارجهرمی ناشی از دارو، مانند آکاتیزی یا پارکینسونیسم دارویی
حداکثر مجموع دوز تزریقی ۲۰ میلیگرم در ۲۴ ساعت است. در دیسکینزی دیررس معمولاً نباید استفاده شود، زیرا ممکن است علائم را تشدید کند.
بیماری پارکینسون و سندرمهای پارکینسونی در موارد شدید
تزریق معمولاً برای شروع درمان یا شرایط شدید بهکار میرود؛ برای ادامه درمان، شکل خوراکی بیپریدین استفاده میشود.
پیش از مصرف بدانید
- ابتلا به گلوکوم، بهویژه نوع زاویهبسته
- مشکل در دفع ادرار یا بزرگی پروستات
- انسداد یا تنگی دستگاه گوارش، مانند تنگی روده یا معده
- بیماری قلبی یا ضربان قلب نامنظم
- بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برای بارداری
- مصرف هر داروی دیگر، از جمله داروهای گیاهی و مکملها
عوارض احتمالی
- خشکی دهان
- تاری دید یا حساسیت به نور
- یبوست
- سرگیجه یا خوابآلودگی
- تهوع
- دشواری خفیف در دفع ادرار
- گیجی شدید، توهم یا بیقراری غیرعادی، بهویژه در سالمندان: در صورت بروز، سریعاً به پزشک اطلاع دهید.
- ناتوانی در دفع ادرار یا احتباس کامل آن: در صورت بروز، هرچه زودتر به پزشک مراجعه کنید.
- درد ناگهانی چشم، تاری دید شدید یا دیدن هاله رنگی دور نورها: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- ضربان قلب تند یا نامنظم: با پزشک تماس بگیرید.
- علائم واکنش آلرژیک شدید، مانند تورم صورت و لبها، کهیر گسترده یا دشواری در تنفس: با اورژانس تماس بگیرید.
- کاهش تعریق همراه با علائم گرمازدگی در هوای گرم: از قرارگیری طولانی در گرما خودداری کنید و موضوع را با پزشک در میان بگذارید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
بیپریدین لاکتات میتواند با سایر داروهای آنتیکولینرژیک، مانند برخی داروهای ضدحساسیت یا ضدافسردگی سهحلقهای، عوارضی چون خشکی دهان، یبوست و گیجی را تشدید کند. مصرف همزمان با الکل یا داروهای آرامبخش و خوابآور نیز میتواند خوابآلودگی و کاهش هوشیاری را بیشتر کند. از آنجا که این دارو گاهی همراه با داروهای ضدروانپریشی تجویز میشود، یعنی داروهایی که خود میتوانند اثر آنتیکولینرژیک داشته باشند، هماهنگی دقیق پزشک در انتخاب دوز اهمیت دارد. فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا از تداخلهای احتمالی پیشگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات درباره مصرف بیپریدین لاکتات در بارداری محدود است و ایمنی کامل آن برای جنین بهطور قطعی اثبات نشده؛ به همین دلیل مصرف آن در بارداری فقط در شرایطی انجام میشود که پزشک ضرورت آن را تشخیص دهد. درباره عبور این دارو به شیر مادر نیز اطلاعات کافی در دست نیست، بنابراین اگر شیر میدهید، پیش از هر تزریق حتماً با پزشک مشورت کنید.
نگهداری
این دارو را طبق دستور روی بستهبندی، معمولاً در دمای اتاق و دور از نور مستقیم آفتاب، نگهداری کنید. ویالها را دور از دسترس کودکان قرار دهید و پیش از هر تزریق، تاریخ انقضا و ظاهر محلول (شفاف و بدون ذره) را بررسی کنید. داروی تاریخگذشته یا آسیبدیده را طبق راهنمایی داروخانه دور بریزید، نه در سطل زباله خانگی.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 5 mg / 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا بیپریدین لاکتات بهصورت تزریقی تجویز میشود، نه قرص؟
۰۲آیا بیپریدین لاکتات باعث خوابآلودگی میشود؟
۰۳آیا مصرف این دارو در سالمندان تفاوتی دارد؟
۰۴اگر بعد از تزریق علائم بهبود نیافت، چه باید کرد؟
۰۵آیا بیپریدین لاکتات با داروهای دیگر پارکینسون تداخل دارد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۵ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۱ سازنده، در گروه N04AA02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.