آمفوتریسین بی
آمفوتریسین بی ۰٫۴٪ یک داروی ضدقارچ و ضدانگل از گروه پلیاِنهاست که بهصورت ژل نانولیپوزومال روی پوست اثر میکند. هدف اصلی آن مهار انگل لیشمانیا در ضایعه سالک پوستی است.
این فرآورده بیشتر برای درمان موضعی سالک پوستی در ضایعات محدود و با تشخیص متخصص پوست بهکار میرود. گاهی همراه درمانهای استاندارد سالک تجویز میشود.
این فرآورده فقط برای مصرف روی پوست است؛ آن را داخل دهان، چشم، بینی یا بهصورت تزریقی استفاده نکنید. هر زخم پوستی سالک نیست و تشخیص باید پیش از درمان تأیید شود.
برای ضایعات بزرگ یا متعدد، محل نزدیک چشم یا روی صورت، درگیری مخاط، ضعف ایمنی، بارداری یا شیردهی حتماً نظر پزشک را بگیرید. تورم شدید، تاول گسترده، تب یا گسترش ضایعه نیازمند مراجعه سریع است.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
آمفوتریسین بی یک داروی ضدقارچ از خانواده پلیاِنهاست که با اتصال به استرولهای غشای سلولی، غشای قارچ و انگل لیشمانیا را مختل میکند. در این فرآورده، دارو در حاملهای نانولیپوزومال قرار گرفته تا در پوست ضایعه بهتر پخش شود و اثر موضعی ایجاد کند. جذب آن به جریان خون معمولاً کم است، اما کاملاً منتفی نیست. این تکنگاشت مربوط به ژل پوستی ۰٫۴٪ است و نباید با شکلهای خوراکی یا تزریقی آمفوتریسین بی اشتباه شود.
موارد مصرف
- درمان موضعی سالک پوستی محدود، پس از تأیید تشخیص
- درمان ضایعات پوستی ناشی از لیشمانیا، در صورت مناسببودن درمان موضعی از نظر متخصص
- درمان کمکی همراه با تزریق داخل ضایعه یا سرمایادرمانی، در صورت تجویز پزشک
روش مصرف
مقدار، دفعات و مدت درمان را نسخه و بروشور همان فرآورده تعیین میکند. پس از شستن دستها، ضایعه را طبق آموزش تیم درمان تمیز و خشک کنید و ژل را بهصورت لایهای نازک روی سطح ضایعه بمالید. از مالش شدید، پانسمان بسته یا شستوشوی زودهنگام، مگر با دستور پزشک، خودداری کنید. ژل را به چشم، داخل دهان و بینی، نواحی تناسلی یا پوست سالم گسترده نزنید و پس از مصرف دستها را بشویید. زمانبندی را منظم نگه دارید و دوره درمان را خودسرانه قطع یا طولانی نکنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
سالک پوستی محدود
فقط پس از تأیید تشخیص و مناسببودن درمان موضعی؛ از تماس با چشم و مخاط جلوگیری کنید.
ضایعات پوستی ناشی از لیشمانیا
انتخاب درمان موضعی به محل، تعداد و اندازهٔ ضایعات بستگی دارد؛ در صورت نبودِ بهبودی، ارزیابی متخصص لازم است.
درمان کمکی سالک پوستی همراه با تزریق داخل ضایعه یا سرمادرمانی
ژل جایگزین درمان اصلی نیست و فقط در صورت تجویز پزشک همراه با روش کمکی استفاده شود.
پیش از مصرف بدانید
- تشخیص سالک باید توسط پزشک تأیید شده باشد؛ زخمهای مشابه ممکن است علت باکتریایی، قارچی یا غیرعفونی داشته باشند.
- اگر به آمفوتریسین بی، فرآوردههای نانولیپوزومال یا هر جزء ژل حساسیت داشتهاید، پیش از مصرف اطلاع دهید.
- ضایعات بزرگ یا متعدد، زخم عمیق، ترشح چرکی، تب، یا ضایعه روی صورت، نزدیک چشم، لب، دهان یا اطراف مفصل را گزارش کنید.
- ضعف سیستم ایمنی، مصرف داروهای سرکوبکننده ایمنی، دیابت کنترلنشده، بارداری یا شیردهی را با پزشک در میان بگذارید.
- اگر همزمان آمفوتریسین بی تزریقی، گلوکانتیم، سرمایادرمانی یا داروی موضعی دیگری برای همان ضایعه دریافت میکنید، برنامه درمانی باید هماهنگ شود.
- در کودکان، بهویژه خردسال، و سالمندان ناتوان، روش استفاده و جلوگیری از تماس دارو با چشم و دهان باید با دقت تعیین شود.
عوارض احتمالی
- سوزش یا احساس گرمی خفیف در محل
- قرمزی یا التهاب خفیف و گذرا
- خارش یا گزگز محل مصرف
- خشکی یا پوستهریزی پوست
- درد یا حساسیت خفیف در محل ضایعه
- تورم لب، صورت یا گلو، کهیر، خسخس، تنگی نفس یا سرگیجه شدید: مصرف را قطع کنید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تاول، پوستهریزی شدید یا التهاب دردناک و رو به گسترش: مصرف را متوقف کنید و همان روز با پزشک تماس بگیرید.
- قرمزی، گرمی، تورم، چرک یا درد شدید اطراف ضایعه همراه با تب: برای بررسی عفونت ثانویه سریعاً مراجعه کنید.
- درد چشم، تاری دید یا تماس مکرر ژل با چشم: چشم را با آب فراوان بشویید و فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید.
- بزرگشدن ضایعه، ایجاد ضایعات تازه یا نبود بهبود مورد انتظار: برای بازبینی تشخیص و درمان سریعاً مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
برای ژل پوستی، جذب سیستمیک معمولاً کم است و تداخل مهمی با غذا یا الکل انتظار نمیرود. استفاده همزمان از کرمها، پمادها، ضدعفونیکنندهها یا کورتونهای موضعی روی همان ضایعه ممکن است تحریک پوستی یا اثر درمان را تغییر دهد؛ آنها را بدون هماهنگی روی هم نزنید. اگر آمفوتریسین بی تزریقی یا درمانهای دیگر سالک دریافت میکنید، پزشک باید بداند. فهرست کامل داروها، مکملها و فرآوردههای موضعیتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات انسانی درباره ژل نانولیپوزومال موضعی آمفوتریسین بی در بارداری و شیردهی محدود است. جذب پوستی معمولاً کم است، اما در بارداری، قصد بارداری یا شیردهی، مصرف باید فقط در صورت نیاز و با نظر پزشک انجام شود. روی پستان یا نوک پستان نزنید و نگذارید پوست داروشده با دهان یا پوست نوزاد تماس پیدا کند.
نگهداری
ژل را در بستهبندی اصلی و در دمای درجشده روی جعبه یا بروشور، معمولاً دمای اتاق، دور از نور، رطوبت، گرمای زیاد و یخزدگی نگه دارید. درپوش را محکم ببندید، نوک تیوب را به سطوح آلوده نچسبانید و دارو را دور از دسترس کودکان بگذارید. پس از تاریخ انقضا یا تغییر رنگ، بو یا بافت، مصرف نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| ژل | 0.4 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱سینا آمفولیش چیست و آیا همان آمفوتریسین بی است؟
۰۲آیا هر زخم پوستی مشکوک به سالک را میتوان با این ژل درمان کرد؟
۰۳آیا میتوان آمفوتریسین بی ۰٫۴٪ را برای برفک دهان استفاده کرد؟
۰۴آیا میتوان این ژل را همراه با گلوکانتیم یا سرمایادرمانی استفاده کرد؟
۰۵اگر ضایعه کوچکتر شد، میتوانم درمان را قطع کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۲ سازنده، در گروه A01AB04. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.