آمانتادین سولفات
آمانتادین سولفات دارویی از خانوادهٔ مشتقات آدامانتان است که با افزایش آزادسازی دوپامین و مهار گیرندههای گلوتاماتی مغز، به بهبود علائم حرکتی بیماری پارکینسون کمک میکند.
بیشترین کاربرد آن در درمان بیماری پارکینسون و کاهش حرکات غیرارادی (دیسکینزی) ناشی از مصرف طولانیمدت لوودوپاست.
قطع ناگهانی این دارو، بهویژه در بیماران پارکینسونی، میتواند علائم حرکتی و روانی را بهشدت تشدید کند؛ هرگونه تغییر در مصرف باید تدریجی و زیر نظر پزشک باشد.
در صورت بروز گیجی، توهم، تورم غیرعادی پا، تشنج یا هر نشانهٔ واکنش آلرژیک شدید، باید بیدرنگ با پزشک یا اورژانس تماس گرفت.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
آمانتادین سولفات دارویی از خانوادهٔ مشتقات آدامانتان و از دستهٔ داروهای اثرگذار بر دستگاه عصبی مرکزی است. این دارو با چند مکانیسم همزمان اثر میکند: افزایش آزادسازی دوپامین از انتهای عصبها، کاهش بازجذب آن، و مهار نوعی گیرندهٔ گلوتاماتی مهم در انتقال پیامهای عصبی مغز، همراه با اثری خفیف بر مسیرهای کولینرژیک. حاصل این اثرها، بهبود لرزش، سفتی عضلانی و کندی حرکت در بیماری پارکینسون و نیز کاهش حرکات غیرارادی ناشی از داروی لوودوپاست. این دارو در ایران با نام تجاری «پی کا-مرز» و بهصورت قرص ۱۰۰ میلیگرمی عرضه میشود و معمولاً در کنار سایر داروهای ضدپارکینسون یا بهعنوان درمان تکمیلی به کار میرود.
موارد مصرف
- درمان بیماری پارکینسون در مراحل خفیف تا متوسط، بهتنهایی یا همراه سایر داروهای ضدپارکینسون
- کاهش حرکات غیرارادی (دیسکینزی) ناشی از مصرف طولانیمدت لوودوپا در پارکینسون پیشرفته
- تسکین علائم خارجهرمی مانند لرزش، سفتی عضلانی و کندی حرکت که ناشی از برخی داروهای ضدروانپریشی است
- کمک به بهبود پارکینسونیسم ناشی از علل دیگر غیر از پارکینسون اولیه، طبق تشخیص و صلاحدید پزشک
روش مصرف
آمانتادین سولفات را میتوان با یا بدون غذا مصرف کرد؛ اگر معدهتان ناراحت میشود، خوردن آن همراه غذا معمولاً کمککننده است. بهتر است دوزهای روزانه در ساعات مشخص و طبق برنامهای که پزشک تعیین کرده مصرف شوند تا سطح دارو در بدن یکنواخت بماند؛ اگر نوبت آخر مصرف به زمان خواب نزدیک باشد، ممکن است بیخوابی ایجاد کند که در این صورت بهتر است دربارهٔ زمانبندی مناسبتر با پزشک مشورت کنید. این دارو را هرگز بدون هماهنگی با پزشک ناگهان قطع نکنید، زیرا در بیماران پارکینسونی، قطع ناگهانی میتواند علائم را بهشدت برگرداند یا حتی حالتی شبیه سندرم نورولپتیک بدخیم ایجاد کند؛ هرگونه کاهش یا قطع دوز باید تدریجی و طبق نظر پزشک باشد. برای جزئیات دقیق مقدار و دفعات مصرف، همیشه به نسخهٔ پزشک و برگهٔ راهنمای داخل بستهٔ دارو مراجعه کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
بیماری پارکینسون خفیف تا متوسط
قرص با کمی آب، ترجیحاً صبح و بعدازظهر مصرف شود؛ آخرین نوبت بهتر است پیش از ساعت ۱۶ باشد. قطع درمان باید تدریجی انجام شود.
دیسکینزی ناشی از مصرف طولانیمدت لوودوپا در بیماری پارکینسون
همراه با ادامه و تنظیم درمان ضدپارکینسون مصرف میشود؛ آخرین نوبت ترجیحاً بعدازظهر باشد تا بیخوابی کمتر شود.
علائم خارجهرمی ناشی از داروهای ضدروانپریشی
داروی عامل باید توسط پزشک بازبینی و در صورت امکان کاهش یا تعویض شود؛ برای دیسکینزی دیررس خودسرانه مصرف نشود.
پارکینسونیسم ثانویه ناشی از علل غیر از پارکینسون اولیه
علت زمینهای و داروهای همزمان باید بررسی شوند؛ آخرین نوبت ترجیحاً پیش از ساعت ۱۶ مصرف شود.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به آمانتادین یا هر یک از اجزای قرص
- صرع یا هر نوع سابقهٔ تشنج
- بیماریهای روانی مانند سایکوز، افسردگی شدید یا افکار خودآزاری
- نارسایی کلیه، زیرا این دارو عمدتاً از راه کلیه دفع میشود و در این حالت نیاز به بررسی و تنظیم توسط پزشک دارد
- نارسایی قلبی، تورم پا (ادم) یا افت فشار خون هنگام برخاستن
- بارداری، قصد بارداری یا شیردهی، و همچنین گلوکوم با زاویهٔ بسته
عوارض احتمالی
- سرگیجه یا احساس منگی
- بیخوابی، کابوس یا بیقراری، بهویژه با مصرف در ساعات پایانی روز
- خشکی دهان
- حالت تهوع یا ناراحتی خفیف معده
- تورم خفیف مچ پا
- لکههای بنفشمایلبهقرمز و توریشکل روی پوست پاها که معمولاً بیخطر و برگشتپذیر است
- گیجی شدید، توهم، هذیان، افسردگی یا افکار خودآزاری — در این حالت باید هرچه زودتر با پزشک تماس گرفت
- تورم شدید پا یا مچ پا، یا افزایش وزن ناگهانی که ممکن است نشانهٔ احتباس مایعات باشد — نیازمند بررسی پزشک
- تشنج — نیازمند مراجعهٔ فوری به پزشک
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت، لب یا زبان، کهیر گسترده یا دشواری تنفس — فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- تب بالا، سفتی شدید عضلانی، تعریق زیاد و گیجی بهدنبال قطع ناگهانی دارو — نشانهٔ حالتی جدی است و نیازمند مراجعهٔ فوری پزشکی است
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مصرف همزمان آمانتادین با داروهای آنتیکولینرژیک یا برخی داروهای ضدافسردگی و ضدآلرژی میتواند عوارضی مانند خشکی دهان، یبوست، تاری دید، گیجی یا توهم را تشدید کند. الکل نیز میتواند سرگیجه و منگی ناشی از این دارو را بیشتر کند و بهتر است در دورهٔ مصرف دارو محدود یا حذف شود. برخی داروهای دیگر که از طریق کلیه دفع میشوند ممکن است سطح خونی آمانتادین را تغییر دهند، و چون خود این دارو بر دستگاه عصبی مرکزی اثر میگذارد، همزمانی آن با محرکهای عصبی یا سایر داروهای اثرگذار بر مغز نیاز به احتیاط دارد. به همین دلیل، فهرست کاملِ داروها، مکملها و گیاهان داروییای را که مصرف میکنید به پزشک و داروساز خود بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادههای محدودی دربارهٔ بیخطر بودن آمانتادین سولفات در بارداری وجود دارد و در برخی مطالعات حیوانی با خطر برای جنین همراه بوده است؛ به همین دلیل مصرف آن در بارداری، بهویژه سهماههٔ اول، معمولاً توصیه نمیشود مگر آنکه پزشک تشخیص دهد فایدهٔ آن بیش از خطر احتمالی است. این دارو به شیر مادر نیز منتقل میشود و ممکن است در شیرخوار عارضه ایجاد کند یا بر میزان شیر مادر اثر بگذارد، بنابراین مصرف آن در دوران شیردهی هم باید تنها با نظر و صلاحدید پزشک باشد.
نگهداری
قرص آمانتادین سولفات را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نور مستقیم آفتاب و گرمای زیاد نگهداری کنید. آن را در بستهٔ اصلی و دور از دسترس و دید کودکان نگه دارید و پیش از هر مصرف تاریخ انقضا را بررسی کنید. داروهای تاریخگذشته یا اضافی را طبق راهنمایی داروخانه دور بریزید، نه در سطل زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 100 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا مصرف آمانتادین سولفات اعتیادآور است؟
۰۲چرا پوست پاهایم بعد از مدتی مصرف این دارو لکههای بنفش و توریشکل پیدا کرده است؟
۰۳شنیدهام این دارو قبلاً برای آنفلوانزا هم استفاده میشده؛ آیا هنوز هم برای این کار مصرف میشود؟
۰۴اگر مصرف یک نوبت از دارو را فراموش کنم چه باید بکنم؟
۰۵آیا این دارو باعث بیخوابی یا خوابآلودگی میشود؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه N04BB01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.