بروشور یک مرجع آموزشی است و جای پزشک را نمی‌گیرد.در موارد اورژانسی فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
بروشورمرجع فارسی بروشور دارو
بروشور دارویی · خون و خون‌سازی

آلتپلاز

Alteplase
رده ATC B01AD02شکل تزریقی برای محلولدوز 50 mg، 10 mgبرند در ایران ۳
پاسخ کوتاه۴ چیزی که باید بدانید
این دارو چیست؟

آلتپلاز یک داروی حل‌کننده لخته از گروه فعال‌کننده‌های پلاسمینوژن است. با فعال‌کردن فرایند طبیعی حل لخته، به باز شدن رگ مسدودشده کمک می‌کند.

بیشتر برای چه؟

در موقعیت‌های اورژانسی برای سکته مغزی ایسکمیک حاد، سکته قلبی حاد و آمبولی ریه شدید همراه با ناپایداری گردش خون به کار می‌رود. انتخاب آن به زمان شروع علائم و مناسب‌بودن بیمار بستگی دارد.

نکتهٔ ایمنی مهم

مهم‌ترین خطر آلتپلاز خونریزی شدید، به‌ویژه خونریزی داخل جمجمه، است. این دارو فقط در مرکز درمانی مجهز و پس از بررسی نبود خونریزی و سایر عوامل خطر تزریق می‌شود.

کِی با پزشک تماس بگیرید

اگر خونریزی فعال یا اخیر، جراحی یا ضربه اخیر، سابقه سکته یا بیماری مغزی، فشارخون کنترل‌نشده، بیماری شدید کبد یا کلیه، یا مصرف داروهای ضدانعقاد دارید، پیش از تجویز اطلاع دهید. بارداری، شیردهی، کودکان و سالمندان نیز به ارزیابی تخصصی نیاز دارند.

۰۱

مواد مؤثره

مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):

Alteplase
۰۲

معرفی دارو

آلتپلاز یک داروی حل‌کننده لخته از گروه فعال‌کننده‌های پلاسمینوژن با منشأ بافتی است و در رده داروهای مؤثر بر خون و خون‌سازی قرار می‌گیرد. این دارو به فیبرین موجود در لخته متصل می‌شود و پلاسمینوژن را به پلاسمین تبدیل می‌کند؛ پلاسمین شبکه فیبرینی لخته را می‌شکند و به باز شدن رگ کمک می‌کند. آلتپلاز به شکل پودر ویال برای تهیه محلول تزریقی عرضه می‌شود و در کاربردهای سیستمیک از راه ورید و تحت پایش بیمارستانی تجویز می‌گردد. مهم‌ترین عارضه آن خونریزی است که در مواردی می‌تواند تهدیدکننده زندگی باشد.

۰۳

موارد مصرف

  • درمان سکته مغزی ایسکمیک حاد، پس از رد خونریزی مغزی
  • درمان سکته قلبی حاد در بیماران واجد شرایط، برای کاهش خطر مرگ و نارسایی قلبی
  • حل‌کردن لخته در آمبولی ریه حادِ شدید همراه با ناپایداری گردش خون
۰۴

روش مصرف

آلتپلاز برای حل‌کردن لخته به‌صورت وریدی و در بیمارستان، توسط پزشک و تیم درمانی آموزش‌دیده تجویز می‌شود؛ بیمار نباید آن را در خانه یا به‌صورت عضلانی دریافت کند. پیش از تزریق، زمان شروع علائم، فشارخون، وضعیت عصبی، احتمال خونریزی و داروهای مصرفی بررسی می‌شود و در طول تزریق و مدتی پس از آن پایش دقیق لازم است. مقدار، سرعت و مدت تزریق بر اساس علت مصرف، وزن و شرایط بالینی تعیین می‌شود؛ محلول آماده‌شده نباید با داروی دیگری مخلوط شود مگر طبق دستور تیم درمان. بیمار نباید روند تزریق یا داروهای همراه را خودسرانه تغییر دهد.

مقدار و زمان مصرف را فقط از نسخه، بروشور رسمی و داروساز بگیرید؛ این متن جای دستور مصرف نیست.
۰۵

دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری

مقادیرِ زیر عمومی و نمونه‌اند؛ دوزِ دقیق را پزشک بر پایهٔ سن، وزن، شدتِ بیماری و وضعیتِ کبد و کلیه تعیین می‌کند — خوددرمانی نکنید.

سکتهٔ مغزی ایسکمیک حاد

بزرگسالانرژیم وریدی بر پایهٔ وزن: بخشی از دوز به‌صورت تزریق وریدی سریع و باقی‌مانده به‌صورت انفوزیون مداوم؛ درمان باید هرچه سریع‌تر و در پنجرهٔ زمانی مجاز پس از شروع علائم انجام شود.

فقط پس از تصویربرداری و رد خونریزی مغزی؛ پایش مداوم فشارخون و علائم خونریزی ضروری است.

سکتهٔ قلبی حاد

بزرگسالانرژیم وریدی بر پایهٔ وزن و طبق پروتکل مرکز، به‌صورت تزریق سریع اولیه و سپس انفوزیون مرحله‌ای؛ درمان باید هرچه سریع‌تر پس از شروع علائم آغاز شود.

خطر خونریزی شدید و سکتهٔ مغزی دارد؛ داروهای ضدانعقاد یا ضدپلاکت همزمان فقط طبق پروتکل مرکز مصرف شوند.

آمبولی ریهٔ حاد شدید همراه با ناپایداری گردش خون

بزرگسالانرژیم وریدی طبق پروتکل بیمارستان، به‌صورت انفوزیون کوتاه‌مدت برای حل لخته؛ پس از پایان درمان، ضدانعقاد تزریقی در زمان مناسب و بر پایهٔ آزمایش‌های انعقادی آغاز می‌شود.

فقط برای آمبولی ریهٔ شدید با ناپایداری گردش خون؛ نیازمند پایش مداوم وضعیت گردش خون و خونریزی است.

تنظیم دوز: آلتپلاز دارویی پرخطر با خطر خونریزی شدید است؛ دوز دقیق هر رژیم باید فقط در بیمارستان و با نظر پزشک، بر پایهٔ وزن، سن، شدت بیماری، فشارخون و آزمایش‌های انعقادی تعیین شود. نارسایی کلیه معمولاً به‌تنهایی موجب تغییر دوز نمی‌شود، اما اختلال شدید کبد یا کلیه، سالمندی و هر وضعیت مستعد خونریزی به ارزیابی و پایش دقیق نیاز دارد؛ از حد بالای رژیم مربوط نباید تجاوز شود.
۰۶

پیش از مصرف بدانید

  • هرگونه حساسیت قبلی به آلتپلاز، داروهای حل‌کننده لخته یا مواد تشکیل‌دهنده فرآورده را بگویید.
  • خونریزی فعال یا اخیر، مدفوع سیاه، خون در ادرار، زخم گوارشی، اختلال انعقاد، کاهش پلاکت یا کبودی و خونریزی غیرعادی را گزارش کنید.
  • جراحی بزرگ، نمونه‌برداری، زایمان، اقدامات تهاجمی، آسیب یا ضربه اخیر، به‌ویژه جراحی سر و نخاع یا خونریزی داخل جمجمه، اهمیت دارد.
  • سابقه سکته مغزی، آنوریسم یا ناهنجاری عروق مغزی، تومور مغزی، فشارخون شدید و کنترل‌نشده یا بیماری چشمی همراه با خونریزی را اطلاع دهید.
  • بیماری شدید کبد یا کلیه، بیماری قلبی مانند فیبریلاسیون دهلیزی یا تنگی دریچه میترال، و دیابت همراه با آسیب عروقی چشم باید در ارزیابی لحاظ شود.
  • فهرست همه داروها، مکمل‌ها و فرآورده‌های گیاهی، به‌ویژه هپارین، وارفارین، آپیکسابان، ریواروکسابان، دابیگاتران، آسپیرین، کلوپیدوگرل و داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی، و نیز بارداری یا شیردهی را اعلام کنید.
۰۷

عوارض احتمالی

شایع و معمولاً بی‌خطر
  • کبودی و خون‌مردگی، به‌ویژه در محل ورود سوزن یا نمونه‌گیری
  • خون‌ریزی خفیف از بینی یا لثه
  • تهوع یا استفراغ
  • تب یا احساس گرگرفتگی
  • افت فشارخون خفیف، سبکی سر یا ضعف کوتاه‌مدت
مهم — زودتر به پزشک بگویید
  • خون‌ریزی شدید یا متوقف‌نشدنی، استفراغ خونی یا قهوه‌ای، مدفوع سیاه، ادرار قرمز یا قهوه‌ای، سرفه خونی یا کبودی‌های گسترده: فوراً به اورژانس مراجعه کنید؛ اگر در مرکز درمانی هستید همان لحظه اطلاع دهید.
  • سردرد ناگهانی و شدید، استفراغ مکرر، گیجی، اختلال گفتار یا دید، ضعف یا بی‌حسی یک‌طرفه، تشنج یا کاهش سطح هوشیاری: احتمال خونریزی مغزی مطرح است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
  • تورم ناگهانی لب، زبان یا گلو، گرفتگی صدا، تنگی نفس، کهیر گسترده یا غش: نشانه واکنش حساسیتی شدید است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
  • تنگی نفس ناگهانی، درد قفسه سینه، غش یا بدتر شدن ناگهانی علائم عصبی یا قلبی: فوراً به اورژانس مراجعه کنید، زیرا می‌تواند با جابه‌جایی لخته یا عارضه قلبی همراه باشد.

در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

۰۸

تداخل‌های دارویی

همراهی با داروهای ضدانعقاد مانند هپارین، وارفارین، آپیکسابان، ریواروکسابان و دابیگاتران یا داروهای ضدپلاکت مانند آسپیرین و کلوپیدوگرل، و نیز برخی داروهای ضدالتهاب مانند ایبوپروفن و ناپروکسن، خطر خونریزی را بیشتر می‌کند؛ بااین‌حال در سکته قلبی یا آمبولی ریه ممکن است بخشی از درمان استاندارد باشند و زمان مصرفشان را تیم درمان تعیین می‌کند. داروهای مهارکننده آنزیم مبدل آنژیوتانسین مانند انالاپریل، کاپتوپریل و لیزینوپریل می‌توانند احتمال ورم ناگهانی صورت، لب یا گلو را افزایش دهند. برای آلتپلاز تداخل غذایی مشخصی شناخته نشده است، اما الکل می‌تواند خطر خونریزی و افت فشار را بیشتر کند. فهرست کامل داروها، مکمل‌ها و فرآورده‌های گیاهی‌تان را پیش از تزریق به پزشک و داروساز بدهید.

فهرست کاملِ داروها، مکمل‌ها و غذاهای مصرفی‌تان را به پزشک و داروساز بگویید تا تداخل بررسی شود.
۰۹

بارداری و شیردهی

بارداری و شیردهی

اطلاعات کافی درباره ایمنی آلتپلاز در بارداری وجود ندارد و خود بارداری خطر خونریزی مادر را بیشتر می‌کند؛ بنابراین استفاده از آن فقط در وضعیت‌های ضروری و پس از سنجش دقیق سود و زیان انجام می‌شود. درباره ورود آلتپلاز به شیر و اثر آن بر نوزاد نیز اطلاعات کافی در دست نیست؛ شیردهی و وضعیت بارداری را پیش از تزریق به تیم درمان اطلاع دهید.

۱۰

نگهداری

شرایط دقیق درج‌شده روی بسته‌بندی همان فرآورده اولویت دارد؛ پودر ویال در بسیاری از فرآورده‌ها در دمای ۲ تا ۸ درجه و در برخی فرآورده‌ها در دمای اتاق کنترل‌شده تا ۳۰ درجه، دور از نور و گرمای شدید نگهداری می‌شود. دارو را دور از دسترس کودکان و در بسته‌بندی اصلی نگه دارید و تاریخ انقضا را بررسی کنید. محلول آماده‌شده پایدار نیست و باید طبق دستور مرکز درمانی مصرف شود؛ باقیمانده آن برای بعد نگهداری نمی‌شود.

۱۱

شکل‌ها و دوزهای ثبت‌شده

شکل داروییدوز / قدرت ثبت‌شده
تزریقی برای محلول10 mg
تزریقی برای محلول50 mg
۱۲

برندها و فرآورده‌های موجود در ایران

۳ برند از ۵ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.

برند تجاریسازندهشکل
اکتیلیز ACTILYSE
1 VIAL, GLASS in 1 BOX · 2 VIAL, GLASS in 1 BOX
Boehringer Ingelheim
تزریقی برای محلول
آلتلایز ALTELYSE
1 VIAL in 1 BOX
آرنا زیست ژن
تزریقی برای محلول
آلتلایز ALTELYSE
1 VIAL in 1 BOX
زیست دارو دانش
تزریقی برای محلول
ویال اکتلایس 10 میلی گرم ACTILYSE ® 10MG VIAL
نوین دارو پژوه ایرانیان
تزریقی برای محلول
ویال اکتیلایس ® 10 میلی گرم ACTILYSE ® 10MG VIAL
پویش دارو گستر برتر فارس
تزریقی برای محلول
۱۳

پرسش‌های پرتکرار

۰۱آیا اکتیلیز همان آلتپلاز است؟
اکتیلیز نام تجاری فرآورده‌ای است که ماده مؤثره آن آلتپلاز است؛ نام‌های تجاری دیگر ممکن است از نظر سازنده یا بسته‌بندی تفاوت داشته باشند. برای اطمینان، نام ماده مؤثره و قدرت درج‌شده روی ویال را با نسخه تطبیق دهید.
۰۲آیا آلتپلاز همان داروی رقیق‌کننده خون است؟
نه دقیقاً. آلتپلاز داروی حل‌کننده لخته است و روی لخته موجود اثر می‌گذارد، درحالی‌که داروهای ضدانعقاد بیشتر از تشکیل یا بزرگ‌شدن لخته جلوگیری می‌کنند. آلتپلاز برای استفاده روزمره یا پیشگیری معمول تجویز نمی‌شود.
۰۳چرا در سکته مغزی قبل از تزریق آلتپلاز باید خونریزی مغزی رد شود؟
علائم سکته ناشی از انسداد رگ و خونریزی مغزی می‌تواند شبیه هم باشد. آلتپلاز با حل‌کردن لخته، در صورت وجود خونریزی می‌تواند آن را تشدید کند؛ بنابراین تصویربرداری و ارزیابی فوری لازم است.
۰۴آیا آلتپلاز برای هر آمبولی ریه‌ای مناسب است؟
خیر. معمولاً برای آمبولی ریه حاد شدید و همراه با ناپایداری گردش خون در نظر گرفته می‌شود، نه هر لخته یا آمبولی پایدار. تصمیم‌گیری با توجه به فشارخون، خطر خونریزی و گزینه‌های درمانی دیگر در بیمارستان انجام می‌شود.
۰۵بعد از دریافت آلتپلاز، آسپیرین یا داروی ضدانعقادم را مصرف کنم؟
خودسرانه شروع، قطع یا زمان مصرف آنها را تغییر ندهید. این داروها ممکن است خطر خونریزی را بالا ببرند، اما در بعضی بیماران بخشی از درمان قلبی یا ریوی هستند؛ تیم درمان زمان مناسب را بر اساس علت تزریق و آزمایش‌ها تعیین می‌کند.

این‌جا جای نسخهٔ پزشک را نمی‌گیرد

اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.

بروشورِ رسمیِ داخل جعبهٔ دارو را هم بخوانید و نگه دارید.

منبع و بازبینی

این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۸ فرآوردهٔ ثبت‌شده، ۳ برند از ۵ سازنده، در گروه B01AD02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.

بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶

نام‌های تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست می‌شوند.