وونوپرازان
وونوپرازان دارویی از خانوادهٔ تازهای از کاهندههای اسیدِ معده به نامِ مسدودکنندههای رقابتیِ پتاسیم است که با مهارِ مستقیمِ پمپِ اسیدیِ معده، ترشحِ اسید را بهشدت و بهسرعت کاهش میدهد.
این دارو بیشتر برای درمانِ ریفلاکسِ معده به مری (بهویژه نوعِ همراه با التهابِ مری)، زخمِ معده و اثنیعشر، و در ترکیب با آنتیبیوتیک برای ریشهکنیِ هلیکوباکترپیلوری تجویز میشود.
مانندِ هر داروی قویِ کاهندهٔ اسید، مصرفِ طولانیمدتِ وونوپرازان باید زیرِ نظرِ پزشک باشد و قطعِ ناگهانیِ آن پس از مصرفِ طولانی میتواند اسیدِ معده را موقتاً افزایش دهد.
اگر با وجودِ مصرفِ دارو علائمِ گوارشی ادامه داشت، نشانههایی مانندِ استفراغِ خونی یا مدفوعِ تیره دیدید، یا داروهای دیگری همزمان مصرف میکنید، حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
وونوپرازان عضوِ نسلِ تازهای از داروهای کاهندهٔ اسیدِ معده با نامِ مسدودکنندههای رقابتیِ پتاسیم (Potassium-Competitive Acid Blocker) است و در گروهِ دارویی گوارش و سوختوساز جای میگیرد. برخلافِ مهارکنندههای کلاسیکِ پمپِ پروتون که برای فعالشدن باید در محیطِ اسیدی تغییرِ شیمیایی پیدا کنند، وونوپرازان مستقیم و بهصورتِ رقابتی جایگاهِ پتاسیم را در پمپِ اسیدیِ سلولهای معده مسدود میکند. همین تفاوتِ ساختاری باعث میشود اثرِ کاهشِ اسید از همان دوزِ نخست سریعتر شروع شود و در طولِ شبانهروز، از جمله شبها، پایدارتر باقی بماند. هدفِ اصلیِ درمان با این دارو، کاهشِ عمیق و پایدارِ اسیدِ معده برای بهبودِ بافتِ ملتهب یا زخمی و کنترلِ علائمِ آزاردهندهٔ ریفلاکس است.
موارد مصرف
- ریفلاکسِ معده به مری، از جمله نوعِ همراه با التهاب و آسیبِ بافتِ مری
- زخمِ معده
- زخمِ اثنیعشر (دوازدهه)
- بخشی از رژیمِ ترکیبی همراه با آنتیبیوتیک برای ریشهکنیِ هلیکوباکترپیلوری
- پیشگیری از بازگشتِ زخمِ گوارشی در مصرفِ طولانیمدتِ داروهای ضدِالتهابِ غیراستروئیدی
- کنترلِ سوزشِ سردل و ترشکردنِ ناشی از افزایشِ اسیدِ معده
روش مصرف
این دارو بهصورتِ قرصِ خوراکی و طبقِ برنامهای مصرف میشود که پزشک تعیین میکند؛ برخی بیماران آن را همراه با غذا و برخی جدا از غذا مصرف میکنند، پس بهتر است دقیقاً همان روشی را که پزشک یا داروساز توضیح داده دنبال کنید. برای بهترین اثر، قرص را هر روز در ساعتی نسبتاً ثابت مصرف کنید و دورهٔ درمان را کامل کنید، حتی اگر علائم زودتر بهبود یافت؛ در درمانِ ریشهکنیِ هلیکوباکترپیلوری، مصرفِ دقیق و منظمِ همهٔ داروهای همراه اهمیتِ ویژه دارد. اگر این دارو را برای مدتی طولانی مصرف کردهاید، قطعِ ناگهانیِ آن را بدونِ مشورت با پزشک انجام ندهید، چون ممکن است اسیدِ معده بهطورِ موقت افزایش یابد. مقدار و مدتِ دقیقِ مصرف را فقط پزشک بر اساسِ نسخه مشخص میکند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
ریفلاکس معده به مری همراه با التهاب و آسیب مری (ازوفاژیت فرسایشی)
با یا بدون غذا مصرف شود و قرص کامل بلعیده شود.
زخم معده
در صورت تداوم علائم یا بهبود نیافتن زخم، ارزیابی پزشکی ضروری است.
زخم اثنیعشر (دوازدهه)
در صورت تداوم درد یا علائم، تشخیص و درمان باید بازبینی شود.
ریشهکنی هلیکوباکتر پیلوری در رژیم ترکیبی
همه داروهای رژیم باید کامل و منظم مصرف شوند؛ انتخاب رژیم به سابقه مصرف و مقاومت آنتیبیوتیکی بستگی دارد.
پیشگیری از عود زخم گوارشی هنگام مصرف طولانیمدت داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی
با یا بدون غذا مصرف شود؛ مدت ادامه درمان به میزان خطر عود بستگی دارد.
سوزش سردل و ترشکردن ناشی از ریفلاکس معده به مری بدون آسیب مری
با یا بدون غذا مصرف شود؛ باقی ماندن یا عود سریع علائم نیازمند بازبینی تشخیص است.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیتِ دارویی شناختهشده، بهویژه به وونوپرازان یا سایر داروهای کاهندهٔ اسید
- بیماریِ کبدی یا کلیوی، بهویژه نارساییِ شدیدِ کبد
- هر داروی دیگری که مصرف میکنید، از جمله داروهای بدونِ نسخه، مکملها و گیاهانِ دارویی
- بارداری، برنامهریزی برای بارداری یا شیردهی
- سابقهٔ کمبودِ منیزیم، پوکیِ استخوان یا شکستگیهای استخوانی
- سنِ زیرِ ۱۸ سال، زیرا اثربخشی و بیخطریِ کاملِ این دارو در کودکان و نوجوانان هنوز بهخوبی تثبیت نشده است
عوارض احتمالی
- سردرد
- اسهال
- یبوست
- تهوع
- دردِ خفیفِ شکم
- نفخ
- نشانههای واکنشِ آلرژیک شدید مانندِ تورمِ صورت و گلو، کهیرِ گسترده یا تنگیِ نفس — در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- استفراغِ خونی یا موادی شبیه به تفالهٔ قهوه، یا مدفوعِ سیاه و قیریرنگ که میتواند نشانهٔ خونریزیِ گوارشی باشد — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- نشانههای کمبودِ منیزیم مانندِ گرفتگیِ عضلانی، ضربانِ نامنظمِ قلب یا لرزش در مصرفِ طولانیمدت — با پزشک مشورت کنید.
- دردِ شدید و مداومِ شکم یا اسهالِ شدید و پایدار که ممکن است نشانهٔ عفونتِ گوارشی باشد — به پزشک مراجعه کنید.
- خستگیِ غیرمعمول یا بیحسیِ دست و پا در مصرفِ طولانیمدت که میتواند نشانهٔ کمبودِ ویتامینِ B12 باشد — با پزشک مطرح کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
وونوپرازان با کاهشِ چشمگیرِ اسیدِ معده میتواند جذبِ برخی داروها را که برای جذبِ کامل به محیطِ اسیدی نیاز دارند، مانندِ برخی داروهای ضدِقارچِ خوراکی، کم کند. از سویی دیگر، چون این دارو عمدتاً از طریقِ آنزیمِ کبدیِ CYP3A4 متابولیزه میشود، داروهایی که همین مسیرِ کبدی را بهشدت مهار یا تحریک میکنند میتوانند غلظتِ خونیِ آن را تغییر دهند. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا هرگونه تداخلِ احتمالی پیش از بروزِ مشکل بررسی و مدیریت شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دربارهٔ مصرفِ وونوپرازان در بارداری، اطلاعاتِ کافی از مطالعاتِ انسانی در دسترس نیست؛ به همین دلیل این دارو تنها در صورتی تجویز میشود که پزشک ضرورتِ آن را برای شما تشخیص دهد. هنوز بهروشنی مشخص نیست این دارو چهقدر وارد شیرِ مادر میشود، پس اگر شیردهی دارید، پیش از مصرف حتماً با پزشک مشورت کنید تا سود و خطرِ آن برای شما و نوزاد سنجیده شود.
نگهداری
این دارو را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نور و حرارتِ مستقیم نگهداری کنید، درِ بستهٔ آن را محکم ببندید و همیشه دور از دسترسِ کودکان قرار دهید. پیش از هر مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته یا اضافی را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در سطلِ زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 10 mg |
| قرص | 20 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۶ برند از ۶ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱تفاوتِ وونوپرازان با امپرازول و سایر داروهای رایجِ کاهندهٔ اسید چیست؟
۰۲چه مدت طول میکشد تا وونوپرازان اثر کند؟
۰۳آیا وونوپرازان همراه با آنتیبیوتیک برای هلیکوباکترپیلوری مصرف میشود؟
۰۴آیا مصرفِ طولانیمدتِ وونوپرازان خطری دارد؟
۰۵اگر یک نوبتِ مصرفِ دارو فراموش شود، چه باید کرد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۸ فرآوردهٔ ثبتشده، ۶ برند از ۶ سازنده، در گروه A02BC08. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.