تیروفیبان
تیروفیبان دارویی تزریقی از گروهِ مهارکنندههای گیرندهٔ پلاکتی است که مانعِ بههمچسبیدنِ پلاکتها و شکلگیریِ لختهٔ خون میشود.
این دارو در بیمارستان برای بیمارانِ دچارِ سندرمِ حادِ کرونری و در جریانِ آنژیوپلاستی و استنتگذاریِ عروقِ قلب، برای پیشگیری از لختهشدنِ خون تزریق میشود.
مهمترین نگرانی با این دارو خطرِ خونریزی و در مواردِ نادر افتِ شدیدِ پلاکتهاست؛ به همین دلیل تزریقِ آن فقط در بیمارستان و زیرِ نظرِ مستقیمِ تیمِ درمانی انجام میشود.
اگر پس از تزریقِ این دارو کبودی یا خونریزیِ غیرعادی، خون در ادرار یا مدفوع، یا ضعف و سرگیجهٔ ناگهانی دیدید، بیدرنگ به تیمِ درمانی اطلاع دهید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
تیروفیبان دارویی ضدپلاکت از دستهٔ مهارکنندههای غیرپپتیدیِ گیرندهٔ پلاکتیِ گلیکوپروتئین IIb/IIIa (Glycoprotein IIb/IIIa Receptor Antagonist) است. این دارو با اتصال به این گیرنده روی سطحِ پلاکتها، از پیوندخوردنِ فیبرینوژن بین پلاکتها و درنتیجه از بههمچسبیدنِ آنها و شکلگیریِ لختهٔ خون در عروقِ کرونر جلوگیری میکند. هدفِ اصلیِ تجویزِ آن، کاهشِ خطرِ سکتهٔ قلبی و بستهشدنِ ناگهانیِ عروق در بیمارانِ دچارِ سندرمِ حادِ کرونری یا در جریانِ آنژیوپلاستی و استنتگذاریِ عروقِ کرونر است. اثرِ ضدپلاکتیِ آن سریع و برگشتپذیر است، بهطوریکه پس از قطعِ تزریق، عملکردِ پلاکتها طیِ چند ساعت به حالتِ طبیعی بازمیگردد. این دارو تنها بهصورتِ تزریقِ وریدی و در محیطِ بیمارستانی، معمولاً همراه با آسپرین و هپارین، مصرف میشود.
موارد مصرف
- کنترلِ سندرمِ حادِ کرونری، شاملِ آنژینِ ناپایدار و سکتهٔ قلبیِ بدونِ بالا رفتنِ قطعهٔ ST
- پیشگیری از لختهشدنِ خون در حینِ آنژیوپلاستی و استنتگذاریِ عروقِ کرونر (PCI)
- کاهشِ خطرِ سکتهٔ قلبیِ مجدد و عوارضِ خطرناکِ قلبی در بیمارانِ پرخطرِ قلبیعروقی
- مصرف همراه با آسپرین و هپارین در پروتکلهای درمانِ حادِ قلبی، برای تقویتِ اثرِ ضدِ لخته
روش مصرف
تیروفیبان را پزشک و کادرِ درمانِ بیمارستان از راهِ سرمِ وریدی، معمولاً با یک تزریقِ اولیهٔ بارگذاری و سپس تزریقِ پیوستهٔ نگهدارنده، تجویز و کنترل میکنند؛ بنابراین بیمار نیازی به تنظیمِ خودِ دارو یا هماهنگی با وعدههای غذایی ندارد. مقدار و مدتِ تزریق را پزشک بر اساسِ وضعیتِ قلبی، عملکردِ کلیه و نوعِ مداخلهٔ درمانی تعیین میکند و در تمامِ مدتِ تزریق، فشارِ خون، ضربانِ قلب، شمارشِ پلاکت و نشانههای خونریزی بهدقت پایش میشود. این دارو معمولاً همراه با آسپرین و هپارین تجویز میشود و ادامه، تغییر یا قطعِ آن کاملاً بر عهدهٔ تیمِ درمانی است؛ هر دردِ قفسهٔ سینه یا احساسِ غیرعادی در حینِ تزریق را باید فوراً به پرستار یا پزشکِ بالین اطلاع دهید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
سندرم حاد کرونری بدون بالا رفتن قطعهٔ استی در بیماران پرخطر (آنژین ناپایدار و انفارکتوس میوکارد بدون بالا رفتن قطعهٔ استی)
همراه هپارین تجزیهنشده و داروی ضدپلاکتی خوراکی مانند آسپرین، مگر در صورت منع مصرف؛ پایش خونریزی و شمارش پلاکت ضروری است.
مداخلهٔ عروق کرونر از راه پوست (آنژیوپلاستی و استنتگذاری)
همراه هپارین و آسپرین یا سایر داروهای ضدپلاکتی طبق پروتکل؛ بهدلیل خطر خونریزی شدید و افت پلاکت، فقط در بیمارستان مصرف شود.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه سابقهٔ خونریزیِ غیرعادی، اختلالِ انعقادیِ خون یا کاهشِ پلاکت را پیش از تزریق با پزشک در میان بگذارید.
- اگر پیشتر دچارِ سکتهٔ مغزی، خونریزیِ مغزی یا جراحیِ بزرگ در هفتههای اخیر بودهاید، حتماً به تیمِ درمانی اطلاع دهید.
- فهرستِ کاملِ داروها، بهویژه رقیقکنندههای خون مانندِ وارفارین و سایرِ ضدپلاکتها، و نیز مکملها را به پزشک بگویید.
- در صورتِ بیماریِ کلیوی یا نیاز به دیالیز، و نیز در سنینِ بالا که عملکردِ کلیه اغلب کاهشیافته، حتماً تیمِ درمانی را مطلع کنید.
- فشارِ خونِ بسیار بالا یا کنترلنشده را پیش از تزریق به پزشک گزارش دهید.
- در صورتِ بارداری، شیردهی یا احتمالِ بارداری، پزشک را در جریان بگذارید.
عوارض احتمالی
- کبودی یا خونریزیِ خفیف در محلِ تزریق یا محلِ ورودِ کاتتر
- خونریزیِ جزئیِ لثه یا بینی
- افتِ خفیفِ فشارِ خون
- سردرد
- حالتِ تهوع
- خونریزیِ شدید یا مداوم، مانندِ خون در ادرار، مدفوعِ سیاه یا خونی، یا استفراغِ خونی — بیدرنگ به تیمِ درمانی اطلاع دهید یا با اورژانس تماس بگیرید.
- کاهشِ ناگهانیِ شمارِ پلاکتها که ممکن است با کبودیِ گسترده یا خونریزیِ خودبهخودی همراه باشد — نیازمندِ بررسیِ فوریِ پزشکی است.
- نشانههای خونریزیِ مغزی مانندِ سردردِ ناگهانی و شدید، ضعفِ یکطرفهٔ بدن، تاریِ دید یا اختلال در گفتار — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- علائمِ واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تورمِ صورت و گلو، مشکل در تنفس یا کهیرِ گسترده — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
تیروفیبان بیشترین تداخل را با سایرِ داروهای اثرگذار بر انعقادِ خون دارد؛ مصرفِ همزمانِ آن با هپارین، وارفارین، آسپرین، کلوپیدوگرل یا هر داروی ضدپلاکت و ضدانعقادِ دیگر، و نیز داروهای ضدالتهابیِ غیراستروئیدی، خطرِ خونریزی را بیشتر میکند؛ هرچند ترکیبِ آن با آسپرین و هپارین اغلب آگاهانه و بخشی از پروتکلِ درمانی است. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایتان را حتماً به پزشک و داروسازِ بیمارستان بگویید تا هماهنگیِ لازم و پایشِ دقیقتری انجام شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادهٔ محدودی دربارهٔ مصرفِ تیروفیبان در بارداری وجود دارد و چون این دارو تنها در شرایطِ حادِ قلبی و در بیمارستان تجویز میشود، تصمیمِ نهایی بر اساسِ توازنِ سود و خطر برای مادر و جنین، توسطِ تیمِ درمانیِ قلب گرفته میشود. اطلاعِ روشنی هم دربارهٔ ترشحِ آن در شیرِ مادر در دست نیست؛ بنابراین در دورانِ شیردهی نیز باید حتماً با پزشک مشورت شود.
نگهداری
تیروفیبان را کادرِ درمانِ بیمارستان نگهداری، آمادهسازی و تزریق میکند؛ بنابراین بیمار بهطورِ معمول نیازی به نگهداریِ آن در منزل ندارد. این دارو باید در دمای اتاق و دور از نورِ مستقیم نگهداری شود و نباید منجمد گردد. پیش از هر تزریق، تاریخِ انقضا و سالمبودنِ ظاهریِ محلول توسطِ کادرِ درمانی بررسی میشود.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 0.25 mg / 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۵ برند از ۵ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا تیروفیبان قرص یا فرمِ خوراکی هم دارد؟
۰۲چرا در حینِ تزریقِ تیروفیبان مرتب آزمایشِ خون میگیرند؟
۰۳چرا تزریقِ تیروفیبان معمولاً با یک دوزِ بارگذاریِ اولیه شروع میشود؟
۰۴بعد از قطعِ تزریقِ تیروفیبان، اثرِ آن چهقدر زود از بین میرود؟
۰۵آیا مصرفِ همزمانِ آسپرین با تیروفیبان خطرناک است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۷ فرآوردهٔ ثبتشده، ۵ برند از ۵ سازنده، در گروه B01AC17. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.