تیوتیکسن
تیوتیکسن یک داروی ضدروانپریشیِ نسل اول (تیپیک) از گروهِ تیوگزانتینهاست که با مهارِ گیرندههای دوپامین در مغز، شدتِ علائمِ روانپریشی را کاهش میدهد.
این دارو عمدتاً برای درمانِ اسکیزوفرنی و کنترلِ علائمی مانندِ توهم، هذیان و افکارِ آشفته در اختلالهای روانپریشی تجویز میشود.
تیوتیکسن میتواند عوارضِ حرکتی مانندِ لرزش و سفتیِ عضلانی ایجاد کند و در موارد نادر با سندرمِ بدخیمِ نورولپتیک همراه باشد؛ در صورتِ تبِ ناگهانی همراه با سفتیِ شدیدِ عضلانی و گیجی، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
اگر پس از شروعِ دارو علائمِ غیرعادیِ حرکتی، تپشِ قلب یا هر نشانهٔ نگرانکنندهای دیدید، یا اگر باردار هستید یا شیر میدهید، پیش از ادامهٔ مصرف با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
تیوتیکسن یک داروی ضدروانپریشیِ نسل اول (تیپیک) از خانوادهٔ تیوگزانتینهاست که از نظرِ ساختاری به فنوتیازینها نزدیک است. این دارو با مسدودکردنِ گیرندههای دوپامین در مسیرهای خاصی از مغز، فعالیتِ بیشازحدِ دوپامینرژیک را که در روانپریشی نقش دارد کاهش میدهد. با این اثر، علائمی مانندِ توهم، هذیان، افکارِ آشفته و بیقراریِ روانی تسکین مییابند. تیوتیکسن از داروهای ضدروانپریشیِ نسبتاً پرقدرت بهشمار میرود که در قدرتهای دارویی پایینتر نیز اثرگذار است، هرچند احتمالِ بروزِ عوارضِ حرکتی در آن نسبتاً بیشتر از برخی داروهای همرده است.
موارد مصرف
- درمانِ اسکیزوفرنی در بزرگسالان
- کنترلِ علائمِ روانپریشی مانندِ توهم و هذیان
- کاهشِ آشفتگیِ فکری و ادراکی در اختلالهای روانپریشی
- کمک به کنترلِ بیقراری و برانگیختگیِ شدیدِ مرتبط با روانپریشی
روش مصرف
تیوتیکسن بهصورتِ کپسولِ خوراکی و طبقِ برنامهای که پزشک تعیین میکند مصرف میشود؛ میتوان آن را همراه یا بدونِ غذا خورد، هرچند در صورتِ بروزِ ناراحتیِ گوارشی، مصرف همراه با کمی غذا میتواند کمککننده باشد. برای اثرگذاریِ پایدارتر و کاهشِ نوسانِ علائم، بهتر است دارو هر روز در ساعتِ مشخصی مصرف شود. مقدار و دفعاتِ مصرف را فقط پزشک تعیین میکند و نباید بدونِ مشورت تغییر کند؛ حتی اگر احساسِ بهبود کردید، مصرف را ناگهان قطع نکنید، زیرا این کار میتواند به بازگشتِ علائم یا بروزِ ناراحتیهای گذرا بینجامد. در صورتِ فراموشکردنِ یک نوبت، دربارهٔ نحوهٔ جبرانِ آن از داروساز بپرسید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
اسکیزوفرنی و علائم روانپریشیِ مرتبط با آن
با یا بدون غذا و در زمانهای ثابت مصرف شود؛ درمان معمولاً طولانیمدت است و قطع دارو نباید ناگهانی باشد.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیتِ شناختهشده به تیوتیکسن یا داروهای مشابه را به پزشک اطلاع دهید.
- سابقهٔ بیماریِ قلبی، فشارخونِ پایین یا هرگونه اختلالِ شناختهشده در ریتمِ قلب را گزارش دهید.
- سابقهٔ تشنج، بیماریِ پارکینسون یا اختلالهای حرکتی را با پزشک در میان بگذارید.
- اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا شیر میدهید، حتماً پزشک را مطلع کنید.
- فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییِ مصرفیتان را به پزشک نشان دهید، بهویژه اگر داروهای آرامبخش یا اثرگذار بر مغز مصرف میکنید.
- در سالمندان، بهویژه در صورتِ وجودِ زوالِ شناختی، مصرف باید با احتیاطِ ویژه و زیرِ نظرِ دقیقِ پزشک انجام شود.
عوارض احتمالی
- خوابآلودگی و کاهشِ هوشیاری
- خشکیِ دهان
- سرگیجه یا افتِ فشارِ خون هنگامِ بلندشدنِ ناگهانی
- یبوست
- تاریِ دیدِ نزدیک
- افزایشِ اشتها یا وزن
- علائمِ حرکتیِ ناخواسته مانندِ لرزش، سفتیِ عضلانی، بیقراریِ حرکتی یا حرکاتِ غیرارادیِ صورت و زبان — در صورتِ بروز به پزشک اطلاع دهید تا دارو یا مقدارِ آن بازبینی شود.
- تبِ ناگهانی همراه با سفتیِ شدیدِ عضلانی، گیجی و تعریقِ زیاد — نشانهٔ احتمالیِ سندرمِ بدخیمِ نورولپتیک است؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تپشِ قلب، احساسِ نامنظمیِ ضربان یا غشکردن — نیازمندِ بررسیِ فوریِ پزشکی است.
- نشانههای واکنشِ آلرژیک شدید مانندِ تورمِ صورت و گلو یا دشواریِ تنفس — با اورژانس تماس بگیرید.
- زردیِ پوست یا سفیدیِ چشم که میتواند نشانهٔ آسیبِ کبدی باشد و باید به پزشک گزارش شود.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
تیوتیکسن با سایر داروهای آرامبخشِ سیستمِ عصبی مانندِ الکل، بنزودیازپینها و مسکنهای مخدر میتواند اثرِ خوابآوری و کاهشِ هوشیاری را تشدید کند. مصرفِ همزمان با داروهایی که فاصلهٔ QT (یکی از بازههای الکتریکیِ ضربانِ قلب) را طولانی میکنند، مانندِ برخی آنتیبیوتیکها و داروهای ضدآریتمی، میتواند خطرِ اختلالِ ریتمِ قلب را افزایش دهد. ترکیب با داروهای دیگرِ ضدروانپریشی یا داروهای دارای اثرِ آنتیکولینرژیک ممکن است عوارضی مانندِ خشکیِ دهان، یبوست و تاریِ دید را تشدید کند، و داروهای پایینآورندهٔ فشارخون نیز ممکن است افتِ فشار را بیشتر کنند. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا از تداخلهای احتمالی پیشگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعاتِ کافی دربارهٔ بیخطر بودنِ تیوتیکسن در بارداری در دسترس نیست و مصرفِ آن معمولاً تنها زمانی در نظر گرفته میشود که فایدهٔ آن برای مادر از خطرِ احتمالی برای جنین بیشتر باشد؛ مصرف در ماههای پایانیِ بارداری ممکن است در نوزاد علائمِ گذرا مانندِ بیقراری یا مشکلِ تغذیه ایجاد کند. مشخص نیست این دارو به مقدارِ قابلِتوجهی در شیرِ مادر ترشح میشود یا نه، بنابراین تصمیم دربارهٔ شیردهی در دورانِ مصرفِ این دارو باید با نظرِ پزشک و با سنجشِ فایده و خطر برای مادر و نوزاد گرفته شود.
نگهداری
تیوتیکسن را در دمای اتاق، دور از نور و رطوبت و بهدور از گرمای مستقیم نگهداری کنید. دارو را در جایی خشک و دور از دسترسِ کودکان قرار دهید. پیش از هر بار مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته یا تغییررنگداده را مصرف نکنید؛ برای دورانداختنِ صحیحِ داروی اضافی یا تاریخگذشته، از داروخانه راهنمایی بگیرید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کپسول | 5 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۷ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا مصرفِ تیوتیکسن باعثِ خوابآلودگیِ زیاد میشود؟
۰۲آیا میتوانم بهمحضِ بهترشدنِ حالم، مصرفِ تیوتیکسن را خودم قطع کنم؟
۰۳چرا پزشک برایم آزمایش یا معاینهٔ دورهای درخواست میدهد؟
۰۴آیا تیوتیکسن باعثِ افزایشِ وزن میشود؟
۰۵آیا مصرفِ الکل هنگامِ استفاده از این دارو مشکلساز است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۰ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۷ سازنده، در گروه N05AF04. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.