تیوریدازین
تیوریدازین یک داروی ضدروانپریشیِ نسل اول (تیپیک) از گروهِ فنوتیازینهاست که با تنظیمِ فعالیتِ برخی موادِ پیامرسانِ مغزی، علائمِ روانپریشی مانند هذیان و توهم را کاهش میدهد.
بیشتر برای درمانِ اسکیزوفرنی در بیمارانی بهکار میرود که به دیگر داروهای ضدروانپریشی پاسخِ کافی نداده یا آنها را بهخوبی تحمل نکردهاند.
مهمترین نکته این است که تیوریدازین، بهویژه در دوزهای بالا، میتواند ریتمِ الکتریکیِ قلب را مختل کند؛ به همین دلیل امروزه معمولاً فقط زمانی تجویز میشود که گزینههای دیگر پاسخ نداده باشند.
اگر تپشِ قلب، غش، تاریِ دیدِ ناگهانی یا هر عارضهٔ غیرمعمولِ دیگری را تجربه کردید، یا قصدِ مصرفِ همزمانِ داروی دیگری دارید، پیش از ادامهٔ درمان با پزشک یا داروسازِ خود مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
تیوریدازین یک داروی ضدروانپریشیِ نسل اول (تیپیک) از دستهٔ فنوتیازینهاست که سالها در درمانِ اختلالهای روانپریشی بهکار رفته است. این دارو با مهارِ گیرندههای دوپامین در مغز، شدتِ علائمی مانند هذیان، توهم و افکارِ آشفته را کاهش میدهد. ویژگیِ متمایزِ تیوریدازین نسبت به بسیاری از داروهای همرده این است که در دوزهای بالا میتواند بر ریتمِ الکتریکیِ قلب اثر بگذارد؛ به همین دلیل امروزه عمدتاً بهعنوانِ گزینهٔ دوم، برای بیمارانی که درمانهای دیگر برایشان مؤثر یا قابلِ تحمل نبوده، در نظر گرفته میشود. مصرفِ آن همیشه باید زیرِ نظرِ دقیقِ پزشک و همراه با پایشِ قلبی انجام شود.
موارد مصرف
- درمانِ اسکیزوفرنی، بهویژه در بیمارانی که به داروهای ضدروانپریشیِ دیگر پاسخِ کافی نداده یا آنها را تحمل نکردهاند
- کاهشِ هذیان (باورهای نادرستِ ثابت) و توهم (دیدن یا شنیدنِ چیزهایی که وجود ندارد)
- کنترلِ آشفتگیِ فکری و رفتاری در دورانِ حادِ بیماریِ روانپریشی
- کاهشِ بیقراری و پرخاشگریِ شدیدِ مرتبط با اختلالهای روانپریشی، زیرِ نظرِ دقیقِ روانپزشک
روش مصرف
تیوریدازین معمولاً بهصورتِ قرص و طبقِ برنامهای که پزشک تعیین میکند مصرف میشود؛ میتوان آن را همراه یا بدونِ غذا خورد، اما اگر معده تحریک شد، مصرف همراه با کمی غذا میتواند کمککننده باشد. قرص را با یک لیوان آب کامل ببلعید و بدونِ نظرِ پزشک یا داروساز آن را خرد یا له نکنید. بهتر است دارو هر روز در ساعتِ مشخصی مصرف شود تا سطحِ آن در بدن ثابت بماند. حتی اگر احساسِ بهبود کردید، مصرف را ناگهان و بدونِ صحبت با پزشک قطع نکنید؛ زیرا قطعِ ناگهانی میتواند علائم را برگرداند یا نشانههایی مانند تهوع و بیقراری ایجاد کند. مقدار و مدتِ دقیقِ مصرف را فقط پزشکِ معالج، متناسب با شرایطِ هر فرد، تعیین میکند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
اسکیزوفرنی مقاوم به درمان و علائم روانپریشی همراه آن، مانند هذیان، توهم، آشفتگی فکری و رفتاری، بیقراری یا پرخاشگری شدید
بهعلت خطر طولانیشدن فاصلهٔ کیوتی و آریتمی جدی، پیش از شروع و هنگام تنظیم دوز پایش نوار قلب و پتاسیم و منیزیم لازم است. تپش قلب، سرگیجه یا غش نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به تیوریدازین یا سایرِ فنوتیازینها
- سابقهٔ بیماریِ قلبی، ریتمِ نامنظمِ قلب یا اختلالِ مادرزادیِ ریتمِ قلب در خود یا خانواده
- سطحِ پایینِ پتاسیم یا منیزیمِ خون، یا مصرفِ داروهای ادرارآور
- هر داروی دیگری که مصرف میکنید، بهویژه آنهایی که بر ریتمِ قلب یا عملکردِ کبد اثر میگذارند
- بارداری، برنامهریزی برای بارداری یا شیردهی
- سالمندیِ همراه با زوالِ عقل (دمانس)، یا سابقهٔ بیماریِ کبدی و مشکلاتِ بینایی
عوارض احتمالی
- خوابآلودگی و گیجی، بهویژه در روزهای اولِ مصرف
- خشکیِ دهان و تاریِ دیدِ خفیف
- یبوست
- سرگیجه هنگامِ ایستادنِ ناگهانی (افتِ فشارِ خون وضعیتی)
- افزایشِ اشتها یا وزن
- احساسِ ضعف یا افتِ خفیفِ فشارِ خون
- تپشِ نامنظمِ قلب، غش یا احساسِ سبکیِ سر — میتواند نشانهٔ اختلالِ خطرناکِ ریتمِ قلب باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- تاریِ دیدِ پیشرونده یا دشواری در دیدنِ در تاریکی — در مصرفِ طولانیمدت میتواند نشانهٔ آسیبِ نادرِ شبکیهٔ چشم باشد؛ سریع به پزشک مراجعه کنید
- تبِ بالا، سفتیِ شدیدِ عضلانی، تعریقِ زیاد و گیجیِ ناگهانی — نشانهٔ احتمالیِ یک واکنشِ نادر اما خطرناک است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- حرکاتِ غیرارادی و تکراریِ صورت یا زبان که برطرف نمیشود — باید هرچه زودتر به پزشک اطلاع داده شود
- علائمِ آلرژیِ شدید مانندِ تورمِ صورت و گلو، کهیرِ گسترده یا تنگیِ نفس — با اورژانس تماس بگیرید
- زردیِ پوست یا چشم و ادرارِ تیره — میتواند نشانهٔ آسیبِ کبدی باشد؛ به پزشک مراجعه کنید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
تیوریدازین با داروهایی که خودشان میتوانند ریتمِ قلب را مختل کنند — مانند برخی داروهای ضدآریتمی، برخی آنتیبیوتیکها و برخی داروهای ضدروانپریشیِ دیگر — تداخلِ جدی دارد و مصرفِ همزمانِ آنها معمولاً توصیه نمیشود. برخی داروهای ضدافسردگی و برخی بتابلوکرها نیز میتوانند غلظتِ تیوریدازین را در خون بالا ببرند و همین خطر را افزایش دهند. مصرفِ همزمان با الکل یا سایرِ داروهای خوابآور و آرامبخش هم میتواند خوابآلودگی و افتِ هوشیاری را تشدید کند. به همین دلیل، فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییای را که مصرف میکنید، پیش از شروع و در طولِ درمان، به پزشک و داروسازِ خود بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعاتِ محدودی دربارهٔ ایمنیِ تیوریدازین در بارداریِ انسان در دست است؛ مصرفِ داروهای ضدروانپریشی در سهماههٔ پایانیِ بارداری، در موارد نادر، ممکن است در نوزادِ تازهمتولدشده باعثِ نشانههایی مانند بیقراری، سفتیِ عضلانی یا دشواری در تغذیه شود که معمولاً موقتی است. تیوریدازین بهمقدارِ کم در شیرِ مادر نیز ترشح میشود؛ از این رو، مصرفِ آن در بارداری یا شیردهی فقط با ارزیابیِ دقیقِ پزشک و در صورتی انجام میشود که فایدهٔ آن برای مادر از خطرِ احتمالی بیشتر باشد.
نگهداری
تیوریدازین را در دمای اتاق و دور از نور، رطوبت و گرمای مستقیم نگه دارید و درِ ظرفِ دارو را همیشه بسته نگه دارید. آن را دور از دسترسِ کودکان قرار دهید و داروی تاریخگذشته یا اضافی را بدونِ مشورت با داروساز دور نریزید. پیش از هر مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید و اگر رنگ یا ظاهرِ قرص تغییرِ غیرعادی داشت، از داروساز بپرسید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 25 mg |
| قرص | 10 mg |
| قرص | 100 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۱ برند از ۸ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا تیوریدازین همان دارویی است که پزشکان کمتر آن را تجویز میکنند؟
۰۲چرا پزشک قبل و در طولِ مصرفِ این دارو نوارِ قلب میخواهد؟
۰۳آیا مصرفِ طولانیمدتِ تیوریدازین روی چشم اثر میگذارد؟
۰۴اگر یک نوبتِ مصرفِ دارو را فراموش کنم چه باید بکنم؟
۰۵آیا تیوریدازین باعثِ خوابآلودگی میشود و رانندگی را دشوار میکند؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳۷ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۱ برند از ۸ سازنده، در گروه N05AC02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.