سدیم کلراید ۰.۴۵٪
سدیم کلراید ۰.۴۵٪ سرمی تزریقی و کمنمکتر از سرمِ معمول است که برای رساندنِ آب و مقداری سدیم به بدن از راهِ رگ بهکار میرود.
این سرم بیشتر برای جبرانِ آبِ از دسترفتهٔ بدن، اصلاحِ افزایشِ سدیمِ خون و گاهی بهعنوانِ حلالِ برخی داروهای تزریقی استفاده میشود.
این سرم فقط باید توسط پرسنلِ درمانی و با سرعتِ کاملاً کنترلشده تزریق شود، چون تزریقِ نادرستِ آن میتواند سدیمِ خون را بیش از حدِ مجاز پایین بیاورد.
اگر در حینِ دریافتِ این سرم سردردِ شدید، تهوع، گیجی، تورمِ ناگهانی یا تنگیِ نفس تجربه کردی، باید بیدرنگ پزشک یا پرستارِ بالین را در جریان بگذاری.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
سدیم کلراید ۰.۴۵٪ که در محیطهای درمانی گاهی «نیمنرمال سالین» هم نامیده میشود، محلولی استریل و تزریقی از آب و نمکِ طعام است که غلظتِ آن تقریباً نصفِ سرمِ نرمال سالینِ معمول (۰.۹٪) است. همین غلظتِ پایینتر باعث میشود این سرم بیشتر «آبِ آزاد» به بدن برساند تا سدیم، و به همین دلیل در شرایطی که بدن بیشتر به آب نیاز دارد تا نمک، کاربرد پیدا میکند. این دارو در ردهٔ محلولهای الکترولیت و از زیرمجموعهٔ داروهای مؤثرِ بر خون و خونسازی قرار میگیرد. تجویز و تزریقِ آن همیشه در محیطِ درمانی و زیرِ نظرِ مستقیمِ پزشک انجام میشود.
موارد مصرف
- جبرانِ آبِ از دسترفتهٔ بدن در کمآبیِ همراه با سدیمِ بالا
- اصلاحِ افزایشِ سدیمِ خون
- تأمینِ مایعِ نگهدارنده برای بیمارانی که به سدیمِ کمتری نیاز دارند
- رساندنِ برخی داروهای تزریقیِ دیگر از راهِ رگ، بهعنوانِ حلال
- کمک به تنظیمِ تعادلِ آب و املاحِ بدن در بیمارانِ بستری، طبقِ تشخیصِ پزشک
روش مصرف
سدیم کلراید ۰.۴۵٪ فقط بهصورتِ تزریقِ وریدی و توسط پرسنلِ آموزشدیدهٔ درمانی، معمولاً در بیمارستان یا مرکزِ درمانی، تجویز و تزریق میشود و برای مصرفِ خانگی یا خودسرانه مناسب نیست. حجم، سرعتِ تزریق و مدتِ درمان کاملاً بر اساسِ وضعیتِ بالینیِ فرد، سن، و نتیجهٔ آزمایشِ سدیم و سایرِ الکترولیتهای خون توسط پزشک تعیین میشود و در طولِ درمان بهطور منظم پایش میگردد. تغییرِ سرعتِ تزریق یا قطعِ آن به هیچ وجه نباید بدونِ نظرِ تیمِ درمانی انجام شود.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه سابقهٔ حساسیت به سدیم کلراید یا سایرِ اجزای این محلول
- بیماریِ کلیوی، کبدی، نارساییِ قلبی یا هرگونه تورمِ بدن
- سابقهٔ افتِ سدیمِ خون یا هر نوع اختلالِ الکترولیتی
- آسیبِ سر، جراحیِ مغز یا هر شرایطِ همراه با افزایشِ فشارِ داخلِ جمجمه
- بارداری یا شیردهی
- فهرستِ کاملِ داروها و مکملهای مصرفی، بهویژه کورتیکواستروئیدها و لیتیوم
عوارض احتمالی
- دردِ خفیف، قرمزی یا تورمِ کوچک در محلِ تزریق
- التهاب یا حساسیتِ خفیفِ سیاهرگِ محلِ سرم
- لرز یا کمی تب در حینِ تزریق
- احساسِ ناراحتی یا سنگینی در صورتِ تزریقِ سریعتر از حدِ معمول
- سردردِ شدید، تهوع، گیجی یا بیحالیِ غیرِعادی که میتواند نشانهٔ افتِ سدیمِ خون باشد — در صورتِ بروز، بیدرنگ به پزشک یا پرستارِ بالین اطلاع بده.
- سردردِ ناگهانی و شدید، استفراغِ مکرر، کاهشِ سطحِ هوشیاری یا تشنج — این نشانهها جدیاند و باید فوراً به اورژانس مراجعه کرد.
- تنگیِ نفس، تورمِ ناگهانیِ پاها یا صورت و افزایشِ سریعِ وزن که میتواند نشانهٔ تجمعِ بیشازحدِ مایعات در بدن باشد — باید سریعاً به تیمِ درمانی اطلاع داده شود.
- کهیرِ گسترده، تورمِ صورت و گلو یا تنگیِ نفسِ ناگهانی که نشانهٔ واکنشِ حساسیتیِ شدید است — با اورژانس تماس بگیرید.
- دردِ شدید، قرمزیِ گسترده یا تورمِ غیرِعادی در محلِ تزریق — باید فوراً به پرستار یا پزشک اطلاع داده شود.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
سدیم کلراید ۰.۴۵٪ میتواند با برخی داروها تداخل داشته باشد. برای نمونه، کورتیکواستروئیدها میتوانند احتباسِ آب و سدیم را در بدن افزایش دهند، و تغییر در میزانِ سدیمِ دریافتی میتواند سطحِ خونیِ لیتیوم را جابهجا کند و نیازمندِ پایشِ دقیقتری باشد. برخی داروهای تزریقیِ دیگر نیز ممکن است با این محلول ناسازگار باشند و نباید بدونِ بررسیِ پزشک یا داروساز با آن ترکیب شوند. به همین دلیل، فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا از تداخلهای احتمالی جلوگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
سدیم کلراید ۰.۴۵٪ در دورانِ بارداری و شیردهی، در صورتِ نیازِ بالینیِ واقعی مانندِ کمآبیِ بدن یا آمادهسازی پیش از زایمان و جراحی، با تشخیص و صلاحدیدِ پزشکِ معالج تجویز میشود. از آنجا که تعادلِ آب و سدیمِ بدن در بارداری اهمیتِ ویژهای دارد، پایشِ دقیقِ علائمِ حیاتی و آزمایشهای خون در این دوران ضروری است. تصمیمِ نهایی دربارهٔ نوع، حجم و سرعتِ تزریق در بارداری و شیردهی همیشه بر عهدهٔ تیمِ درمانی است.
نگهداری
این محلول معمولاً در داروخانهٔ بیمارستان یا مرکزِ درمانی نگهداری میشود، نه در منزل. بستهٔ آن باید در دمای اتاق و بهدور از یخزدگی و گرمای شدید نگهداری شود. پیش از تزریق باید شفافیتِ محلول، سالمبودنِ بستهبندی و تاریخِ انقضا بررسی شود و در صورتِ کدر بودن، تغییرِ رنگ یا وجودِ ذراتِ معلق، از مصرفِ آن خودداری گردد. هر بسته فقط برای یکبار مصرف است و باقیماندهٔ آن نباید دوباره استفاده یا نگهداری شود.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 0.45 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۹ برند از ۱۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱تفاوتِ سدیم کلراید ۰.۴۵٪ با سرمِ نرمال سالینِ معمولی (۰.۹٪) در چیست؟
۰۲آیا میتوان این سرم را در منزل و بدونِ حضورِ پرستار تزریق کرد؟
۰۳چرا در حینِ دریافتِ این سرم آزمایشِ سدیمِ خون تکرار میشود؟
۰۴آیا این سرم برای کودکان و سالمندان بیخطر است؟
۰۵اگر بعد از تزریقِ این سرم دچارِ سردرد یا گیجی شدم، یعنی چه؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳۴ فرآوردهٔ ثبتشده، ۹ برند از ۱۳ سازنده، در گروه B05XA03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.