سماگلوتاید
سماگلوتاید دارویی تزریقی از گروه آگونیستهای گیرندهٔ گلوکاگونمانند-۱ است؛ با تقلید از یک هورمونِ طبیعیِ روده، ترشحِ انسولین را تنظیم و احساسِ سیری را افزایش میدهد.
بیشتر برای کنترلِ قندِ خون در دیابتِ نوع ۲ و کمک به کاهشِ وزن در افرادِ دارای اضافهوزن یا چاقی، در کنارِ رژیمِ غذایی و فعالیتِ بدنی، تجویز میشود.
مهمترین نکته، احتمالِ ناراحتیِ گوارشی در روزهای نخستِ مصرف و لزومِ اطلاعدادن دربارهٔ هرگونه سابقهٔ بیماریِ لوزالمعده، کیسهٔ صفرا یا سرطانِ تیروئید در خانواده است.
اگر دردِ شدیدِ شکم، تهوعِ مداوم، علائمِ افتِ قندِ خون، یا تورمِ صورت و مشکلِ تنفسی رخ داد، حتماً با پزشک یا اورژانس تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
سماگلوتاید دارویی تزریقی است که در دستهٔ آگونیستهای گیرندهٔ پپتیدِ شبیهبهگلوکاگون-۱ (GLP-1) قرار میگیرد؛ گروهی درمانی که در حوزهٔ گوارش و سوختوساز بدن اثر میگذارد. این دارو با تقلید از هورمونی طبیعی که پس از غذاخوردن در روده ترشح میشود، به لوزالمعده کمک میکند در پاسخ به قندِ خون، انسولینِ بیشتری ترشح کند و ترشحِ گلوکاگون را کاهش دهد. همچنین با کُندکردنِ تخلیهٔ معده و اثرگذاری بر مرکزِ اشتها در مغز، احساسِ سیری را افزایش و میلِ به غذا را کم میکند. به همین دلیل، هم در کنترلِ قندِ خونِ دیابتِ نوع ۲ و هم در کاهشِ وزن نقش دارد. این دارو با تزریقِ زیرِپوستیِ هفتگی مصرف میشود و شکل و دوزِ دقیقِ آن را پزشک بر اساسِ شرایطِ فرد تعیین میکند.
موارد مصرف
- کنترلِ قندِ خون در دیابتِ نوع ۲، معمولاً همراه با رژیمِ غذایی و فعالیتِ بدنی
- کاهشِ وزن در افرادِ دارای چاقی یا اضافهوزنِ همراه با مشکلاتِ زمینهای، در کنارِ رژیم و ورزش
- کاهشِ خطرِ حوادثِ قلبیعروقی در بیمارانِ دیابتیِ دارای بیماریِ قلبیعروقیِ شناختهشده
- کمک به کنترلِ اشتها در برنامهٔ درمانیِ چاقی
روش مصرف
این دارو بهصورت تزریقِ زیرِپوستی (نه در رگ یا عضله) در ناحیهٔ شکم، ران یا بازو تزریق میشود، معمولاً هفتهای یکبار و در یک روزِ ثابت، با یا بدون غذا. پزشک یا داروساز نحوهٔ درستِ استفاده از قلمِ تزریق و چرخشِ محلِ تزریق را آموزش میدهد. دوز معمولاً بهتدریج و طیِ چند هفته افزایش مییابد تا بدن فرصتِ سازگاری داشته باشد و ناراحتیِ گوارشی کمتر شود؛ این روندِ افزایش را فقط پزشک تعیین میکند. روزِ تزریقِ هفتگی را در صورتِ نیاز میتوان تغییر داد، بهشرطیکه فاصلهٔ آن با تزریقِ قبلی دستکم ۲ روز باشد؛ برای جزئیات به دستورِ پزشک و بروشورِ داخلِ جعبه مراجعه کنید. مصرف را بدونِ مشورت با پزشک ناگهان قطع نکنید، بهویژه اگر همراه با داروهای دیگرِ دیابت مصرف میشود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
دیابت نوع ۲ برای کنترل قند خون
در هر زمان از روز، با غذا یا بدون غذا و همراه رژیم غذایی و فعالیت بدنی مصرف شود. مصرف همزمان با انسولین یا داروهای افزایشدهنده ترشح انسولین، خطر افت قند خون را بیشتر میکند.
چاقی یا اضافهوزن همراه با دستکم یک مشکل مرتبط با وزن، برای کاهش وزن و کنترل اشتها
همراه رژیم کمکالری و فعالیت بدنی استفاده شود و با غذا یا بدون غذا قابل تزریق است. اگر افزایش دوز تحمل نشود، میتوان افزایش بعدی را ۴ هفته به تعویق انداخت.
کاهش خطر حوادث عمده قلبیعروقی در بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع ۲ و بیماری قلبیعروقی شناختهشده
تزریق در هر زمان از روز، با غذا یا بدون غذا انجام میشود و باید همراه درمان استاندارد دیابت و بیماری قلبیعروقی ادامه یابد.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ شخصی یا خانوادگیِ سرطانِ مدولاریِ تیروئید یا سندرمِ نئوپلازیِ متعددِ غددِ درونریز نوع ۲
- سابقهٔ التهابِ لوزالمعده (پانکراتیت) یا بیماریِ کیسهٔ صفرا
- بیماریِ کلیوی یا مشکلاتِ گوارشیِ شدید مانندِ تأخیر در تخلیهٔ معده
- رتینوپاتیِ دیابتی یا سایرِ مشکلاتِ چشمیِ مرتبط با دیابت
- بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برای بارداری
- فهرستِ همهٔ داروها و مکملهای مصرفی، بهویژه انسولین یا داروهای دیگرِ کاهندهٔ قندِ خون
عوارض احتمالی
- تهوع، بهویژه در هفتههای نخستِ مصرف یا پس از افزایشِ دوز
- اسهال یا یبوست
- دردِ خفیفِ شکم و نفخ
- کاهشِ اشتها
- سوءهاضمه و آروغِ مکرر
- استفراغِ خفیف
- دردِ شدید و مداومِ شکم که به سمتِ پشت تیر میکشد؛ نشانهٔ احتمالیِ التهابِ لوزالمعده است — فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید.
- دردِ شدیدِ قسمتِ فوقانیِ راستِ شکم همراه با تب یا زردیِ پوست؛ نشانهٔ احتمالیِ مشکلِ کیسهٔ صفرا است — به پزشک مراجعه کنید.
- لرزش، تعریقِ سرد، سرگیجه یا گیجیِ ناگهانی، بهویژه در مصرفِ همزمان با انسولین؛ نشانهٔ افتِ قندِ خون است — بلافاصله قندِ ساده مصرف کنید و به پزشک اطلاع دهید.
- تورمِ صورت، لب یا زبان، کهیرِ گسترده یا تنگیِ نفس؛ نشانهٔ واکنشِ آلرژیکِ شدید است — فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
- تغییرِ ناگهانیِ بینایی یا بدترشدنِ مشکلاتِ چشمیِ دیابتی — در اسرعوقت به پزشک مراجعه کنید.
- تودهٔ گردن، خشونتِ صدا یا مشکل در بلعیدن — به پزشک اطلاع دهید تا بررسی شود.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مصرفِ همزمانِ سماگلوتاید با انسولین یا داروهای خوراکیِ کاهندهٔ قندِ خون، بهویژه سولفونیلاورهها، میتواند خطرِ افتِ قندِ خون را افزایش دهد و ممکن است پزشک دوزِ آن داروها را تنظیم کند. از آنجا که این دارو تخلیهٔ معده را کند میکند، ممکن است جذبِ برخی داروهای خوراکیِ دیگر کمی به تأخیر بیفتد. مصرفِ الکل نیز میتواند خطرِ افتِ قندِ خون یا تحریکِ گوارشی را بیشتر کند. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا تداخلهای احتمالی بررسی و درصورتِ نیاز دوزها تنظیم شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دربارهٔ مصرفِ سماگلوتاید در بارداری، اطلاعاتِ انسانیِ کافی در دست نیست و مطالعاتِ حیوانی نگرانیهایی دربارهٔ رشدِ جنین نشان دادهاند؛ به همین دلیل معمولاً توصیه میشود اگر قصدِ بارداری دارید، مدتی پیش از آن با نظرِ پزشک مصرف را قطع کنید. دربارهٔ شیردهی نیز اطلاعاتِ کافی در دسترس نیست، پس تصمیم دربارهٔ ادامه یا قطعِ آن را حتماً به پزشک بسپارید.
نگهداری
قلمِ تزریقِ استفادهنشده را در یخچال (نه فریزر) نگهداری کنید و از یخزدگی و نورِ مستقیمِ آفتاب دور نگه دارید. پس از اولین استفاده، بسته به نوعِ قلم ممکن است بتوان آن را مدتی در دمای اتاق و دور از گرما و نور نگه داشت؛ برای مدتِ دقیق به برگهٔ راهنمای داخلِ بسته مراجعه کنید. دارو را دورِ از دسترسِ کودکان نگه دارید، سرپوشِ قلم را همیشه ببندید و پیش از هر تزریق تاریخِ انقضا و ظاهرِ محلول را بررسی کنید؛ اگر محلول کدر، تغییررنگداده یا دارای ذراتِ معلق بود، از مصرفِ آن خودداری کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 2 mg / 1.5 mL |
| تزریقی | 1 mg / 1.5 mL |
| تزریقی | 2 mg / 3mL |
| تزریقی | 1.7 mg / 0.75mL |
| تزریقی | 4 mg / 3 mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۲ برند از ۷ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا سماگلوتاید فقط برای لاغری است؟
۰۲اگر یک نوبتِ تزریقِ هفتگی را فراموش کنم، چه کار کنم؟
۰۳آیا میتوانم مصرفِ سماگلوتاید را خودم قطع کنم؟
۰۴چرا در روزهای اولِ مصرف حالتِ تهوع دارم؟
۰۵آیا مصرفِ طولانیمدتِ سماگلوتاید بیخطر است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳۶ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۲ برند از ۷ سازنده، در گروه A10BJ06. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.