پلیاتیلن گلیکول ۴۰۰۰
پلیاتیلن گلیکول ۴۰۰۰ (که ماکروگول ۴۰۰۰ نیز نامیده میشود) یک ملینِ اسمزی (Osmotic Laxative) است که با نگهداشتنِ آب در روده، مدفوع را نرمتر و دفعِ آن را آسانتر میکند.
این دارو بیشتر برای درمانِ علامتیِ یبوست در بزرگسالان و در برخی موارد، زیرِ نظرِ پزشک، در کودکان به کار میرود.
پودرِ این دارو باید هر بار کاملاً در آب حل و بلافاصله نوشیده شود و مصرفِ پیوستهٔ آن بدونِ نظرِ پزشک برای مدتِ طولانی توصیه نمیشود.
اگر یبوست پس از چند روز بهبود نیافت، دردِ شدیدِ شکمی یا خون در مدفوع دیدید، یا نشانههایِ کمآبیِ بدن ظاهر شد، به پزشک مراجعه کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
پلیاتیلن گلیکول ۴۰۰۰، که با نامِ ماکروگول ۴۰۰۰ نیز شناخته میشود، در ردهٔ داروییِ گوارش و سوختوساز و در گروهِ ملینهای اسمزی جای میگیرد. این ترکیب مولکولی بزرگ و تقریباً غیرقابلِ جذب است که در طولِ رودهٔ بزرگ باقی میماند و با پیوندِ هیدروژنی، آب را در خود نگه میدارد. نتیجهٔ این فرایند، افزایشِ حجم و نرمیِ مدفوع و درنهایت تحریکِ طبیعیِ حرکاتِ روده برایِ دفعِ راحتتر است. چون این دارو تقریباً هیچ جذبِ سیستمیکی به داخلِ خون ندارد، اثرش عمدتاً موضعی و محدود به رودهٔ گوارش باقی میماند.
موارد مصرف
- درمانِ علامتیِ یبوست در بزرگسالان
- درمانِ یبوست در کودکان، متناسب با فرآوردهٔ مخصوصِ کودک و زیرِ نظرِ پزشک
- نرمکردنِ مدفوع برایِ کاهشِ فشار هنگامِ اجابتِ مزاج (مثلاً در بواسیر یا پس از برخی جراحیها)
- کمک به بازگشتِ الگویِ طبیعیِ دفع در یبوستِ مزمن یا عودکننده
روش مصرف
پودرِ دارو باید هر بار بهطورِ کامل در یک لیوان آب حل و بلافاصله نوشیده شود؛ مصرفِ خشکِ پودر یا نگهداشتنِ محلولِ آمادهشده برایِ بعد توصیه نمیشود. این دارو را میتوان همراه یا جدا از غذا مصرف کرد و نوشیدنِ مایعاتِ کافی در طولِ روز به اثربخشیِ بهترِ آن کمک میکند. معمولاً اثرِ ملین ظرفِ یک تا دو روز پس از شروعِ مصرف نمایان میشود، بنابراین انتظارِ اثرِ فوری نداشته باشید. مقدارِ مصرف و مدتِ زمانِ درمان را پزشک یا داروساز، متناسب با سنِ فرد و شدتِ یبوست، مشخص میکند و بهتر است بدونِ مشورت با پزشک، این دارو برایِ مدتِ طولانی و پیوسته مصرف نشود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
یبوست علامتی در بزرگسالان
اثر معمولاً طی ۲۴ تا ۴۸ ساعت ظاهر میشود؛ در فرآوردههای معمول ۱۰ گرمی، حداکثر دوز معمول ۲۰ گرم در شبانهروز است. مایعات کافی بنوشید.
نرمکردن مدفوع و کاهش فشار هنگام اجابت مزاج، مانند بواسیر یا پس از برخی جراحیها
در بواسیر یا پس از جراحی، زمان شروع و مدت مصرف باید با پزشک یا جراح هماهنگ شود؛ در صورت بروز اسهال، مقدار کاهش یابد یا مصرف قطع شود.
یبوست مزمن یا عودکننده برای بازگشت الگوی طبیعی دفع
مصرف همراه با مایعات کافی، فیبر غذایی و فعالیت بدنی مؤثرتر است؛ در کودکان، درمان طولانیتر از ۳ ماه فقط با نظر پزشک انجام شود.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به پلیاتیلن گلیکول یا سایرِ ماکروگولها
- شکِ به انسداد یا پارگیِ روده، یا دردِ شکمیِ با علتِ نامشخص
- بیماریِ التهابیِ شدیدِ روده (مانندِ کولیتِ اولسراتیوِ شدید)
- بیماریِ قلبی یا کلیوی، بهویژه در صورتِ محدودیت در مصرفِ مایعات یا نمک
- مصرفِ همزمانِ سایرِ داروهایِ خوراکی، بهویژه داروهایی که جذبِ دقیقِ آنها اهمیت دارد
- بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برایِ بارداری
عوارض احتمالی
- نفخ و افزایشِ گازِ روده
- دلپیچه یا ناراحتیِ خفیفِ شکمی
- تهوع
- اسهال، بهویژه در صورتِ مصرفِ بیش از میزانِ توصیهشده
- اسهالِ شدید یا طولانی که میتواند به کمآبیِ بدن بینجامد؛ در صورتِ سرگیجه، ضعفِ شدید یا کاهشِ چشمگیرِ حجمِ ادرار، به پزشک مراجعه کنید
- نشانههایِ احتمالیِ انسدادِ روده، مانندِ دردِ شدید و مداومِ شکم، نفخِ شدید یا عدمِ دفعِ گاز و مدفوع؛ در این حالت فوراً به پزشک مراجعه کنید
- خونریزیِ رکتوم یا مدفوعِ سیاهرنگ و قیری؛ در این حالت به پزشک مراجعه کنید
- نشانههایِ واکنشِ آلرژیکِ شدید، مانندِ کهیر، تورمِ صورت، لب یا گلو، یا مشکل در تنفس؛ در این حالت با اورژانس تماس بگیرید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
پلیاتیلن گلیکول ۴۰۰۰ تقریباً از دستگاهِ گوارش جذب نمیشود، به همین دلیل تداخلِ داروییِ مهمِ شناختهشدهای برایِ آن گزارش نشده است. بااینحال، چون این دارو عبورِ محتویاتِ روده را سریعتر میکند، ممکن است جذبِ برخی داروهایِ خوراکیِ دیگر را در صورتِ مصرفِ همزمان اندکی کاهش دهد؛ به همین علت بهتر است فاصلهٔ زمانیِ کوتاهی میانِ مصرفِ آن و سایرِ داروها رعایت شود. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایی را که مصرف میکنید، همیشه به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
بر پایهٔ دانشِ موجود، پلیاتیلن گلیکول ۴۰۰۰ عملاً جذبِ سیستمیکِ چشمگیری ندارد و در بسیاری از راهنماهایِ بالینی، از گزینههایِ نسبتاً ایمن برایِ درمانِ یبوست در دورانِ بارداری و شیردهی بهشمار میرود. بااینحال، مصرفِ هر دارو در این دوران باید تنها با تأیید و زیرِ نظرِ پزشک انجام شود.
نگهداری
این دارو را در دمایِ اتاق و دور از رطوبت، نورِ مستقیمِ آفتاب و دسترسِ کودکان نگهداری کنید. محلولِ آمادهشده را بلافاصله پس از حلکردنِ پودر بنوشید و آن را برایِ مصرفِ بعدی ذخیره نکنید. پیش از هر بار مصرف، تاریخِ انقضایِ بسته را بررسی کنید و از داروی تاریخگذشته یا آسیبدیده استفاده نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| پودر | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۰ برند از ۶ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا مصرفِ طولانیمدتِ این دارو ایجادِ وابستگی میکند؟
۰۲اثرِ این دارو چهقدر طول میکشد تا آشکار شود؟
۰۳آیا مصرفِ این دارو در بارداری بیخطر است؟
۰۴چرا باید پودر را کاملاً در آب حل کرد؟
۰۵اگر یبوست با مصرفِ این دارو بهبود نیافت، چه باید کرد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۴ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۰ برند از ۶ سازنده، در گروه A06AD15. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.