پنتازوسین

پنتازوسین یک داروی مسکّنِ اپیوئیدیِ مصنوعی از خانوادهٔ بنزومورفان‌هاست که در گروهِ آگونیست-آنتاگونیست‌های گیرندهٔ مخدر (Opioid Agonist-Antagonist) قرار می‌گیرد. این دارو عمدتاً با تحریکِ گیرنده‌های کاپا در مغز و نخاع اثرِ مسکّنیِ خود را اعمال می‌کند و در عین حال اثرِ بسیار ضعیف یا جزئی‌آنتاگونیستی بر گیرندهٔ میو دارد؛ همین ویژگی باعث می‌شود نسبت به مخدرهای آگونیستِ کامل مانند مورفین، پتانسیلِ سوءمصرف و وابستگیِ کمتری داشته باشد. در ایران، پنتازوسین به‌صورتِ آمپولِ تزریقی در دسترس است و در بیمارستان‌ها و درمانگاه‌ها برای کنترلِ دردهای متوسط تا شدید به کار می‌رود. هدفِ اصلی از تجویزِ آن، تسکینِ سریع و مؤثرِ درد در شرایطی است که مسکّن‌های غیراپیوئیدی کافی نیستند.

پنتازوسین معمولاً توسط پزشک یا پرستار و به‌صورت تزریق در عضله، زیر پوست یا داخل رگ، در بیمارستان یا درمانگاه تجویز می‌شود و بیمار به‌طور معمول آن را در خانه به خودش تزریق نمی‌کند. زمان‌بندی و فاصلهٔ میان تزریق‌ها را تیم درمان بر اساس شدتِ درد و پاسخ بدنِ شما تنظیم می‌کند و فقط پزشک یا داروساز می‌تواند مقدار و دفعاتِ دقیقِ مناسب برای شما را مشخص کند. اگر تزریق‌های مکرر لازم باشد، محلِ تزریق معمولاً در نوبت‌های مختلف چرخش داده می‌شود تا از تحریک یا آسیب پوست و بافتِ زیرین جلوگیری شود. پس از تزریق، به دلیل احتمالِ خواب‌آلودگی و کاهشِ هوشیاری، تا برطرف‌شدنِ کاملِ اثرِ دارو از رانندگی یا کار با ابزار و ماشین‌آلاتِ خطرناک خودداری کنید. اگر این دارو برای مدتی مصرف شده باشد، هرگونه تغییر یا قطعِ آن باید فقط با نظر پزشک انجام شود.

مصرف هم‌زمانِ پنتازوسین با سایر داروهای آرام‌بخش یا کاهندهٔ هوشیاری، مانند بنزودیازپین‌ها، سایر مسکّن‌های اپیوئیدی، برخی داروهای ضدافسردگی یا ضدحساسیت و همچنین الکل، می‌تواند خواب‌آلودگی، کاهشِ هوشیاری و افتِ تنفس را تشدید کند. در افرادی که به‌طور مزمن به داروهای اپیوئیدیِ دیگر وابسته‌اند، پنتازوسین به دلیل خاصیتِ جزئی‌آنتاگونیستی‌اش ممکن است علائمِ ترک را تحریک کند. مصرف هم‌زمان با داروهای ضدافسردگیِ مهارکنندهٔ مونوآمین‌اکسیداز نیز باید با احتیاط و فقط تحت نظر پزشک انجام شود. همیشه فهرستِ کاملِ داروها و مکمل‌هایتان را به پزشک و داروساز بگویید تا خطرِ تداخل بررسی شود.