روغن زیتون ۵٪/تریگلیسریدهای زنجیرهٔ متوسط ۶٪/روغن سویا ۶٪/روغن ماهی منهدن ۳٪
اسموفلیپید یک امولسیون چربی تزریقی برای تغذیهٔ وریدی است که روغن سویا، روغن زیتون، تریگلیسریدهای زنجیرهٔ متوسط و روغن ماهی دارد. این فرآورده انرژی و اسیدهای چرب ضروری را زمانی فراهم میکند که تغذیه از راه دهان یا روده کافی یا ممکن نیست.
بیشتر برای بیمارانی استفاده میشود که بهدلیل بیماری، جراحی یا اختلال عملکرد دستگاه گوارش نمیتوانند نیاز تغذیهای خود را از راه دهان یا روده تأمین کنند. این دارو بخشی از برنامهٔ تغذیهٔ کامل وریدی است، نه یک مکمل خوراکی.
وجود روغن ماهی، سویا و فسفولیپید تخممرغ میتواند در افراد حساس واکنش شدید ایجاد کند. در طول درمان، تریگلیسرید، قند خون، وضعیت کبد و علائم عفونت باید پایش شود؛ تزریق سریع، بهویژه در نوزادان، خطرناک است.
اگر به ماهی، سویا، تخممرغ یا بادامزمینی حساسیت دارید، تریگلیسرید بالا، بیماری کبد یا کلیه، دیابت، التهاب لوزالمعده یا اختلال انعقاد دارید، پیش از شروع اطلاع دهید. مصرف وارفارین، بارداری یا شیردهی و بروز تنگی نفس، کهیر، تب و لرز یا بدتر شدن ناگهانی حال عمومی نیز نیازمند بررسی فوری است.
مواد مؤثره
این فرآورده ترکیبی است و از موادِ مؤثرهٔ زیر ساخته شده (برای دیدنِ هر ماده، روی آن بزنید):
معرفی دارو
اسموفلیپید یک امولسیون سفید و یکنواخت از چهار منبع چربی است و در گروه امولسیونهای چربی برای تغذیهٔ وریدی قرار میگیرد. تریگلیسریدهای آن پس از ورود به خون به اسیدهای چرب تجزیه میشوند و برای تولید انرژی بهکار میروند؛ اسیدهای چرب ضروری نیز در ساخت و عملکرد غشای سلولها نقش دارند. روغن ماهی، اسیدهای چرب امگا-۳ فراهم میکند و روغنهای دیگر ترکیب متفاوتی از اسیدهای چرب را میرسانند. این فرآورده برای پایین آوردن چربی خون نیست و فقط بهعنوان بخشی از برنامهٔ تغذیهٔ وریدی به کار میرود.
موارد مصرف
- تأمین انرژی در تغذیهٔ وریدی برای بیمارانی که تغذیه از راه گوارش ممکن یا کافی نیست.
- تأمین اسیدهای چرب ضروری و کمک به پیشگیری از کمبود آنها در تغذیهٔ وریدی.
- بخشی از تغذیهٔ کامل وریدی در بیماریهای شدید یا پس از جراحی، وقتی نیازهای تغذیهای از راه دهان یا روده برآورده نمیشود.
- تغذیهٔ وریدی در کودکان و نوزادان منتخب، فقط با تنظیم و پایش تیم متخصص.
روش مصرف
این فرآورده فقط از راه انفوزیون وریدی، از رگ محیطی یا مرکزی و با تجهیزات مناسب داده میشود و معمولاً همراه محلولهای اسیدهای آمینه، قند، ویتامینها و املاح در برنامهٔ تغذیهٔ کامل وریدی قرار میگیرد. مقدار و سرعت بر اساس سن، وزن، نیاز انرژی، وضعیت بالینی و توان بدن برای مصرف و دفع چربی تعیین میشود؛ نسخه و برنامهٔ تیم درمان ملاک است و سرعت را خودسرانه تغییر ندهید. کیسه باید پیش از شروع سفید و یکنواخت باشد؛ در صورت جداشدگی، قطرههای روغنی، تغییر رنگ، ذرات یا نشتی، نباید مصرف شود. فرآورده خوراکی یا عضلانی نیست و کیسهٔ بازشده یکبارمصرف است؛ در تغذیهٔ وریدی منزل، استفاده فقط پس از آموزش مستقیم و طبق برنامهٔ مرکز درمانی مجاز است.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیت به ماهی، روغن ماهی، سویا، تخممرغ، بادامزمینی یا هر جزء فرآورده؛ واکنش متقاطع میان سویا و بادامزمینی هم گزارش شده است.
- سابقهٔ تریگلیسرید یا چربی خون بالا، اختلال ارثی یا اکتسابی سوختوساز چربی، چاقی، دیابت، التهاب لوزالمعده یا سندرم متابولیک.
- بیماری کبد یا کلیه، کمکاری تیروئید، نارسایی قلبی، اضافهبار مایعات، ورم ریه، اختلال انعقاد، عفونت شدید یا وضعیت ناپایدار؛ در چنین شرایطی ممکن است مصرف نیاز به تغییر یا تعویق داشته باشد.
- سوءتغذیهٔ شدید یا دریافت غذایی بسیار کم برای مدت طولانی؛ شروع تغذیهٔ وریدی باید با افزایش تدریجی و پایش پتاسیم، فسفر، منیزیم، مایعات و ویتامین ب۱ انجام شود تا خطر نشانگان تغذیهٔ مجدد کم شود.
- نوزاد یا کودک، بهویژه نوزاد نارس، یا سالمند دارای بیماریهای زمینهای؛ در این گروهها توان دفع چربی و تحمل مایعات ممکن است متفاوت باشد و پایش دقیقتری لازم است. برای نوزادان و کودکان کمسن، محافظت از محلول و مسیر تزریق در برابر نور ممکن است لازم باشد.
- بارداری، قصد بارداری یا شیردهی و فهرست کامل داروها، مکملها و فرآوردههای گیاهی را از ابتدا اعلام کنید؛ مصرف وارفارین و داروهای دیگر ضدانعقاد را حتماً ذکر کنید.
عوارض احتمالی
- تهوع
- استفراغ
- نفخ
- درد یا ناراحتی شکم
- افزایش قند خون
- افزایش تریگلیسرید خون در آزمایش
- کهیر گسترده، خارش شدید، گرگرفتگی، تورم صورت یا لب و زبان، خسخس، تنگی نفس، مشکل بلع، سرگیجه یا غش: انفوزیون باید فوراً متوقف شود و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تنگی نفس ناگهانی، درد قفسهٔ سینه، کبودی، تنفس سریع، گیجی یا کاهش هوشیاری، بهویژه پس از تزریق سریع یا در نوزادان: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- بدتر شدن ناگهانی حال عمومی همراه با تب، ضعف شدید، زردی یا خونریزی غیرعادی میتواند نشانهٔ بار اضافی چربی یا عارضهٔ جدی باشد؛ انفوزیون را متوقف کرده و فوراً ارزیابی پزشکی بگیرید.
- تب و لرز، قرمزی، درد، تورم یا ترشح چرکی از محل کاتتر: فوراً به تیم درمان اطلاع دهید، چون عفونت مرتبط با مسیر وریدی باید سریع بررسی شود.
- زردی پوست یا چشم، ادرار تیره، مدفوع روشن، خارش منتشر یا درد مداوم قسمت بالای راست شکم: برای بررسی کبد و صفرا فوراً به پزشک مراجعه کنید.
- درد شدید و مداوم بالای شکم، بهویژه همراه استفراغ مکرر، میتواند با افزایش شدید تریگلیسرید و التهاب لوزالمعده همراه باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مهمترین تداخل شناختهشده با وارفارین و داروهای ضدانعقاد مشابه آن است؛ ویتامین ک موجود در روغن سویا و زیتون ممکن است اثر ضدانعقادی را کم کند، بنابراین آزمایشهای انعقادی باید طبق نظر پزشک پایش شود و مقدار وارفارین خودسرانه تغییر نکند. افزودن دارو، ویتامین یا املاح به کیسه یا وصل کردن چند دارو در یک مسیر وریدی بدون بررسی سازگاری میتواند امولسیون را ناپایدار کند و باید توسط تیم درمان انجام شود. تداخل غذایی مشخصی ندارد، چون بهصورت وریدی داده میشود؛ دربارهٔ الکل اطلاعات کافی وجود ندارد و در بیماری کبدی یا چربی خون بالا باید پیش از مصرف مطرح شود. فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات مستقیم دربارهٔ مصرف این امولسیون در بارداری و ورود اجزای آن به شیر مادر محدود است. اگر تغذیهٔ دهانی یا رودهای ممکن یا کافی نباشد، تغذیهٔ وریدی ممکن است برای حفظ تغذیهٔ مادر لازم شود؛ تصمیم دربارهٔ شروع، ادامه یا شیردهی باید بر پایهٔ وضعیت مادر و نوزاد توسط پزشک انجام شود.
نگهداری
در بستهبندی اصلی و دور از دسترس کودکان، در دمای کمتر از ۲۵ درجهٔ سانتیگراد و دور از گرمای زیاد و نور مستقیم نگهداری شود و هرگز یخ نزند؛ اگر یخ زد، دور ریخته شود. کیسه را تا زمان مصرف در پوشش محافظ نگه دارید و در صورت آسیب بسته، تغییر رنگ، جداشدگی، قطرهٔ روغنی یا وجود ذرات از آن استفاده نکنید. تاریخ انقضا را بررسی کنید و باقیماندهٔ کیسهٔ بازشده را دوباره مصرف نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 5 % / 6 % / 3 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا اسموفلیپید همان مکمل روغن ماهی یا امگا-۳ است؟
۰۲اگر به ماهی، سویا یا تخممرغ حساسیت داشته باشم، میتوانم آن را دریافت کنم؟
۰۳چرا هنگام دریافت اسموفلیپید آزمایشهای خون انجام میشود؟
۰۴آیا وارفارین با اسموفلیپید تداخل دارد؟
۰۵آیا میتوان اسموفلیپید را در خانه یا از راه دهان استفاده کرد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۶ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه B05BA02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.