نیتروس اکساید

نیتروس اکساید گازی بی‌رنگ و تقریباً بدون بو از گروه داروهای مؤثر بر دستگاه عصبی مرکزی است که در پزشکی و دندان‌پزشکی برای بی‌دردی، کاهش اضطراب و کمک به بیهوشی به کار می‌رود. این گاز همیشه رقیق‌شده با اکسیژن و از راه استنشاق، معمولاً با ماسک صورت، به بیمار داده می‌شود و هرگز به‌تنهایی و بدون اکسیژن کافی استفاده نمی‌شود. اثر آن از راه تأثیر بر گیرنده‌های ویژه‌ای در سلول‌های عصبی مغز ایجاد می‌شود که با کاهش انتقال پیام‌های درد، حس آرامش و بی‌دردی نسبی پدید می‌آورد. یکی از ویژگی‌های شاخص این گاز، شروع سریع اثر و بازگشت تقریباً کامل هوشیاری ظرف چند دقیقه پس از قطع استنشاق است، که آن را برای اقدامات کوتاه‌مدت مناسب می‌کند. مصرف آن همیشه باید توسط پزشک، دندان‌پزشک یا کادر درمان آموزش‌دیده و در محیطی مجهز انجام شود.

نیتروس اکساید را خودتان مصرف نمی‌کنید؛ این گاز را فقط پزشک، دندان‌پزشک یا کادر درمان آموزش‌دیده، از راه ماسک یا دستگاه مخصوص استنشاق و همیشه همراه با مقدار کافی اکسیژن، به شما می‌دهد. غلظت گاز و مدت استنشاق را تیم درمانی بر اساس نوع اقدام و وضعیت شما تنظیم می‌کند و در تمام مدت، تنفس و هوشیاری‌تان را زیر نظر دارد. پیش از استنشاق، دستورهای تیم درمانی درباره ناشتا بودن یا آماده‌سازی را دقیق رعایت کنید و هر بیماری یا داروی مصرفی را از پیش اطلاع دهید. پس از پایان کار نیز تا بازگشت کامل هوشیاری و تنفس عادی تحت نظر می‌مانید و تصمیم درباره رانندگی یا فعالیت‌های دقیق پس از آن را طبق توصیه تیم درمانی می‌گیرید.

نیتروس اکساید معمولاً همراه با سایر داروهای بیهوشی، مسکن‌های اوپیوئیدی یا آرام‌بخش‌ها استفاده می‌شود و این هم‌زمانی می‌تواند خواب‌آلودگی و سرکوب تنفسی را تشدید کند؛ به همین دلیل تنظیم دقیق و نظارت پیوسته تیم درمانی اهمیت دارد. مصرف الکل یا هر ماده آرام‌بخش دیگر پیش از استنشاق این گاز نیز همین خطر را افزایش می‌دهد. استفاده مکرر، طولانی‌مدت یا سوءمصرف این گاز همچنین می‌تواند با متابولیسم ویتامین B12 تداخل پیدا کند و زمینه مشکلات عصبی را فراهم کند. فهرست کامل داروها و مکمل‌هایت را به پزشک و داروساز بگو تا هرگونه تداخل احتمالی پیش از انجام اقدام بررسی شود.