ناندرولون فنپروپیونات
ناندرولون فنپروپیونات یک استروئیدِ آنابولیک-آندروژنیکِ تزریقی و کوتاهاثر است؛ نسخهای از هورمونِ ناندرولون که ساختِ بافتِ عضلانی و تولیدِ گلبولِ قرمز را در بدن تقویت میکند.
بیشتر برای کمک به درمانِ برخی کمخونیهایِ مزمن و بازسازیِ بافتِ عضلانی در بیمارانِ دچارِ لاغریِ شدید یا بیماریِ کاهنده بهکار میرود؛ گاهی نیز در پوکیِ استخوان تجویز میشود.
این دارو تزریقی و نسخهای است و فقط باید زیرِ نظرِ دقیقِ پزشک مصرف شود؛ مصرفِ خودسرانه برای بدنسازی یا افزایشِ عملکردِ ورزشی میتواند به کبد، قلب و سیستمِ هورمونیِ بدن آسیبِ جدی و گاه دائمی بزند.
اگر باردار هستید یا شیر میدهید، سابقهٔ سرطانِ پروستات یا پستان دارید، یا نشانههایی مانندِ زردیِ پوست، ورمِ ناگهانیِ پا یا تغییرِ صدا مشاهده کردید، پیش از ادامهٔ درمان حتماً با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
ناندرولون فنپروپیونات یک استروئیدِ آنابولیک-آندروژنیکِ تزریقی از خانوادهٔ مشتقاتِ هورمونِ مردانه است که در گروهِ داروییِ «گوارش و سوختوساز» و زیرشاخهٔ عواملِ آنابولیک جای میگیرد. این دارو در واقع نسخهٔ استریِ هورمونِ ناندرولون با اسیدِ فنیلپروپیونیک است و نسبت به استرهایِ دیگرِ همین هورمون، مانندِ دکانوات، کوتاهاثرتر است. ناندرولون با اتصال به گیرندههایِ آندروژنی، ساختِ پروتئین و نگهداریِ نیتروژن را در بافتِ عضلانی تقویت میکند و تولیدِ گلبولِ قرمز در مغزِ استخوان را هم افزایش میدهد. هدفِ اصلیِ این درمان، جبرانِ کاهشِ بافتِ عضلانی و کمک به بهبودِ برخی کمخونیها در شرایطِ پزشکیِ مشخص است، نه افزایشِ عملکردِ ورزشی یا بدنسازی. تجویز، دوز و طولِ دورهٔ مصرف را فقط پزشک، بر اساسِ تشخیص، تعیین میکند.
موارد مصرف
- کمکِ درمانی در برخی کمخونیهایِ مزمن، بهویژه کمخونیِ همراه با بیماریِ کلیوی
- بیماریهایِ کاهنده و لاغرکننده همراه با کاهشِ شدیدِ وزن و بافتِ عضلانی، مانندِ دورانِ نقاهتِ طولانی پس از جراحیِ بزرگ یا بیماریِ مزمنِ شدید
- درمانِ کمکی در برخی مواردِ پوکیِ استخوان، زیرِ نظرِ پزشکِ متخصص
- حمایت از روندِ بهبودی و بازسازیِ بافتِ عضلانی در بیمارانِ بسیار ضعیف و دچارِ سوءتغذیهٔ شدید
روش مصرف
این دارو بهصورتِ آمپولِ روغنی است و باید با تزریقِ عمیق در بافتِ عضلانی، معمولاً توسطِ پزشک یا پرستار در مطب یا درمانگاه، تجویز شود. از آنجا که این استر کوتاهاثرتر از برخی استرهایِ دیگرِ ناندرولون است، فاصلهٔ بینِ نوبتهایِ تزریق معمولاً نزدیکتر است؛ اما تعیینِ دقیقِ این فاصله، دوز و طولِ کلیِ دورهٔ درمان فقط بر عهدهٔ پزشک است و نباید بدونِ هماهنگیِ او تغییر کند. پیش از هر تزریق، آمپول از نظرِ کدر یا تغییررنگبودنِ محلول بررسی میشود. پایبندی به برنامهٔ منظمِ نوبتها و انجامِ آزمایشهایِ پیگیریِ توصیهشده، مانندِ عملکردِ کبد، بخشِ مهمی از این درمان است؛ اگر نوبتی جا ماند یا دربارهٔ ادامهٔ درمان تردید دارید، بهجایِ تصمیمِ شخصی با پزشک یا مرکزِ درمانیتان تماس بگیرید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
کمخونی مزمن، بهویژه کمخونی ناشی از نارسایی مزمن کلیه
همراه با اصلاح کمبود آهن و درمان علت زمینهای؛ هموگلوبین و هماتوکریت پایش شوند و در صورت نبود پاسخ طی ۳ تا ۶ ماه، ادامهٔ درمان بازنگری شود.
حالات تحلیلبرنده و لاغرکننده همراه با کاهش شدید وزن و تودهٔ عضلانی، مانند نقاهت طولانی پس از جراحی بزرگ یا بیماری مزمن شدید
درمان کمکی است و باید همراه تغذیهٔ کافی و درمان علت زمینهای باشد؛ مدت درمان بر اساس پاسخ بالینی تعیین میشود.
پوکی استخوان، بهویژه پس از یائسگی
فقط در موارد منتخب و با پایش تراکم استخوان و کلسیم؛ در زنان، بروز خشونت صدا یا پرمویی نیازمند بازنگری فوری درمان است.
سوءتغذیهٔ شدید همراه با ضعف شدید و نیاز به حمایت از بازسازی تودهٔ عضلانی
همراه تغذیهٔ پرکالری و پرپروتئین و درمان علت سوءتغذیه مصرف میشود و جایگزین حمایت تغذیهای نیست.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به ناندرولون یا هر یک از اجزایِ این دارو
- سرطانِ پروستات یا سرطانِ پستان در مردان (مصرف در این شرایط ممنوع است)
- بارداری یا برنامهریزی برای بارداری
- بیماریِ کبد، قلب یا کلیه، فشارِ خونِ بالا، یا سابقهٔ افزایشِ کلسیمِ خون
- دیابت و مصرفِ همزمانِ انسولین، داروهایِ قندِ خون، داروهایِ رقیقکنندهٔ خون یا کورتیکواستروئیدها
- سنِ کودکی یا نوجوانی، بهدلیلِ اثرِ احتمالی بر رشدِ استخوان
عوارض احتمالی
- درد، قرمزی یا سفتی در محلِ تزریق
- آکنه و پوستِ چرب
- احتباسِ خفیفِ مایعات یا افزایشِ وزن
- تغییر در میلِ جنسی
- در زنان، رشدِ اضافیِ موهایِ زائد
- در زنان، بروزِ نشانههایِ آندروژنی مانندِ کلفتشدنِ صدا، رشدِ موهایِ زائد یا قطعِ قاعدگی — این نشانهها را سریع با پزشک در میان بگذارید، چون برخی از آنها ممکن است حتی پس از قطعِ دارو باقی بمانند.
- زردیِ پوست یا سفیدیِ چشم، ادرارِ تیره یا دردِ شدیدِ ناحیهٔ شکم، که میتوانند نشانهٔ آسیب به کبد باشند — در این صورت سریع به پزشک مراجعه کنید.
- تورمِ ناگهانیِ پاها، تنگیِ نفس یا افزایشِ سریعِ وزن، که میتوانند نشانهٔ احتباسِ شدیدِ مایعات یا فشار بر قلب باشند — نیازمندِ بررسیِ فوریِ پزشک است.
- در مردان، بزرگ و دردناکشدنِ سینهها یا نعوظِ طولانی و دردناک — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- نشانههایِ واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تورمِ صورت و گلو، کهیرِ گسترده یا تنگیِ نفسِ ناگهانی — با اورژانس تماس بگیرید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
ناندرولون فنپروپیونات میتواند اثرِ داروهایِ رقیقکنندهٔ خون مانندِ وارفارین را تشدید کند و خطرِ خونریزی را بالا ببرد، به همین دلیل در مصرفِ همزمان معمولاً پایشِ دقیقترِ آزمایشِ انعقادِ خون لازم است. در بیمارانِ دیابتی نیز ممکن است اثرِ انسولین یا داروهایِ خوراکیِ کاهندهٔ قندِ خون تغییر کند و نیاز به تنظیمِ دوز پیش بیاید. مصرفِ همزمان با کورتیکواستروئیدها میتواند احتباسِ آب و نمکِ بدن را بیشتر کند، و مصرفِ منظمِ الکل هم فشارِ اضافی به کبد وارد میکند. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا هر تداخلِ احتمالی بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مصرفِ ناندرولون فنپروپیونات در بارداری ممنوع است، زیرا اثراتِ آندروژنیِ آن میتواند رویِ رشدِ جنسیِ جنین، بهویژه اگر دختر باشد، اثرِ ماندگار بگذارد. اطلاعاتِ کافی و مطمئنی دربارهٔ ورودِ این دارو به شیرِ مادر در دست نیست، و از آنجا که استروئیدهایِ آنابولیک میتوانند تولیدِ شیر را هم کاهش دهند، مصرف در دورانِ شیردهی معمولاً توصیه نمیشود. اگر باردار هستید، بهتازگی باردار بودهاید، قصدِ بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از هر تزریقی حتماً با پزشک مشورت کنید.
نگهداری
این دارو را در دمای اتاق و دور از نورِ مستقیمِ آفتاب نگهداری کنید و اجازه ندهید یخ بزند. آمپول را در جعبهٔ اصلی و دور از دسترس و دیدِ کودکان نگهدارید. پیش از هر تزریق تاریخِ انقضا را بررسی کنید و اگر محلولِ داخلِ آمپول کدر یا رنگپریده بهنظر رسید، از مصرفِ آن خودداری کنید. آمپولهایِ استفادهنشده یا تاریخگذشته را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 25 mg / 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا ناندرولون فنپروپیونات همان داروییست که برخی ورزشکاران و بدنسازها برای افزایشِ حجمِ عضلانی مصرف میکنند؟
۰۲چرا این دارو باید تزریق شود، نه بهصورتِ قرص؟
۰۳تفاوتِ این دارو با ناندرولون دکانوات چیست؟
۰۴آیا مصرفِ این دارو باعثِ ناباروری میشود؟
۰۵آیا زنان هم میتوانند این دارو را مصرف کنند؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۴ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۲ سازنده، در گروه A14AB01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.