ناندرولون دکانوات
ناندرولون دکانوات یک استروئیدِ آنابولیک-آندروژنیکِ تزریقی است؛ نسخهای مصنوعی و طولانیاثر از هورمونِ مردانه که ساختِ بافتِ عضلانی و تولیدِ گلبولِ قرمز را تقویت میکند.
بیشتر برای درمانِ کمخونیِ ناشی از نارساییِ کلیه یا مغزِ استخوان و کمک به بازسازیِ بافتِ عضلانی در بیماریهایِ کاهنده بهکار میرود؛ گاهی نیز در پوکیِ استخوانِ شدید تجویز میشود.
این دارو تزریقی و نسخهای است و باید کاملاً زیرِنظرِ پزشک مصرف شود؛ مصرفِ خودسرانه برای بدنسازی یا افزایشِ عملکردِ ورزشی میتواند به کبد، قلب و سیستمِ هورمونیِ بدن آسیبِ جدی بزند.
اگر باردار هستید یا شیر میدهید، سابقهٔ سرطانِ پروستات یا پستان، بیماریِ کبد یا قلب دارید، یا نشانههایی مانندِ زردیِ پوست، ورمِ ناگهانی یا تغییرِ صدا مشاهده کردید، پیش از ادامهٔ درمان حتماً با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
ناندرولون دکانوات یک استروئیدِ آنابولیک-آندروژنیکِ تزریقی از خانوادهٔ مشتقاتِ هورمونِ مردانه است که در گروهِ داروییِ «گوارش و سوختوساز» و زیرشاخهٔ عواملِ آنابولیک جای میگیرد. این دارو با اتصال به گیرندههای آندروژنی در بدن، ساختِ پروتئین و نگهداریِ نیتروژن در بافتِ عضلانی را تقویت میکند و بر تولیدِ گلبولِ قرمز در مغزِ استخوان هم اثر میگذارد. بهدلیلِ اتصالِ استریِ دکانوات، دارو پس از تزریقِ عضلانی بهآرامی آزاد میشود و اثرش نسبت به فرمهایِ سادهتر طولانیتر باقی میماند. هدفِ اصلیِ این درمان، جبرانِ کاهشِ بافتِ عضلانی و کمک به تولیدِ گلبولِ قرمز در شرایطِ پزشکیِ مشخص است، نه افزایشِ عملکردِ ورزشی یا بدنسازی. تجویز، دوز و طولِ دورهٔ مصرف باید کاملاً بر اساسِ تشخیصِ پزشک و زیرِنظرِ او باشد.
موارد مصرف
- کمخونیِ ناشی از نارساییِ مزمنِ کلیه
- کمخونیِ ناشی از نارساییِ مغزِ استخوان (مانندِ کمخونیِ آپلاستیک)
- بیماریهایِ کاهنده و لاغرکننده همراه با کاهشِ شدیدِ وزن و بافتِ عضلانی
- درمانِ کمکی در پوکیِ استخوانِ شدید
- درمانِ کمکی و تسکینی در برخی سرطانهایِ پیشرفتهٔ پستان، بهتشخیصِ پزشکِ متخصص
روش مصرف
این دارو با تزریقِ عمیق در بافتِ عضلانی و معمولاً توسط پزشک یا پرستار در مطب یا درمانگاه تجویز میشود. فاصلهٔ بینِ نوبتهایِ تزریق را پزشک بر اساسِ نوع بیماری، پاسخِ بدن و نتیجهٔ آزمایشها تعیین میکند و نباید بدونِ هماهنگیِ او تغییر کند. پیش از هر تزریق، آمپول از نظرِ کدر یا تغییررنگبودنِ محلول بررسی و به دمای اتاق رسانده میشود. پایبندی به برنامهٔ منظمِ نوبتها و انجامِ آزمایشهایِ پیگیریِ توصیهشده (مانندِ عملکردِ کبد و چربیِ خون) بخشِ مهمی از این درمان است و نباید دوره را خودسرانه زودتر قطع یا دیرتر از موعدِ تزریق کرد.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
کمخونی ناشی از نارسایی مزمن کلیه
دریافت و اصلاح کمبود آهن و پایش هموگلوبین و هماتوکریت ضروری است؛ اگر طی ۶ ماه بهبود خونی دیده نشود، درمان باید بازنگری یا قطع شود.
کمخونی آپلاستیک
درمان کمکی است؛ شمارش سلولهای خون و عملکرد کبد پایش شود و در صورت نبود پاسخ طی ۳ تا ۶ ماه، درمان بازنگری یا قطع شود.
بیماریهای کاهنده و لاغرکننده همراه با کاهش شدید وزن و بافت عضلانی
همراه درمان علت زمینهای و تغذیه کافی از نظر کالری، پروتئین، ویتامینها و مواد معدنی مصرف شود.
پوکی استخوان شدید پس از یائسگی
درمان کمکی است و باید همراه درمان اصلی پوکی استخوان و دریافت کافی کلسیم و ویتامین د انجام شود.
سرطان پیشرفته یا منتشر پستان در زنان
فقط در موارد منتخب و بهصورت تسکینی؛ کلسیم خون باید پایش شود و در صورت افزایش کلسیم، درمان قطع شود.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به ناندرولون یا هر یک از اجزای این دارو
- سرطانِ پروستات یا سرطانِ پستان در مردان (مصرف در این شرایط ممنوع است)
- بارداری یا برنامهریزی برای بارداری
- بیماریِ کبد، قلب، کلیه، فشارِ خونِ بالا یا سابقهٔ افزایشِ کلسیمِ خون
- سنِ کودکی یا نوجوانی (بهدلیلِ اثرِ احتمالی بر رشدِ استخوان) یا سالمندی همراه با مشکلاتِ پروستات
- دیابت و مصرفِ همزمانِ انسولین، داروهایِ قندِ خون، داروهایِ رقیقکنندهٔ خون یا کورتیکواستروئیدها
عوارض احتمالی
- درد، قرمزی یا سفتی در محلِ تزریق
- آکنه و پوستِ چرب
- افزایشِ وزن یا احتباسِ خفیفِ مایعات
- تغییر در میلِ جنسی
- تهوعِ خفیف
- علائمِ مردانهشدن در زنان مانندِ خشونتِ صدا، رشدِ موهایِ زائد یا بینظمیِ قاعدگی — در صورتِ مشاهده سریع به پزشک مراجعه کنید، چون برخی از این تغییرات ممکن است دائمی بمانند.
- زردیِ پوست و چشم، ادرارِ تیره یا دردِ شدیدِ شکم که میتواند نشانهٔ آسیبِ کبدی باشد — نیازمندِ مراجعهٔ فوری به پزشک است.
- ورمِ ناگهانیِ پاها همراه با تنگیِ نفس یا افزایشِ سریعِ وزن — میتواند نشانهٔ احتباسِ شدیدِ مایعات یا فشار بر قلب باشد و باید سریع بررسی شود.
- نعوظِ دردناک و طولانی در مردان — یک وضعیتِ اورژانسی است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تورمِ صورت و گلو، خارشِ گسترده یا تنگیِ نفسِ ناگهانی که نشانهٔ واکنشِ آلرژیکِ شدید است — با اورژانس تماس بگیرید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
ناندرولون دکانوات میتواند اثرِ داروهایِ رقیقکنندهٔ خون مانندِ وارفارین را تقویت کند و خطرِ خونریزی را بالا ببرد، بنابراین در مصرفِ همزمان معمولاً پایشِ دقیقترِ آزمایشِ انعقادِ خون لازم است. در بیمارانِ دیابتی ممکن است نیاز به تنظیمِ دوزِ انسولین یا داروهایِ خوراکیِ کاهندهٔ قندِ خون پیش بیاید. مصرفِ همزمان با کورتیکواستروئیدها میتواند احتمالِ ورمِ بدن را افزایش دهد و مصرفِ منظمِ الکل هم فشار بر کبد را بیشتر میکند، بنابراین بهتر است در دورانِ درمان محدود شود. فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییِ مصرفیات را به پزشک و داروسازت بگو تا تداخلهای احتمالی بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مصرفِ ناندرولون دکانوات در بارداری ممنوع است، زیرا این دسته از داروها میتوانند بر رشدِ جنسیِ جنین اثر بگذارند، بهویژه اگر جنین دختر باشد. اطلاعاتِ کافی دربارهٔ ورودِ این دارو به شیرِ مادر وجود ندارد و از آنجا که استروئیدهایِ آنابولیک میتوانند تولیدِ شیر را کم کنند، مصرف در دورانِ شیردهی توصیه نمیشود. اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از هرگونه تزریق حتماً با پزشک مشورت کنید.
نگهداری
این دارو را در دمای اتاق و دور از نورِ مستقیمِ آفتاب نگهداری کنید و اجازه ندهید یخ بزند. آمپول را در جعبهٔ اصلی و دور از دسترسِ کودکان نگهدارید. پیش از تزریق، تاریخِ انقضا را بررسی کنید و اگر محلولِ داخلِ آمپول کدر یا رنگپریده بهنظر رسید، از مصرفِ آن خودداری کنید. آمپولهایِ استفادهنشده یا تاریخگذشته را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در سطلِ زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 25 mg / 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۴ برند از ۵ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا ناندرولون دکانوات برای عضلهسازی و افزایشِ قدرتِ بدنی مصرف میشود؟
۰۲چرا اثرِ این دارو طولانی است و فاصلهٔ تزریقها زیاد است؟
۰۳آیا این دارو در زنان هم مصرف میشود؟
۰۴در طولِ درمان چه آزمایشهایی لازم است؟
۰۵اگر نوبتِ تزریق فراموش شود چه باید کرد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۰ فرآوردهٔ ثبتشده، ۴ برند از ۵ سازنده، در گروه A14AB01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.