بروشور یک مرجع آموزشی است و جای پزشک را نمی‌گیرد.در موارد اورژانسی فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
بروشورمرجع فارسی بروشور دارو
بروشور دارویی · مغز و اعصاب

مورفین سولفات

Morphine Sulfate
رده ATC N02AA01شکل‌ها تزریقی، شیافدوز 10 mg/1mL، 10 mgبرند در ایران ۷
پاسخ کوتاه۴ چیزی که باید بدانید
این دارو چیست؟

مورفین سولفات دارویی اپیوئیدی (مخدر) و از آلکالوئیدهای طبیعی تریاک است که برای کنترل دردهای شدید به کار می‌رود.

بیشتر برای چه؟

این دارو بیشتر برای تسکین دردهای شدید حاد یا مزمن، از جمله دردهای پس از جراحی و دردهای ناشی از سرطان، تجویز می‌شود.

نکتهٔ ایمنی مهم

مهم‌ترین خطر مورفین، کند شدن خطرناک تنفس است، به‌ویژه اگر همراه با آرام‌بخش‌ها یا الکل مصرف شود؛ این دارو فقط باید طبق نسخهٔ دقیق پزشک و تحت نظارت مصرف شود.

کِی با پزشک تماس بگیرید

اگر تنفس کند یا سطحی شد، خواب‌آلودگی شدید و بیدارنشدن رخ داد، یا نشانه‌های آلرژی شدید دیدید، باید فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

۰۱

مواد مؤثره

مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):

Morphine
۰۲

معرفی دارو

مورفین سولفات یک مسکن اپیوئیدی قوی و از دستهٔ داروهای اثرگذار بر دستگاه عصبی مرکزی است که مستقیماً از تریاک به دست می‌آید. این دارو با اتصال به گیرنده‌های اپیوئیدی در مغز و نخاع، پیام درد را مسدود کرده و درک فرد از درد را به‌شدت کاهش می‌دهد. مورفین بیشتر برای دردهایی به کار می‌رود که با مسکن‌های معمولی کنترل نمی‌شوند و معمولاً در بیمارستان یا با نسخهٔ ویژهٔ پزشکی مصرف می‌شود. به دلیل قدرت زیاد و خطر وابستگی، این دارو در دستهٔ داروهای مخدر تحت کنترل قرار دارد و مصرف آن باید کاملاً زیر نظر پزشک باشد.

۰۳

موارد مصرف

  • تسکین دردهای شدید حاد، مانند دردهای پس از جراحی بزرگ یا ضربه
  • کنترل دردهای مزمن مرتبط با سرطان
  • تسکین درد قفسهٔ سینه در سکتهٔ قلبی، زیر نظر مستقیم پزشک در بیمارستان
  • کاهش تنگی نفس ناراحت‌کننده در بیماری‌های پیشرفتهٔ قلبی یا ریوی
  • تسکین درد در مراقبت‌های تسکینی بیماران صعب‌العلاج
۰۴

روش مصرف

مورفین سولفات را دقیقاً طبق دستور پزشک و در زمان‌های مشخص‌شده مصرف کنید. شکل خوراکی را می‌توان با یا بدون غذا مصرف کرد، هرچند مصرف همراه با غذا می‌تواند از ناراحتی معده بکاهد. قرص را طبق همان دستور دقیق مصرف کنید و بدون تأیید پزشک یا داروساز آن را خرد، جویده یا در آب حل نکنید، زیرا برخی قرص‌های مورفین برای آزادسازی آهستهٔ دارو طراحی شده‌اند و شکستن آن‌ها می‌تواند خطرناک باشد. فرم تزریقی و شیاف باید فقط توسط کادر درمانی یا طبق آموزش دقیق پزشک استفاده شود. اگر مدتی طولانی از این دارو استفاده کرده‌اید، هرگز آن را ناگهان قطع نکنید، چون ممکن است نشانه‌های ترک دارو بروز کند؛ کاهش تدریجی دوز باید با راهنمایی پزشک انجام شود. مقدار و طول دورهٔ مصرف را فقط پزشک، بر اساس نسخه، تعیین می‌کند.

مقدار و زمان مصرف را فقط از نسخه، بروشور رسمی و داروساز بگیرید؛ این متن جای دستور مصرف نیست.
۰۵

دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری

مقادیرِ زیر عمومی و نمونه‌اند؛ دوزِ دقیق را پزشک بر پایهٔ سن، وزن، شدتِ بیماری و وضعیتِ کبد و کلیه تعیین می‌کند — خوددرمانی نکنید.

تسکین دردهای شدید حاد، مانند درد پس از جراحی بزرگ یا ضربه

بزرگسالانرژیم فردی‌شده بر پایهٔ شدت درد، راه مصرف و پاسخ بیمار؛ راه مصرف و فاصلهٔ نوبت‌ها طبق دستور پزشک تعیین می‌شود و درمان معمولاً کوتاه‌مدت است.
کودکاندر کودکان، فقط با تجویز و پایش نزدیک پزشک؛ دوز بر پایهٔ وزن، شدت درد، راه مصرف و پاسخ بیمار تنظیم می‌شود.

خطر خواب‌آلودگی و تضعیف تنفس؛ مصرف هم‌زمان با الکل یا داروهای آرام‌بخش می‌تواند خطرناک باشد.

کنترل دردهای مزمن مرتبط با سرطان

بزرگسالانمصرف منظم در فواصل تعیین‌شده، با تنظیم تدریجی بر اساس پاسخ و تحمل بیمار؛ برای درد جهشی فقط از مقدار نجات تجویزشده استفاده شود.
کودکاندر کودکان مبتلا به سرطان، رژیم کاملاً فردی‌شده بر پایهٔ وزن، شدت درد، مصرف قبلی و پاسخ بیمار، با پایش دقیق انجام می‌شود.

پایش یبوست، تهوع، خواب‌آلودگی و تضعیف تنفس ضروری است؛ قطع ناگهانی پس از مصرف مداوم مناسب نیست.

تسکین درد قفسهٔ سینه در سکتهٔ قلبی

بزرگسالانفقط در بیمارستان و زیر نظر مستقیم پزشک؛ راه مصرف، مقدار و فاصلهٔ تکرار بر اساس شدت درد، فشارخون، سطح هوشیاری و تنفس تعیین می‌شود.

مصرف روتین نیست و در افت فشارخون، خواب‌آلودگی شدید یا تنفس آهسته نباید خودسرانه تکرار شود.

کاهش تنگی نفس ناراحت‌کننده در بیماری‌های پیشرفتهٔ قلبی یا ریوی

بزرگسالانرژیم فردی‌شده، معمولاً با شروع محافظه‌کارانه و تنظیم آهسته بر پایهٔ شدت تنگی نفس و پاسخ بیمار؛ پایش نزدیک لازم است.

پس از ارزیابی علت‌های قابل‌درمان و با پایش سطح هوشیاری و تنفس مصرف شود؛ برای رفع تنگی نفس به‌صورت خودسرانه افزایش نیابد.

تسکین درد در مراقبت‌های تسکینی بیماران صعب‌العلاج

بزرگسالانرژیم فردی‌شده با انتخاب راه مصرف متناسب با وضعیت بیمار و تنظیم تدریجی تا رسیدن به تسکین قابل‌قبول؛ پایش مداوم لازم است.
کودکاندر کودکان صعب‌العلاج، فقط با برنامهٔ فردی‌شده و پایش تیم درمان؛ دوز بر پایهٔ وزن، شدت درد، راه مصرف و پاسخ بیمار تنظیم می‌شود.

هدف، تسکین درد و حفظ آسایش بیمار است؛ پایش یبوست، خواب‌آلودگی و تضعیف تنفس ضروری است.

تنظیم دوز: مورفین دارویی پرخطر است و دوز دقیق آن باید برای هر بیمار با توجه به سن، وزن، شدت درد، مصرف قبلی، وضعیت تنفسی و سطح هوشیاری توسط پزشک تنظیم شود. در سالمندان و در اختلال عملکرد کلیه یا کبد، معمولاً کاهش دوز و یا افزایش فاصلهٔ مصرف لازم است؛ حداکثر مقدار روزانهٔ ثابت و عمومی ندارد و افزایش آن فقط با نظر پزشک مجاز است.
۰۶

پیش از مصرف بدانید

  • اگر پیش از این به مورفین یا هر اپیوئید دیگری حساسیت نشان داده‌اید، حتماً به پزشک بگویید.
  • وجود بیماری‌های تنفسی مانند آسم شدید یا آپنهٔ خواب، بیماری کبدی یا کلیوی، و مشکلات گوارشی مانند انسداد روده را با پزشک در میان بگذارید.
  • فهرست کامل داروها، مکمل‌ها و به‌ویژه هر داروی آرام‌بخش، خواب‌آور یا مخدر دیگری که مصرف می‌کنید را به پزشک اطلاع دهید.
  • اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا شیر می‌دهید، پیش از مصرف حتماً با پزشک مشورت کنید.
  • در صورت داشتن سابقهٔ اعتیاد یا سوءمصرف مواد، این موضوع را با پزشک در میان بگذارید تا نظارت لازم انجام شود.
  • پیش از هرگونه جراحی یا بیهوشی، مصرف مورفین را حتماً به پزشک یا دندان‌پزشک اطلاع دهید.
۰۷

عوارض احتمالی

شایع و معمولاً بی‌خطر
  • یبوست نسبتاً شایع و گاه شدید
  • حالت تهوع و استفراغ، به‌ویژه در روزهای نخست مصرف
  • خواب‌آلودگی و گیجی خفیف
  • خشکی دهان
  • تعریق یا خارش خفیف پوست
  • سرگیجه هنگام برخاستن ناگهانی از حالت نشسته یا خوابیده
مهم — زودتر به پزشک بگویید
  • تنفس آهسته، سطحی یا دشوار — با اورژانس تماس بگیرید.
  • گیجی شدید، عدم پاسخ‌دهی یا بیدار نشدن از خواب — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
  • نشانه‌های واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت و گلو، کهیر گسترده یا دشواری شدید در تنفس — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
  • افت شدید فشار خون همراه با سرگیجهٔ شدید، غش یا ضعف ناگهانی — با اورژانس تماس بگیرید.
  • درد شدید شکم، نفخ زیاد یا نبود دفع مدفوع برای چند روز که می‌تواند نشانهٔ انسداد روده باشد — در اسرع وقت به پزشک مراجعه کنید.
  • سردرگمی، هذیان یا تغییر ناگهانی رفتار، به‌ویژه در سالمندان — به پزشک اطلاع دهید.

در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

۰۸

تداخل‌های دارویی

مصرف همزمان مورفین با سایر داروهای آرام‌بخش دستگاه عصبی، مانند بنزودیازپین‌ها، قرص‌های خواب‌آور و برخی داروهای ضدافسردگی یا ضدحساسیت، و همچنین نوشیدن الکل، خطر خواب‌آلودگی شدید، کندی تنفس و حتی مرگ را به‌طور چشمگیری افزایش می‌دهد. ترکیب با گروهی خاص از داروهای ضدافسردگی به نام مهارکننده‌های مونوآمین‌اکسیداز نیز می‌تواند خطرناک باشد و معمولاً توصیه نمی‌شود. برخی داروهای دیگر هم ممکن است اثر مورفین را افزایش یا کاهش دهند. به همین دلیل، فهرست کامل داروها و مکمل‌هایت را به پزشک و داروساز بگو تا از تداخل‌های خطرناک پیشگیری شود.

فهرست کاملِ داروها، مکمل‌ها و غذاهای مصرفی‌تان را به پزشک و داروساز بگویید تا تداخل بررسی شود.
۰۹

بارداری و شیردهی

بارداری و شیردهی

مصرف مورفین در بارداری، به‌ویژه در ماه‌های پایانی، می‌تواند بر جنین اثر بگذارد و در صورت مصرف طولانی‌مدت، نوزاد ممکن است پس از تولد دچار نشانه‌های ترک دارو و مشکلات تنفسی شود؛ به همین دلیل مصرف در بارداری فقط با تشخیص دقیق پزشک و در موارد ضروری انجام می‌شود. مورفین به میزان کمی وارد شیر مادر می‌شود و می‌تواند باعث خواب‌آلودگی یا کندی تنفس در نوزاد شیرخوار شود؛ بنابراین مادران شیرده باید پیش از مصرف حتماً با پزشک مشورت کنند.

۱۰

نگهداری

مورفین سولفات را دور از دسترس کودکان، در دمای اتاق و به دور از رطوبت و نور مستقیم نگه دارید. به دلیل خطر سوءمصرف، بهتر است این دارو در جایی امن و قفل‌شده نگهداری شود. پیش از هر بار مصرف تاریخ انقضا را بررسی کنید و داروهای اضافی یا تاریخ‌گذشته را طبق راهنمایی داروساز دفع کنید، نه از طریق دور ریختن در زباله یا فاضلاب.

۱۱

شکل‌ها و دوزهای ثبت‌شده

شکل داروییدوز / قدرت ثبت‌شده
تزریقی10 mg / 1mL
شیاف10 mg
قرص10 mg
۱۲

برندها و فرآورده‌های موجود در ایران

۷ برند از ۶ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.

برند تجاریسازندهشکل
مورفین سولفات م ل/10م گ آمپول MORPHINE SULFATE 10MG/1ML AMP
البرز دارو
تزریقی
استاتکس STATEX
ایران دارو
شیاف
اپی رکت OPIRECT
10 SUPPOSITORY in 1 STRIP in 1 BOX
داروسازی ابوریحان
شیاف
مورفین سولفات MORPHINE SULFATE
100 TABLET in 10 BLISTER PACK in 1 BOX
داروسازی امین
قرص
مورفین سولفات MORPHINE SULFATE
10 AMPULE in 1 BOX · 100 AMPULE in 1 BOX
داروسازی کاسپین تأمین
تزریقی
مرفین سولفات MORPHINE SULFATE (CASPIAN) 10MG SUPP
داروسازی کاسپین تأمین
شیاف
مرفین سولفات MORPHINE SULFATE (CASPIAN) 10MG/1ML AMP
داروسازی کاسپین تأمین
تزریقی
مرفین MORPHINE
100 AMPULE in 1 BOX
کارخانجات دارو پخش
تزریقی
مورفین سولفات م ل/10م گ آمپول MORPHINE SULFATE 10MG/1ML AMP
کارخانجات دارو پخش
تزریقی
۱۳

پرسش‌های پرتکرار

۰۱آیا مصرف مورفین باعث اعتیاد می‌شود؟
مصرف طولانی‌مدت مورفین می‌تواند به وابستگی جسمی و در برخی افراد به اعتیاد منجر شود، به‌ویژه اگر بدون نظارت پزشکی یا بیش از مقدار تجویزشده مصرف شود. به همین دلیل این دارو باید همیشه دقیقاً طبق نسخه و برای کوتاه‌ترین مدت لازم مصرف شود.
۰۲چرا نباید مصرف مورفین را ناگهان قطع کرد؟
بدن پس از مدتی مصرف منظم به مورفین عادت می‌کند و قطع ناگهانی آن می‌تواند نشانه‌های ترک دارو مانند بی‌قراری، لرز، درد عضلانی و تعریق ایجاد کند. پزشک معمولاً دوز را به‌تدریج کاهش می‌دهد تا از بروز این وضعیت جلوگیری شود.
۰۳آیا مورفین بر رانندگی و کارهای روزمره تأثیر می‌گذارد؟
بله، مورفین می‌تواند باعث خواب‌آلودگی، گیجی و کاهش تمرکز شود. تا زمانی که واکنش بدن شما به دارو مشخص نشده، بهتر است از رانندگی یا کار با ماشین‌آلات خطرناک خودداری کنید.
۰۴چرا مورفین باعث یبوست زیاد می‌شود و چه باید کرد؟
مورفین حرکت رودهٔ بزرگ را کند می‌کند و همین موضوع باعث یبوستی می‌شود که در بیشتر مصرف‌کنندگان دیده می‌شود. نوشیدن آب کافی، تحرک بدنی و در صورت نیاز مصرف ملین با تجویز پزشک می‌تواند کمک‌کننده باشد.
۰۵آیا می‌توان مورفین را همراه با مسکن‌های دیگر مصرف کرد؟
ترکیب با برخی مسکن‌ها فقط با نظر پزشک و برای کنترل بهتر درد ممکن است تجویز شود، اما اضافه‌کردن خودسرانهٔ هر داروی مسکن، آرام‌بخش یا خواب‌آور دیگر می‌تواند خطر کندی تنفس را افزایش دهد. هرگز بدون مشورت با پزشک، دارویی دیگر به رژیم مصرفی مورفین اضافه نکنید.

این‌جا جای نسخهٔ پزشک را نمی‌گیرد

اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.

بروشورِ رسمیِ داخل جعبهٔ دارو را هم بخوانید و نگه دارید.

منبع و بازبینی

این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۱ فرآوردهٔ ثبت‌شده، ۷ برند از ۶ سازنده، در گروه N02AA01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.

بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶

نام‌های تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست می‌شوند.