لیزدگزامفتامین

لیزدگزامفتامین پیش‌دارویی است که در بدن به‌تدریج به دگزامفتامینِ فعال تبدیل می‌شود؛ همین ویژگی اثرش را نسبت به آمفتامین‌های معمولی، تدریجی‌تر و پایدارتر می‌کند. این دارو از ردهٔ محرک‌های سیستمِ عصبیِ مرکزی است و در ایران با نام‌های تجاریِ گوناگونی از جمله ویوانس شناخته می‌شود. با افزایشِ فعالیتِ دوپامین و نوراپی‌نفرین در مغز، تمرکز، توجه و کنترلِ تکانه را بهبود می‌بخشد؛ به همین دلیل اصلی‌ترین کاربردِ آن درمانِ اختلالِ بیش‌فعالی و کمبودِ توجه (ADHD) و نیز کاهشِ دوره‌های پرخوریِ افراطیِ متوسط تا شدید در بزرگسالان است. چون این دارو احتمالِ سوءمصرف دارد، جزوِ داروهای کنترل‌شده به‌شمار می‌آید و تجویز و پیگیریِ آن کاملاً بر عهدهٔ پزشک است.

این دارو معمولاً یک‌بار در روز و در ساعاتِ ابتداییِ صبح مصرف می‌شود تا خطرِ بی‌خوابیِ شبانه کم شود؛ می‌توان آن را همراه یا بدونِ غذا خورد، اما بهتر است هر روز در یک ساعتِ مشخص مصرف شود. کپسول را معمولاً کامل می‌بلعند؛ در صورتِ لزوم می‌توان طبقِ راهنماییِ پزشک یا داروساز محتوای آن را در آبِ آشامیدنی حل کرد. دوز و طولِ دورهٔ درمان را فقط پزشک تعیین می‌کند و هرگز نباید بدونِ صلاحدید او مقدار را تغییر داد یا مصرف را ناگهان قطع کرد، چون ممکن است خستگیِ شدید یا افتِ خلقی به‌دنبال داشته باشد. اگر نوبتی فراموش شد و به زمانِ خواب نزدیک بود، بهتر است بدونِ مشورتِ پزشک آن نوبت جبران نشود.

مصرفِ هم‌زمانِ لیزدگزامفتامین با مهارکننده‌های مونوآمین‌اکسیداز (MAOI) یا تا دو هفته پس از قطعِ آن‌ها مجاز نیست، زیرا می‌تواند فشارِ خون را به‌طورِ خطرناکی بالا ببرد. مصرفِ هم‌زمان با داروهای سروتونرژیک مانندِ برخی ضدافسردگی‌ها (SSRI/SNRI) یا تریپتان‌ها خطرِ سندرمِ سروتونین را افزایش می‌دهد. داروهایی که ادرار را قلیایی می‌کنند می‌توانند اثرِ این دارو را تشدید کنند و داروهایی که ادرار را اسیدی می‌کنند از اثرِ آن می‌کاهند. مصرفِ هم‌زمان با سایرِ محرک‌ها، برخی داروهای فشارِ خون یا الکل نیز باید تنها با احتیاط و زیرِ نظرِ پزشک باشد. فهرستِ کاملِ داروها، مکمل‌ها و گیاهانِ داروییِ مصرفی‌ات را به پزشک و داروساز بگو.