لووکارنیتین
لووکارنیتین (که با نام ال-کارنیتین هم شناخته میشود) ترکیبی شبهاسیدآمینه و طبیعی در بدن است که به سلولها در استفاده از چربی برای تولید انرژی کمک میکند. بهصورت دارویی برای جبران کمبود کارنیتین در بدن تجویز میشود.
بیشتر برای جبران کمبود اولیه یا ثانویهٔ کارنیتین، از جمله در بیمارانی که دیالیز میشوند یا برخی اختلالات مادرزادیِ سوختوساز دارند، استفاده میشود.
مصرف بیشازحد یا خودسرانه میتواند بوی بدن را تغییر دهد یا دلدرد و اسهال ایجاد کند؛ در افراد مستعد، احتمال تشنج هم گزارش شده، پس دوز و مدت مصرف را دقیقاً طبق تجویز پزشک رعایت کنید.
اگر سابقهٔ تشنج دارید، وارفارین یا داروی رقیقکنندهٔ خون مصرف میکنید، مشکل کلیوی دارید یا باردار/شیرده هستید، پیش از مصرف حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
لووکارنیتین شکل فعال زیستیِ کارنیتین است؛ ترکیبی شبیه اسیدهای آمینه که بدن آن را از دو اسید آمینهٔ لیزین و متیونین میسازد و از منابع غذایی مانند گوشت قرمز و لبنیات نیز دریافت میکند. این دارو در ردهٔ فرآوردههای مؤثر بر گوارش و سوختوساز قرار میگیرد و نقش اصلیاش انتقال اسیدهای چرب زنجیرهبلند به داخل میتوکندریِ سلولهاست، جایی که این چربیها برای تولید انرژی سوزانده میشوند. هرگاه بدن به هر دلیلی، از جمله اختلال مادرزادی، بیماری کلیوی یا دیالیز، دچار کمبود کارنیتین شود، سوختوساز چربی و انرژیرسانی به بافتهایی مانند قلب و عضلات مختل میشود. فرآوردهٔ دارویی لووکارنیتین برای جبران همین کمبود و بازگرداندن روند طبیعیِ تولید انرژی در سلولها تجویز میشود.
موارد مصرف
- جبران کمبود اولیهٔ کارنیتین (اختلال ژنتیکی نادر)
- جبران کمبود ثانویهٔ کارنیتین در بیماران دیالیزی
- درمان کمکی در برخی اختلالات مادرزادیِ سوختوساز اسیدهای چرب و اسیدهای آلی
- پیشگیری از کمبود کارنیتین ناشی از مصرف برخی داروها مانند والپروات
- حمایت از سوختوساز انرژی در عضلهٔ قلب هنگام کمبود کارنیتین
روش مصرف
شکل دارویی (قرص، قرص جویدنی، محلول خوراکی یا تزریق) و برنامهٔ دقیق مصرف را پزشک بر اساس نوع و شدت کمبود کارنیتین شما مشخص میکند. شکل خوراکی را میتوان با یا بدون غذا مصرف کرد؛ اگر ناراحتی معده یا حالت تهوع پیش آمد، مصرف همراه غذا یا در چند وعدهٔ کوچکتر در طول روز معمولاً بهتر تحمل میشود. محلول خوراکی را میتوان با آب یا آبمیوه رقیق کرد تا طعم آن ملایمتر شود، و قرص جویدنی باید پیش از قورت دادن کاملاً جویده شود؛ فرم تزریقی فقط توسط کادر درمان و در محیط درمانی تزریق میشود. مصرف را سرِ وقت و طبق برنامهٔ تجویزشده ادامه دهید و بهویژه اگر کمبود کارنیتین شما زمینهٔ پزشکی مشخصی دارد، بدون هماهنگی با پزشک، درمان را قطع یا دوز را تغییر ندهید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
جبران کمبود اولیهٔ کارنیتین (اختلال ژنتیکی نادر)
همراه یا بلافاصله پس از غذا مصرف شود و محلول آهسته نوشیده شود؛ درمان معمولاً طولانیمدت و اغلب مادامالعمر است.
جبران کمبود ثانویهٔ کارنیتین در بیماران همودیالیزی
از طریق خط برگشت وریدی و طی ۲ تا ۳ دقیقه انجام شود؛ مقدار بعدی بر اساس سطح کارنیتین پیش از دیالیز تنظیم میشود و ممکن است پس از ۳ تا ۴ هفته کاهش یابد.
درمان کمکی در برخی اختلالات مادرزادی سوختوساز اسیدهای چرب و اسیدهای آلی
درمان تا اصلاح کمبود و بر اساس بیماری زمینهای ادامه مییابد؛ دوز بحران حاد با دوز نگهدارنده تفاوت دارد.
پیشگیری از کمبود کارنیتین ناشی از مصرف والپروات
برای همهٔ مصرفکنندگان والپروات روتین نیست؛ فقط در افراد پرخطر یا دارای کمبود مستند، همراه با پایش کارنیتین، آمونیاک و عملکرد کبد استفاده شود.
حمایت از سوختوساز انرژی در عضلهٔ قلب هنگام کمبود کارنیتین
تنها در صورت اثبات کمبود کارنیتین و بهعنوان درمان کمکی؛ برای نارسایی قلبی بدون کمبود مستند، دوز استانداردی ندارد.
پیش از مصرف بدانید
- اگر سابقهٔ تشنج یا صرع دارید، پیش از مصرف حتماً به پزشک اطلاع دهید.
- مصرف وارفارین یا هر داروی رقیقکنندهٔ خون را به پزشک و داروساز بگویید، چون لووکارنیتین میتواند اثر آنها را تقویت کند.
- اگر بیماری کلیوی دارید یا تحت دیالیز هستید، پزشک باید از وضعیت شما مطلع باشد تا دوز مناسب را تنظیم کند.
- هرگونه حساسیت شناختهشده به لووکارنیتین یا سایر اجزای فرآورده را گزارش دهید.
- اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از مصرف با پزشک در میان بگذارید.
- مصرف همزمان مکملهای حاوی کارنیتین را نیز به پزشک بگویید تا از مصرف بیشازحد جلوگیری شود.
عوارض احتمالی
- حالت تهوع یا استفراغ خفیف
- دلدرد یا کرامپ شکمی
- اسهال
- بوی نامطبوع و غیرمعمول بدن یا نفس (شبیه بوی ماهی)
- سوزش سردل یا سوءهاضمهٔ خفیف
- تشنج، بهویژه در افراد دارای سابقهٔ تشنج یا در دوزهای بالا؛ در صورت بروز، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت و گلو، کهیر گسترده یا تنگینفس؛ با اورژانس تماس بگیرید.
- ضعف عضلانی جدید یا غیرمعمول، بهویژه در بیماران دیالیزی؛ در اسرع وقت به پزشک اطلاع دهید.
- اسهال شدید و مداوم که خطر کمآبی بدن ایجاد کند؛ با پزشک تماس بگیرید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
لووکارنیتین میتواند اثر داروهای رقیقکنندهٔ خون از خانوادهٔ وارفارین را تقویت کند و خطر خونریزی را بالا ببرد، به همین دلیل در مصرف همزمان معمولاً پایش دقیقتر انعقاد خون لازم است. برخی آنتیبیوتیکهای خاص (ترکیبات پیوالاتدار) نیز میتوانند دفع کارنیتین از بدن را افزایش دهند و کمبود آن را تشدید کنند. تداخل غذاییِ مهمی برای این دارو شناخته نشده، اما فهرست کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا هر تداخل احتمالی بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
لووکارنیتین ترکیبی است که در بدن هر فرد، از جمله مادران باردار و شیرده، بهطور طبیعی وجود دارد و در موارد کمبود اثباتشده، ممکن است تحت نظر پزشک در این دوران هم تجویز شود. با اینحال، مصرف خودسرانه یا بدون تشخیص پزشکی در بارداری و شیردهی توصیه نمیشود و تصمیم دربارهٔ نیاز، نوع و مدت مصرف باید با پزشک متخصص باشد.
نگهداری
قرص و قرص جویدنیِ لووکارنیتین را در دمای اتاق و دور از رطوبت و نور مستقیم نگهداری کنید. محلول خوراکی را طبق راهنمای روی بستهبندی نگهداری کنید و اجازه ندهید یخ بزند. فرم تزریقی معمولاً باید از یخزدگی محافظت شود و طبق دستور داروخانه نگهداری میشود. همهٔ اشکال این دارو را دور از دسترس کودکان قرار دهید و پیش از مصرف، تاریخ انقضای آن را بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| محلول | 100 mg / 1mL |
| محلول | 1 g |
| محلول | 200 mg / 1mL |
| قرص | 250 mg |
| قرص | 330 mg |
| قرص | 1 g |
| تزریقی | 200 mg / 1mL |
| تزریقی | 1 g |
| قرص جویدنی | 1 g |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳۳ برند از ۳۰ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا لووکارنیتین همان مکمل ال-کارنیتینِ ورزشی است که در باشگاهها میفروشند؟
۰۲چرا بعد از مصرف لووکارنیتین بوی بدن یا نفسم تغییر میکند؟
۰۳آیا لووکارنیتین میتواند جایگزین دیالیز یا داروهای قلبی شود؟
۰۴اگر یک نوبت مصرف لووکارنیتین را فراموش کنم چه باید کرد؟
۰۵آیا مصرف طولانیمدت لووکارنیتین بیخطر است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۵۹ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳۳ برند از ۳۰ سازنده، در گروه A16AA01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.