انسولین دتمیر
انسولین دتمیر نوعی انسولینِ آنالوگ و طولانیاثر است که برای کنترلِ قندخون در دیابت بهکار میرود و اثرش بهآرامی و پیوسته در طولِ روز پخش میشود.
بیشتر برای تأمینِ نیازِ پایهٔ انسولینِ بدن در دیابتِ نوعِ یک و دیابتِ نوعِ دو استفاده میشود، معمولاً همراه با انسولینِ سریعاثر یا داروهای خوراکیِ دیابت.
مهمترین نکته، احتمالِ افتِ قندخون است، بهویژه اگر وعدهٔ غذایی حذف شود یا فعالیتِ بدنی بدونِ هماهنگیِ قبلی افزایش یابد.
اگر قندخون مکرراً پایین یا بالا میرود، محلِ تزریق دچار تغییرِ ظاهری یا تورم شده، یا نیاز به تغییرِ دوز یا برنامهٔ غذایی دارید، حتماً با پزشک یا داروسازِ خود مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
انسولین دتمیر یک انسولینِ آنالوگِ نوترکیب است که در زیرگروهِ انسولینهای پایه و طولانیاثر، و در ردهٔ داروهای گوارش و سوختوساز قرار میگیرد. ساختارِ آن با افزودنِ یک زنجیرهٔ چربیِ کوچک تغییر یافته که سبب میشود بخشی از دارو در محلِ تزریق و در خون به آلبومین متصل شود و بهآرامی و پیوسته آزاد گردد. همین ویژگی باعث میشود اثرِ آن نسبت به انسولینهای معمولی طولانیتر و بدونِ اوجِ مشخص باشد. این دارو مانندِ انسولینِ طبیعیِ بدن به گیرندههای سلولی متصل میشود، جذبِ گلوکز را در سلولها تسهیل میکند و از تولیدِ بیشازحدِ قند در کبد جلوگیری میکند. هدفِ اصلیِ آن، تأمینِ سطحِ پایه و پایدارِ انسولین در طولِ شبانهروز برای افرادِ مبتلا به دیابت است.
موارد مصرف
- کنترلِ قندخون در دیابتِ نوعِ یک، معمولاً در ترکیب با انسولینِ سریعاثرِ وعدههای غذایی
- کنترلِ قندخون در دیابتِ نوعِ دو، بهتنهایی یا همراه با داروهای خوراکیِ دیابت
- تأمینِ سطحِ پایهٔ انسولین در طولِ شبانهروز
- کمک به رسیدن به هدفِ قندخونِ ناشتا و پیش از غذا
- در برخی موارد و طبقِ نظرِ متخصص، کنترلِ دیابت در دورانِ بارداری
روش مصرف
انسولین دتمیر فقط بهصورتِ تزریقِ زیرِ پوستی (نه وریدی و نه عضلانی) در ناحیهٔ شکم، ران یا بازو تزریق میشود و بهتر است محلِ تزریق در هر نوبت کمی جابهجا شود تا از سفتشدن یا فرورفتگیِ پوست در طولِ زمان جلوگیری شود. زمانبندیِ تزریق، معمولاً یک یا دو نوبتِ ثابت در شبانهروز، و دوزِ دقیقِ آن را فقط پزشک بر اساسِ وضعیتِ فرد تعیین میکند؛ خودسرانه دوز را تغییر ندهید یا مصرف را قطع نکنید، زیرا قطعِ ناگهانیِ انسولین میتواند قندخون را بهسرعت بالا ببرد. این دارو را با انسولینهای دیگر در یک سرنگ مخلوط نکنید مگر پزشک یا داروساز صراحتاً این کار را تأیید کرده باشد، و پیش از هر تزریق، ظاهرِ قلم یا ویالِ دارو را از نظرِ کدری یا تغییرِ رنگ بررسی کنید. پایبندی به برنامهٔ غذاییِ منظم و زمانبندیِ ثابتِ تزریق، نقشِ مهمی در اثربخشیِ درمان دارد.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
دیابت نوع یک
بهدلیل خطر افت قند، تغییر مقدار یا زمان تزریق فقط با پایش قندخون و نظر پزشک انجام شود؛ برای درمان کتواسیدوز دیابتی مناسب نیست.
دیابت نوع دو
در شروع یا تغییر درمان، پایش منظم قندخون ضروری است و خطر افت قند با مصرف همزمان داروهای کاهندهٔ قند افزایش مییابد.
دیابت در دوران بارداری
نیاز به انسولین در طول بارداری و پس از زایمان تغییر میکند؛ پایش دقیق قندخون و تنظیم درمان زیر نظر متخصص ضروری است.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیت به انسولین دتمیر یا سایر انواعِ انسولین را به پزشک بگویید.
- سابقهٔ افتِ مکررِ قندخون، بیماریِ کبدی یا کلیوی، یا هر بیماریِ زمینهایِ دیگر را اطلاع دهید.
- فهرستِ همهٔ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییِ مصرفی را با پزشک در میان بگذارید.
- در صورتِ بارداری، قصدِ بارداری یا شیردهی، حتماً پزشک را مطلع کنید.
- اگر برنامهٔ غذایی، سطحِ فعالیتِ بدنی یا وزنتان بهتازگی تغییرِ محسوسی کرده، به پزشک اطلاع دهید.
- پیش از هرگونه جراحی یا بیماریِ حادِ همراه با تب یا استفراغِ شدید، پزشک را در جریان بگذارید.
عوارض احتمالی
- افتِ خفیفِ قندخون (لرزش، گرسنگیِ ناگهانی، تعریق، سرگیجه)
- قرمزی، خارش یا تورمِ خفیف در محلِ تزریق
- افزایشِ وزن
- ورمِ خفیفِ دستها یا پاها، بهویژه در ابتدایِ درمان
- افتِ شدیدِ قندخون همراه با گیجیِ شدید، تشنج یا بیهوشی؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- نشانههای واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تورمِ صورت و گلو، تنگیِ نفس یا کهیرِ گسترده؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- سفتی، فرورفتگی یا برجستگیِ غیرعادیِ پوست در محلِ تزریقهای مکرر؛ در صورتِ مشاهده به پزشک اطلاع دهید تا محلِ تزریق تغییر یابد.
- نشانههای قندخونِ بسیار بالا مانندِ تشنگیِ شدید، تکررِ ادرار یا خستگیِ غیرعادی؛ در صورتِ تداوم به پزشک مراجعه کنید.
- ضعفِ عضلانی یا بینظمیِ ضربانِ قلب که در موارد نادر میتواند نشانهٔ افتِ پتاسیمِ خون باشد؛ در صورتِ بروز به پزشک اطلاع دهید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
برخی داروها میتوانند خطرِ افتِ قندخونِ ناشی از انسولین دتمیر را بیشتر کنند، مانند سایر داروهای دیابت؛ مصرفِ الکل نیز همین اثر را دارد و میتواند نشانههای افتِ قندخون را پنهان کند. در مقابل، داروهایی مانندِ کورتیکواستروئیدها، برخی داروهای هورمونی و بعضی داروهای مدر میتوانند قندخون را بالا ببرند و نیاز به تنظیمِ دوز داشته باشند. مسدودکنندههای بتا (از داروهای رایجِ فشارِ خون و قلب) نیز میتوانند علائمِ هشداردهندهٔ افتِ قندخون مانندِ لرزش و تپشِ قلب را کمرنگتر کنند و تشخیصِ بهموقعِ آن را دشوارتر سازند. به همین دلیل، فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا تداخلهای احتمالی بررسی و در صورتِ نیاز دوز تنظیم شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
انسولین بهطورِ کلی از جفت عبور نمیکند و در بارداری یکی از گزینههای ترجیحیِ شناختهشده برای کنترلِ دیابت به شمار میرود؛ کنترلِ خوبِ قندخون در این دوران برای سلامتِ مادر و جنین اهمیتِ زیادی دارد. با این حال، نیازِ بدن به انسولین در دورانِ بارداری و پس از زایمان تغییر میکند و ممکن است دوز نیاز به تنظیمِ مکرر داشته باشد. دربارهٔ شیردهی نیز شواهدِ موجود نگرانیِ خاصی نشان نمیدهد، اما مصرفِ انسولین دتمیر در بارداری و شیردهی همیشه باید زیرِ نظرِ مستقیمِ پزشکِ متخصص و همراه با پایشِ منظمِ قندخون انجام شود.
نگهداری
ویال یا قلمِ استفادهنشدهٔ انسولین دتمیر باید در یخچال و دور از فریزر نگهداری شود، چون یخزدگی دارو را غیرِقابلِمصرف میکند. پس از بازکردن یا شروعِ استفاده، بسته به راهنمای همان محصول، دارو را میتوان مدتی محدود در دمای اتاق و دور از نورِ مستقیمِ آفتاب و گرمایِ زیاد نگه داشت. همیشه پیش از تزریق ظاهرِ دارو را بررسی کنید و در صورتِ کدری، رسوب یا تغییرِ رنگ، از مصرفِ آن خودداری کنید. دارو را دورِ از دسترسِ کودکان نگه دارید و تاریخِ انقضا را همیشه پیش از مصرف بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۴ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا انسولین دتمیر با انسولینهای کوتاهاثر فرق دارد؟
۰۲چرا برخی بیماران باید این دارو را دو بار در روز تزریق کنند؟
۰۳اگر یک نوبتِ تزریق را فراموش کنم چه باید کرد؟
۰۴آیا میتوان انسولین دتمیر را با انسولینِ دیگری در یک سرنگ مخلوط کرد؟
۰۵چگونه بفهمم قندخونم خیلی افت کرده است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۴ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۴ سازنده، در گروه A10AE05. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.