ایلوپروست
ایلوپروست یک داروی تزریقیِ مشابه پروستاسیکلین طبیعی بدن است که رگها را گشاد میکند و تجمع پلاکتها را کاهش میدهد. این دارو برای بهبود خونرسانی در اختلالهای شدید عروقی بهکار میرود.
بیشتر برای ایسکمی شدید و مزمن اندامهای تحتانی، بهویژه در بیماری برگر و زمانی که بازکردن رگ با جراحی یا آنژیوپلاستی ممکن نیست یا موفق نبوده، استفاده میشود. در برخی بیماران مبتلا به پدیدهٔ رینود شدید همراه با آسیب بافتی نیز تجویز میشود.
آمپول ایلوپروست محلول غلیظ است و نباید مستقیم تزریق شود؛ باید پس از رقیقسازی به صورت سرم وریدی و با پایش فشارخون و ضربان قلب داده شود. این دارو میتواند افت فشار و خونریزی ایجاد کند.
اگر فشارخونتان پایین است، سابقهٔ بیماری جدی قلبی، سکتهٔ مغزی اخیر، خونریزی، بیماری کبد یا نارسایی شدید کلیه دارید، پیش از درمان اطلاع دهید. بارداری، شیردهی و مصرف داروهای رقیقکنندهٔ خون نیز باید پیش از شروع درمان مطرح شود.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
ایلوپروست، با نام تجاری ایلومدین، از گروه داروهای مهارکنندهٔ تجمع پلاکت و گشادکنندهٔ عروق است. با شلکردن دیوارهٔ رگها و کاهش چسبیدن پلاکتها، جریان خون را در اندامهای دچار کمبود خونرسانی بهتر میکند. شکل تزریقی آن برای موارد شدید و انتخابشدهٔ بیماریهای عروق محیطی به کار میرود، نه برای هر نوع گرفتگی رگ. هدف درمان، کاهش پیامدهای کمبود خون و کمک به حفظ بافت اندام در بیمارانی است که درمانهای بازکردن رگ برایشان مناسب یا موفق نبوده است.
موارد مصرف
- ایسکمی شدید و مزمن اندامهای تحتانی در افراد در معرض قطع عضو، وقتی بازکردن رگ با جراحی یا آنژیوپلاستی ممکن نیست یا موفق نبوده است
- ترومبانژیت انسدادی پیشرفته یا بیماری برگر همراه با خونرسانی شدیداً ناکافی به اندامها، در صورت نامناسب بودن بازسازی رگ
- پدیدهٔ رینود شدید همراه با آسیب یا اختلال تغذیهای بافتها، بهویژه وقتی درمانهای دیگر کافی نبودهاند
روش مصرف
فرآوردهٔ ۲۰ میکروگرم در ۱ میلیلیتر، محلول غلیظ برای تهیهٔ سرم وریدی است و برای خوردن یا تزریق مستقیم ساخته نشده است. کادر درمان آن را طبق نسخه با محلول مناسب رقیق و از راه ورید، معمولاً در چند ساعت، در بیمارستان یا درمانگاه مجهز تجویز میکند. فشارخون و ضربان قلب در شروع و هنگام تغییر سرعت پایش میشود و سرعت بر اساس تحمل بیمار تنظیم میگردد. این دارو به زمان غذا وابسته نیست؛ پس از درمان آهسته از جا بلند شوید و اگر سرگیجه دارید رانندگی نکنید. هیچ داروی دیگری را خودسرانه به محلول اضافه نکنید و مقدار و مدت دوره را فقط پزشک تعیین میکند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
ایسکمی شدید و مزمن اندامهای تحتانی در معرض قطع عضو
فقط پس از رقیقسازی و در محیط درمانی مجهز؛ فشارخون و ضربان قلب پایش شود.
ترومبانژیت انسدادی پیشرفته یا بیماری برگر
سرعت بر اساس تحمل بیمار تنظیم شود؛ در صورت افت فشارخون، سردرد، تهوع یا گرگرفتگی، سرعت کاهش یابد.
پدیدهٔ رینود شدید همراه با آسیب یا اختلال تغذیهای بافتها
در صورت پاسخ ناکافی، دورههای بعدی فقط با نظر پزشک و معمولاً با فاصلهٔ حداقل ۴ هفته انجام میشود.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیت قبلی به ایلوپروست یا مواد تشکیلدهندهٔ فرآورده را اطلاع دهید.
- اگر خونریزی فعال، زخم فعال معده یا دوازدهه، آسیب جدی، خونریزی مغزی یا مشکل شناختهشدهٔ انعقاد دارید، پیش از درمان بگویید.
- فشارخون پایین، بیماری شدید عروق قلب، آنژین ناپایدار، سکتهٔ قلبی اخیر، نارسایی قلبی، اختلال شدید ریتم قلب یا تجمع مایع در ریه باید به پزشک گفته شود.
- سابقهٔ اخیر سکتهٔ مغزی یا حملهٔ گذرای مغزی، بیماری شدید کبد یا نارسایی کلیهٔ نیازمند دیالیز را اطلاع دهید؛ در این شرایط پایش و تنظیم درمان اهمیت بیشتری دارد.
- ایلوپروست تزریقی برای بارداری و شیردهی مناسب نیست و ایمنی آن در کودکان و نوجوانان بهخوبی ثابت نشده است؛ این موارد را پیش از درمان مطرح کنید.
- اگر سیگار یا قلیان مصرف میکنید، بگویید و برای ترک اقدام کنید. در صورت قانقاریا یا زخم عفونی که نیازمند جراحی فوری است، جراحی نباید به امید اثر ایلوپروست به تأخیر بیفتد.
عوارض احتمالی
- سردرد
- گرگرفتگی یا قرمزی صورت
- تهوع یا استفراغ
- تعریق بیشتر
- سرگیجه یا سبکی سر
- تپش قلب و قرمزی، درد یا التهاب محل سرم
- افت شدید فشارخون، غش یا سرگیجهای که برطرف نمیشود: هنگام دریافت دارو فوراً به پرستار یا پزشک اطلاع دهید؛ اگر بعد از ترخیص رخ داد، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد یا فشار قفسهٔ سینه، تپش قلب شدید یا ضربان نامنظم، بهویژه همراه با ضعف و تعریق: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تنگی نفس ناگهانی یا شدید، خسخس، درد قفسهٔ سینه هنگام نفسکشیدن یا سرفهٔ خونی: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- خونریزی غیرعادی، کبودی گسترده، مدفوع سیاه یا خونی، یا استفراغ خونی: فوراً به پزشک یا تیم درمان اطلاع دهید؛ اگر شدید یا مداوم است، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- ضعف یا بیحسی ناگهانی یکطرفه، اختلال گفتار، کاهش هوشیاری یا تشنج: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تورم صورت، لب یا زبان، کهیر منتشر، خسخس یا دشواری تنفس: احتمال حساسیت شدید است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
ایلوپروست میتواند اثر داروهای پایینآورندهٔ فشارخون و گشادکنندهٔ رگها را بیشتر کند و افت فشار بدهد. چون تجمع پلاکتها را مهار میکند، همراهی با وارفارین و سایر داروهای ضدانعقاد، هپارین، داروهای حلکنندهٔ لخته، آسپرین، کلوپیدوگرل و برخی داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی میتواند خطر خونریزی را افزایش دهد. برای این فرآوردهٔ تزریقی، تداخل غذایی مهمی شناخته نشده است؛ الکل میتواند سرگیجه یا افت فشار را بدتر کند. داروهای دیگری را به محلول وریدی اضافه نکنید. فهرست کامل داروها، مکملها و فرآوردههای گیاهیات را به پزشک و داروساز بگو.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
ایلوپروست تزریقی در بارداری و شیردهی منع مصرف دارد؛ اطلاعات انسانی دربارهٔ بارداری محدود است و مشخص نیست چه مقدار از دارو وارد شیر میشود. پیش از آغاز درمان باید بارداری رد شود و زنان در سن باروری از روش مطمئن پیشگیری استفاده کنند. اگر باردارید، احتمال بارداری میدهید یا شیر میدهید، پیش از انفوزیون اطلاع دهید و در صورت باردارشدن حین درمان فوراً پزشک را باخبر کنید.
نگهداری
آمپولهای بازنشده را در دمای معمول اتاق، در بستهبندی اصلی و دور از نور مستقیم، گرمای شدید و یخزدگی نگه دارید. دارو را دور از دسترس کودکان قرار دهید و تاریخ انقضا را بررسی کنید. محلول پس از بازشدن و رقیقشدن باید بلافاصله در مرکز درمانی مصرف شود و برای نوبت بعد نگهداری نشود.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۴ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا ایلوپروست را میتوان به صورت آمپول مستقیم تزریق کرد؟
۰۲آیا ایلوپروست جایگزین جراحی برای بازکردن رگ است؟
۰۳آیا سیگار کشیدن در دورهٔ درمان با ایلوپروست مهم است؟
۰۴چرا هنگام دریافت ایلوپروست دچار سردرد، گرگرفتگی یا تهوع میشوم؟
۰۵آیا ایلوپروست با داروهای رقیقکنندهٔ خون قابل استفاده است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۹ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۴ سازنده، در گروه B01AC11. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.