گلیسیرین
گلیسیرین ملینی با اثرِ موضعی و رکتال است که به شکلِ شیاف عرضه میشود و برای تسکینِ کوتاهمدتِ یبوست به کار میرود.
بیشتر برای یبوستِ گاهبهگاه و کمک به دفعِ راحتترِ مدفوع استفاده میشود، از جمله در دورانِ پس از زایمان یا جراحی و گاهی برای کودکان زیرِ نظرِ پزشک.
این شیاف عمدتاً بهصورتِ موضعی اثر میکند و جذبِ سامانهایِ آن بسیار اندک است، به همین دلیل در مصرفِ کوتاهمدت برای اغلبِ افراد بیخطر در نظر گرفته میشود. بااینحال نباید بدونِ نظرِ پزشک بهطورِ مکرر یا طولانیمدت مصرف شود.
اگر یبوست بیش از چند روز ادامه داشت، دردِ شکمیِ شدید یا خونریزیِ رکتال مشاهده کردید، یا نیاز به استفادهٔ مکرر و طولانیمدت احساس کردید، حتماً با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
گلیسیرین ملینی با اثرِ رکتال از گروهِ درمانیِ گوارش و سوختوساز است که به شکلِ شیاف عرضه میشود. مکانیسمِ اثرِ آن ساده است: با جذبِ آب به داخلِ رودهٔ بزرگ، مدفوع را نرم و حجیم میکند و همزمان با تحریکِ ملایمِ موضعیِ مخاطِ رکتوم، حرکتِ روده و دفع را تسهیل میکند. چون بهصورتِ موضعی عمل میکند، اثرش معمولاً ظرفِ چند دقیقه تا نیمساعت پس از استفاده ظاهر میشود. هدفِ اصلیِ آن، تسکینِ کوتاهمدتِ یبوست و کمک به دفعِ بدونِ فشار است، نه درمانِ علتِ زمینهایِ یبوستِ مزمن.
موارد مصرف
- تسکینِ یبوستِ گاهبهگاه و کوتاهمدت
- کمک به دفعِ راحتترِ مدفوع در دورانِ پس از زایمان یا پس از جراحی
- تخلیهٔ روده پیش از برخی معاینات یا اقداماتِ پزشکی، طبقِ نظرِ پزشک
- مدیریتِ یبوستِ کودکان، زیرِ نظرِ پزشک
- کاهشِ فشارِ دفع در افرادِ مبتلا به هموروئید یا شقاقِ مقعدی، طبقِ نظرِ پزشک
روش مصرف
شیافِ گلیسیرین باید طبقِ راهنماییِ پزشک یا داروساز و دستورالعملِ داخلِ بسته، پس از بازکردنِ پوششِ آن، بهآرامی وارد مقعد شود و ترجیحاً برای چند دقیقه در همان حالت نگه داشته شود تا اثر کند؛ نیازی به آب یا مایعِ همراه نیست. بهتر است در زمانی استفاده شود که دسترسیِ راحت به سرویسِ بهداشتی وجود دارد. این شیاف برای مصرفِ کوتاهمدت و گاهبهگاه طراحی شده و نباید بدونِ مشورتِ پزشک بهطورِ مداوم یا طولانیمدت به کار رود، چرا که یبوستِ پایدار میتواند نشانهٔ مشکلی زمینهای باشد که نیازمندِ بررسی است. مقدار و تعدادِ دفعاتِ مصرف را پزشک یا داروساز، متناسب با سن و شرایطِ فرد، تعیین میکند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
یبوست گاهبهگاه و کوتاهمدت
معمولاً طی ۱۵ تا ۶۰ دقیقه اثر میکند؛ نوک شیاف را با آب مرطوب و حدود ۱۵ دقیقه در محل نگه دارید. بیش از ۱ هفته بدون نظر پزشک مصرف نشود.
تسهیل دفع مدفوع پس از زایمان یا جراحی
پس از زایمان یا جراحی، بهویژه جراحی روده یا مقعد، فقط طبق نظر پزشک و برای مدت کوتاه مصرف شود.
تخلیه روده پیش از برخی معاینات یا اقدامات پزشکی
زمان مصرف و نیاز به تکرار به نوع اقدام بستگی دارد؛ طبق برنامه پزشک یا مرکز درمانی عمل کنید و خودسرانه تکرار نکنید.
کاهش فشار هنگام دفع در هموروئید یا شقاق مقعدی
هدف، نرمکردن مدفوع و کاهش زورزدن است، نه درمان خود بیماری؛ در صورت خونریزی یا درد شدید مقعدی، مصرف را قطع و ارزیابی پزشکی دریافت کنید.
پیش از مصرف بدانید
- اگر دچارِ دردِ شکمیِ شدید، تهوع یا استفراغِ بدونِ تشخیص هستید (که ممکن است نشانهٔ آپاندیسیت یا انسدادِ روده باشد)، پیش از استفاده حتماً با پزشک مشورت کنید.
- وجودِ خونریزیِ رکتال، شقاقِ مقعدی یا هموروئیدِ ملتهب را پیش از مصرف به پزشک یا داروساز اطلاع دهید.
- اگر بهتازگی جراحیِ رکتوم یا مقعد داشتهاید، پیش از استفاده با پزشک مشورت کنید.
- در صورتِ حساسیتِ شناختهشده به گلیسیرین یا هر یک از اجزای شیاف، از مصرفِ آن خودداری کنید.
- برای کودکانِ خردسال، این شیاف تنها با تأیید و زیرِ نظرِ پزشک استفاده شود.
- اگر باردار هستید یا شیر میدهید، پیش از مصرف با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
عوارض احتمالی
- سوزش یا تحریکِ خفیفِ موضعی در ناحیهٔ مقعد
- دلپیچه یا ناراحتیِ خفیفِ شکمی
- احساسِ نیازِ ناگهانی و فوری به دفع
- خارش یا سوزشِ گذرا در محلِ استفاده
- خونریزیِ رکتال یا مشاهدهٔ خونِ روشن پس از مصرف — در این حالت مصرف را متوقف کنید و به پزشک اطلاع دهید.
- دردِ شدید و مداومِ شکمی — در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- نشانههای واکنشِ آلرژیکِ شدید مانند تورمِ صورت و لبها، کهیرِ گسترده یا دشواری در تنفس — در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید یا با اورژانس تماس بگیرید.
- اسهالِ شدید یا مکرر پس از مصرف — در این حالت به پزشک یا داروساز اطلاع دهید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
چون گلیسیرینِ رکتال عمدتاً بهصورتِ موضعی اثر میکند و جذبِ سامانهایِ چشمگیری ندارد، تداخلِ داروییِ مهمی برای آن شناختهنشده و تداخلِ خاصی نیز با غذا یا الکل گزارش نشده است. بااینحال، مصرفِ همزمانِ آن با سایرِ ملینها یا شیافهای دیگر بدونِ نظرِ پزشک توصیه نمیشود، زیرا میتواند خطرِ تحریکِ بیشازحدِ روده را افزایش دهد. همیشه فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا هرگونه احتیاطِ لازم بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
چون گلیسیرینِ رکتال عمدتاً موضعی عمل میکند و جذبِ سامانهایِ آن بسیار محدود است، در دورانِ بارداری و شیردهی معمولاً بیخطر در نظر گرفته میشود و یکی از گزینههای رایج برای یبوستِ این دوران بهشمار میرود. بااینحال، مصرفِ آن — بهویژه در صورتِ وجودِ هرگونه عارضهٔ بارداری یا نگرانیِ خاص — بهتر است با تأیید و راهنماییِ پزشک باشد.
نگهداری
شیافِ گلیسیرین را در دمای خنک و دور از نور و رطوبت نگهداری کنید؛ گرمای زیاد میتواند باعثِ نرمشدن یا ذوبِ شیاف شود، بنابراین از قرار دادنِ آن در معرضِ آفتاب یا نزدیکِ منابعِ گرما خودداری کنید. آن را همیشه دور از دسترسِ کودکان نگه دارید و پیش از مصرف، تاریخِ انقضایِ رویِ بسته را بررسی کنید و از داروی تاریخگذشته استفاده نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| شیاف | 1 g |
| شیاف | 2 g |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۷ برند از ۵ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چند دقیقه پس از استفاده از شیافِ گلیسیرین باید منتظرِ دفع بود؟
۰۲آیا مصرفِ روزانه و طولانیمدتِ شیافِ گلیسیرین مشکلی ایجاد میکند؟
۰۳آیا شیافِ گلیسیرین برای نوزادان و کودکانِ خردسال بیخطر است؟
۰۴آیا استفاده از این شیاف در دورانِ بارداری بیخطر است؟
۰۵اگر پس از مصرفِ شیاف احساسِ سوزش کردم، باید نگران باشم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۷ فرآوردهٔ ثبتشده، ۷ برند از ۵ سازنده، در گروه A06AG. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.