فلورازپام
فلورازپام دارویی بنزودیازپینی و از دستهٔ خوابآورهاست که با آرامکردنِ فعالیت دستگاه عصبی مرکزی، به شروع و تداومِ خواب کمک میکند.
کاربرد اصلی آن درمانِ کوتاهمدتِ بیخوابی است؛ بهویژه برای کسانی که علاوه بر دشواری در بهخوابرفتن، در طول شب هم بارها بیدار میشوند یا خیلی زود صبح از خواب میپرند.
اثر فلورازپام در بدن نسبتاً طولانی میماند و ممکن است خوابآلودگی یا گیجی را تا روز بعد هم ادامه دهد؛ این دارو معمولاً فقط برای مدتی کوتاه تجویز میشود و میتواند وابستگی ایجاد کند.
اگر خوابآلودگیِ شدید، مشکل در تنفس، یا کاری در حینِ خواب انجام دادید که بعداً بهخاطر نمیآورید، در اسرعوقت با پزشک یا اورژانس تماس بگیرید. پیش از قطعِ مصرف پس از یک دورهٔ طولانی نیز حتماً با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
فلورازپام (Flurazepam) دارویی از گروه بنزودیازپینها (Benzodiazepine) و از دستهٔ داروهای خوابآور است که در ایران در قالب کپسول در دسترس است. این دارو با تقویتِ اثرِ گابا (GABA)، یک انتقالدهندهٔ عصبیِ مهاری در مغز، فعالیتِ دستگاه عصبی مرکزی را کاهش میدهد و حالتی آرام و خوابآور پدید میآورد. ویژگیِ متمایزِ فلورازپام نسبت به برخی خوابآورهای دیگر این است که مادهٔ فعالِ حاصل از تجزیهٔ آن در بدن دیر دفع میشود، به همین دلیل بیشتر برای کسانی مناسب است که در طول شب هم چند بار از خواب بیدار میشوند، نه فقط دشواری در بهخوابرفتن. هدفِ اصلیِ مصرف آن، کمک به خوابی راحتتر و پیوستهتر در یک دورهٔ کوتاه از بیخوابی است، نه درمانِ دائمی و طولانیمدتِ اختلال خواب.
موارد مصرف
- درمان کوتاهمدت بیخوابی، بهویژه دشواری در بهخوابرفتن در ابتدای شب
- کاهش تعداد دفعاتِ بیدارشدن در میانهٔ شب
- کاهش بیدارشدنِ زودهنگامِ صبحگاهی و طولانیترشدنِ خواب
- کمک به عبور از دورههای کوتاهِ بیخوابیِ موقعیتی، طبق تشخیص پزشک
روش مصرف
کپسول فلورازپام را باید درست پیش از رفتن به رختخواب مصرف کنید، فقط زمانی که فرصتِ کافی -معمولاً دستکم ۷ تا ۸ ساعت- برای یک خوابِ کامل دارید، چون اثرِ آن میتواند تا صبحِ روز بعد هم باقی بماند. از آنجا که مادهٔ فعالِ این دارو بهآرامی در بدن انباشته میشود، ممکن است اثرِ آن در شبهای نخستِ مصرف کامل احساس نشود و طیِ چند شبِ پیاپی تثبیت شود؛ برای جبرانِ این موضوع هرگز دوز را خودسرانه تغییر ندهید. اگر در میانهٔ شب از خواب بیدار شدید، نوبتِ دیگری از دارو مصرف نکنید. طولِ دورهٔ درمان و مقدارِ دقیقِ مصرف را فقط پزشک بر اساسِ شرایطِ شما تعیین میکند؛ این دارو معمولاً فقط برای مدتی کوتاه تجویز میشود و قطعِ آن پس از یک دورهٔ طولانی باید تدریجی و با نظرِ پزشک باشد، نه ناگهانی و خودسرانه.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
بیخوابی با دشواری در بهخوابرفتن
تنها زمانی مصرف شود که امکان خواب کامل شبانه وجود دارد؛ با الکل، مسکنهای مخدر یا داروهای خوابآور و آرامبخش همزمان نشود.
بیخوابی با بیدارشدنهای مکرر شبانه
ممکن است خوابآلودگی و اختلال هماهنگی حرکتی در روز بعد ایجاد کند؛ پس از مصرف رانندگی نکنید.
بیخوابی با بیدارشدن زودهنگام صبحگاهی
در صورت تداوم یا بدترشدن بیخوابی، ادامهٔ خودسرانهٔ درمان مناسب نیست و باید علت بررسی شود.
بیخوابی موقعیتی کوتاهمدت
افزایش خودسرانه یا قطع ناگهانی پس از مصرف مداوم میتواند وابستگی و علائم ترک ایجاد کند.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیتِ شناختهشده به فلورازپام، سایر بنزودیازپینها، یا هر مادهٔ دیگرِ این دارو را به پزشک بگویید.
- بیماریهای تنفسی مانند آپنهٔ خواب یا نارساییِ شدیدِ تنفسی را با پزشک در میان بگذارید.
- ابتلا به گلوکومِ (آبسیاهِ چشم) زاویهبسته یا بیماریِ میاستنی گراویس را حتماً یادآوری کنید.
- بیماریِ کبدی را با پزشک در میان بگذارید؛ سالمندان نیز معمولاً حساسیتِ بیشتری به این دارو دارند و باید با احتیاطِ بیشتری مصرف کنند.
- سابقهٔ افسردگی، وابستگی به الکل یا مواد، یا هرگونه افکارِ خودآسیبرسان را با پزشک مطرح کنید.
- فهرستِ کاملِ داروهای مصرفی، و نیز بارداری، قصدِ بارداری یا شیردهی را به پزشک و داروساز بگویید.
عوارض احتمالی
- خوابآلودگی یا گیجیِ باقیمانده در روزِ بعد
- سرگیجه
- سردرد
- احساسِ ضعف یا سستیِ غیرعادی
- خشکیِ دهان یا مزهٔ تلخ
- تهوعِ خفیف
- خوابآلودگیِ شدید، تنفسِ کند یا سطحی، یا دشواری در بیدارشدن، بهویژه اگر همراه با الکل یا سایر آرامبخشها باشد: فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
- نشانههای واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تورمِ صورت، لبها یا گلو و دشواری در تنفس: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- انجامِ کارهایی در حینِ خواب مانندِ راهرفتن، رانندگی یا غذاخوردن، بدونِ آگاهی و بدونِ بهخاطرداشتنِ آن پس از بیدارشدن: مصرف را متوقف کنید و در اسرعوقت به پزشک اطلاع دهید.
- رفتارِ غیرمنتظره مانندِ پرخاشگری، بیقراریِ شدید یا گیجی بهجایِ آرامش، بهویژه در سالمندان: به پزشک اطلاع دهید.
- نشانههای ترک پس از قطعِ ناگهانی مانندِ اضطرابِ شدید، لرزش یا بیخوابیِ برگشتی: با پزشک مشورت کنید؛ در صورتِ بروزِ تشنج فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
- بدترشدنِ خُلق، افسردگی یا افکارِ آسیب به خود: بیدرنگ با پزشک در میان بگذارید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
فلورازپام با الکل تداخلِ مهمی دارد؛ مصرفِ همزمانِ آنها میتواند خوابآلودگی و کاهشِ هوشیاری را بهشدت تشدید کند، پس بهتر است از این ترکیب کاملاً پرهیز شود. ترکیبِ آن با مسکنهای اپیوئیدی یا سایر آرامبخشها و خوابآورها -از جمله بنزودیازپینهای دیگر- خطرِ کندشدنِ خطرناکِ تنفس را افزایش میدهد و تنها در صورتِ ضرورت و با احتیاطِ کاملِ پزشک انجام میشود. برخی داروهای دیگر نیز میتوانند نحوهٔ تجزیهٔ فلورازپام در کبد و در نتیجه غلظتِ آن در خون را تغییر دهند. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا از هرگونه تداخلِ خطرناک پیشگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مصرفِ فلورازپام در بارداری، بهویژه در سهماههٔ اول و نزدیکِ زمانِ زایمان، معمولاً توصیه نمیشود، مگر آنکه پزشک آن را ضروری تشخیص دهد؛ مصرفِ آن نزدیکِ زایمان میتواند در نوزاد باعثِ بیحالی، مشکلِ تنفسی یا نشانههای قطعِ دارو شود. این دارو و مادهٔ فعالِ آن به شیرِ مادر نیز منتقل میشوند و میتوانند خوابآلودگی یا کاهشِ تغذیهٔ شیرخوار را در پی داشته باشند، به همین دلیل مصرفِ آن در دورانِ شیردهی باید حتماً با نظرِ پزشک باشد.
نگهداری
فلورازپام را در دمای اتاق و دور از رطوبت، گرما و نورِ مستقیم نگهداری کنید. آن را در بستهٔ اصلی و دور از دسترسِ کودکان و دیگر افراد -بهویژه کسانی که سابقهٔ سوءمصرفِ دارو دارند- نگه دارید. پیش از هر مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته یا مصرفنشده را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کپسول | 15 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا ممکن است روزِ بعد از مصرفِ فلورازپام هم احساسِ خوابآلودگی کنم؟
۰۲آیا فلورازپام اعتیادآور است؟
۰۳آیا مصرفِ فلورازپام برای سالمندان بیخطر است؟
۰۴اگر در میانهٔ شب از خواب بیدار شدم، میتوانم نوبتِ دیگری از فلورازپام مصرف کنم؟
۰۵آیا مصرفِ فلورازپام همراه با الکل خطرناک است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۴ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۲ سازنده، در گروه N05CD01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.