بروشور یک مرجع آموزشی است و جای پزشک را نمی‌گیرد.در موارد اورژانسی فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
بروشورمرجع فارسی بروشور دارو
بروشور دارویی · خون و خون‌سازی

اپوپروستنول

Epoprostenol
رده ATC B01AC09شکل تزریقی لیوفیلیزه برای محلولدوز 0.5 mg، 1.5 mgبرند در ایران ۱
پاسخ کوتاه۴ چیزی که باید بدانید
این دارو چیست؟

اپوپروستنول شکلِ مصنوعیِ پروستاسیکلین، ماده‌ای طبیعی و گشادکنندهٔ رگ‌هاست، که به‌صورتِ تزریقِ وریدیِ پیوسته تجویز می‌شود. این دارو با شل‌کردنِ رگ‌های ریه، فشارِ داخلِ آن‌ها را پایین می‌آورد.

بیشتر برای چه؟

اپوپروستنول عمدتاً برای درمانِ فشار خونِ شریانِ ریوی در بیمارانی با نشانه‌های نسبتاً شدید به کار می‌رود؛ گاهی به‌عنوانِ نخستین انتخاب در مواردِ وخیم و گاهی در ادامهٔ سایر درمان‌ها تجویز می‌شود.

نکتهٔ ایمنی مهم

مهم‌ترین نکته این است که تزریقِ اپوپروستنول هرگز نباید ناگهان قطع یا حتی برای مدتی کوتاه متوقف شود، چون این کار می‌تواند باعثِ بازگشتِ شدیدِ فشار خونِ ریوی و وضعیتی بسیار خطرناک شود.

کِی با پزشک تماس بگیرید

اگر پمپِ تزریق دچار اختلال شد، محلِ کاتتر قرمز، متورم یا دردناک شد، یا نشانه‌هایی مانندِ تنگیِ نفسِ شدید، تبِ بالا یا لرز ظاهر شد، باید فوراً با تیمِ درمانی تماس گرفت؛ در نشانه‌های شدید، با اورژانس تماس بگیرید.

۰۱

مواد مؤثره

مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):

Epoprostenol
۰۲

معرفی دارو

اپوپروستنول نسخهٔ ساخته‌شده در آزمایشگاه از پروستاسیکلین (Prostacyclin) است؛ ماده‌ای که به‌طور طبیعی در دیوارهٔ رگ‌های بدن تولید می‌شود، رگ‌ها را گشاد نگه می‌دارد و از چسبیدنِ بیش‌ازحدِ پلاکت‌ها به هم جلوگیری می‌کند. این دارو در گروهِ داروهای مؤثر بر خون و انعقاد جای می‌گیرد و با شل‌کردنِ عضلاتِ دیوارهٔ رگ‌های ریوی، فشارِ داخلِ این رگ‌ها را پایین می‌آورد و بارِ کاریِ قلب را کم می‌کند. چون اپوپروستنول در دمای بدن بسیار ناپایدار است و طیِ چند دقیقه تجزیه می‌شود، فقط به‌صورتِ تزریقِ وریدیِ پیوسته و با پمپی مخصوص قابلِ مصرف است. هدفِ اصلیِ درمان، پایین‌آوردنِ فشارِ رگ‌های ریوی، بهبودِ تحملِ فعالیتِ بدنی و کاهشِ علائمی مانندِ تنگیِ نفس در بیمارانِ مبتلا به فشار خونِ شریانِ ریوی (Pulmonary Arterial Hypertension) است. در ایران این دارو با نامِ تجاریِ ولتری (Veletri) نیز عرضه می‌شود.

۰۳

موارد مصرف

  • درمانِ فشار خونِ شریانِ ریوی در بیمارانی با نشانه‌های نسبتاً شدید
  • بهبودِ ظرفیتِ فعالیتِ بدنی و کاهشِ تنگیِ نفس در این بیماران
  • کاهشِ نشانه‌های بیماری و کُندکردنِ روندِ پیشرفتِ آن، معمولاً در کنارِ سایر درمان‌های اختصاصیِ فشار خونِ ریوی
  • در برخی مراکزِ تخصصی، برای بررسیِ پاسخِ رگ‌های ریه پیش از انتخابِ درمانِ مناسب
۰۴

روش مصرف

اپوپروستنول را نمی‌توان به‌صورتِ خوراکی یا با یک تزریقِ سادهٔ لحظه‌ای مصرف کرد؛ این دارو همیشه باید با تزریقِ وریدیِ پیوسته، از طریقِ یک پمپِ تزریقِ قابل‌حمل و کاتترِ وریدیِ اختصاصی (معمولاً واردِ یک ورید مرکزی) تجویز شود. آماده‌سازیِ محلولِ دارو و تنظیمِ سرعتِ تزریق باید دقیقاً طبقِ آموزشِ تیمِ درمانی و نسخهٔ پزشکِ متخصص انجام گیرد و هرگونه تغییر در آن فقط با نظرِ همان پزشک صورت گیرد. نکتهٔ حیاتی این است که این تزریق هرگز — حتی برای چند دقیقه — نباید بدونِ جایگزینیِ فوری قطع شود؛ به همین دلیل بیمار و همراهانش باید همیشه یک محلولِ آماده و پمپ یا باتریِ یدکی در دسترس داشته باشند. محلِ ورودِ کاتتر نیز باید طبقِ آموزش، همیشه تمیز و عاری از علائمِ عفونت نگه‌داشته شود.

مقدار و زمان مصرف را فقط از نسخه، بروشور رسمی و داروساز بگیرید؛ این متن جای دستور مصرف نیست.
۰۵

دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری

مقادیرِ زیر عمومی و نمونه‌اند؛ دوزِ دقیق را پزشک بر پایهٔ سن، وزن، شدتِ بیماری و وضعیتِ کبد و کلیه تعیین می‌کند — خوددرمانی نکنید.

فشار خون شریانی ریوی با علائم نسبتاً شدید

بزرگسالانانفوزیون وریدی مداوم با شروع از دوز بسیار پایین و افزایش تدریجی بر پایهٔ پاسخ بالینی، فشار خون و تحمل بیمار؛ دوز نگهدارنده در درمان طولانی‌مدت کاملاً فردی است.

شروع و تنظیم فقط در مرکز تخصصی و با پمپ انفوزیون انجام شود؛ قطع ناگهانی یا کاهش سریع دوز می‌تواند باعث برگشت شدید فشار خون ریوی و مرگ شود.

بررسی حاد پاسخ‌پذیری عروق ریوی پیش از انتخاب درمان

بزرگسالاندر زمان کاتتریزاسیون قلب راست، به‌صورت انفوزیون وریدی کوتاه‌مدت و پله‌ای تجویز می‌شود؛ دوز هر مرحله بر پایهٔ اندازه‌گیری‌های همودینامیک و تحمل بیمار افزایش یا متوقف می‌شود.

فقط در مرکز تخصصی و با پایش پیوستهٔ فشار خون، ضربان قلب و وضعیت همودینامیک انجام شود؛ تزریق یک‌باره مناسب نیست.

تنظیم دوز: اپوپروستنول دارویی پرخطر با نیمه‌عمر بسیار کوتاه است؛ در سالمندان و بیماران مبتلا به نارسایی کلیه، کبد یا قلب، دوز دقیق باید با احتیاط و بر پایهٔ پاسخ همودینامیک توسط پزشک متخصص تنظیم شود. حداکثر روزانهٔ ثابت و معینی ندارد و قطع یا کاهش ناگهانی انفوزیون نباید انجام شود.
۰۶

پیش از مصرف بدانید

  • حساسیت یا واکنشِ آلرژیک پیشین به اپوپروستنول
  • نارساییِ قلبی یا هر بیماریِ شدیدِ قلبی، به‌ویژه ضعفِ بطنِ چپ
  • سابقهٔ ادمِ ریوی یا تنگیِ نفسِ شدید هنگامِ مصرفِ داروهای مشابه
  • بارداری، قصدِ بارداری یا شیردهی
  • تمامِ داروها، مکمل‌ها و گیاهانِ داروییِ مصرفی، به‌ویژه رقیق‌کننده‌های خون
  • فشارِ خونِ پایین، سابقهٔ خون‌ریزی یا بیماریِ کبدی و کلیوی
۰۷

عوارض احتمالی

شایع و معمولاً بی‌خطر
  • گرگرفتگی و قرمزیِ پوستِ صورت
  • سردرد
  • دردِ فک، به‌ویژه هنگامِ جویدن
  • تهوع، استفراغ یا اسهال
  • دردِ عضلانی یا مفصلی، به‌خصوص در پاها
  • دردِ خفیف در محلِ ورودِ کاتتر
مهم — زودتر به پزشک بگویید
  • تشدیدِ ناگهانیِ تنگیِ نفس، سرگیجهٔ شدید یا غش، به‌خصوص اگر تزریق قطع یا کند شده باشد — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
  • تب، لرز، قرمزی یا ترشح در محلِ کاتتر که می‌تواند نشانهٔ عفونتِ خطرناکِ خون باشد — با اورژانس تماس بگیرید.
  • افتِ شدیدِ فشارِ خون همراه با سرگیجهٔ شدید، تاریِ دید یا ضعفِ زیاد — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
  • خون‌ریزیِ غیرعادی یا شدید و کبودیِ گستردهٔ بی‌دلیل — در مواردِ شدید با اورژانس تماس بگیرید، وگرنه در اسرع‌وقت به پزشک اطلاع دهید.
  • تنگیِ نفسِ روبه‌وخامت یا نشانه‌های ادمِ ریوی پس از شروعِ دارو — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.

در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

۰۸

تداخل‌های دارویی

اپوپروستنول با سایر داروهای گشادکنندهٔ رگ و کاهندهٔ فشارِ خون می‌تواند افتِ فشار را تشدید کند. مصرفِ هم‌زمان با ادرارآورها نیز، به‌دلیلِ کاهشِ حجمِ مایعاتِ بدن، احتمالِ افتِ فشار را بیشتر می‌کند. از آنجا که اپوپروستنول خودش از چسبیدنِ پلاکت‌ها به هم جلوگیری می‌کند، مصرفِ هم‌زمان با رقیق‌کننده‌های خون یا سایر داروهای ضدپلاکت می‌تواند خطرِ خون‌ریزی را افزایش دهد. در شروعِ درمان، سطحِ خونیِ دیگوکسین نیز ممکن است به‌طورِ موقت تغییر کند. به همین دلیل، فهرستِ کاملِ داروها و مکمل‌هایتان را به پزشک و داروساز بگویید تا تداخل‌های احتمالی بررسی و پایش شود.

فهرست کاملِ داروها، مکمل‌ها و غذاهای مصرفی‌تان را به پزشک و داروساز بگویید تا تداخل بررسی شود.
۰۹

بارداری و شیردهی

بارداری و شیردهی

دربارهٔ مصرفِ اپوپروستنول در بارداری اطلاعاتِ محدودی در دست است، و خودِ فشار خونِ شریانِ ریوی نیز بارداری را به‌شدت پرخطر می‌کند؛ به همین دلیل هر تصمیمی دربارهٔ بارداری در زنانِ مبتلا باید با مشورتِ نزدیک و مستمرِ تیمِ متخصصِ قلب، ریه و زنان انجام شود. مشخص نیست که این دارو در شیرِ مادر ترشح می‌شود یا نه، پس دربارهٔ شیردهی نیز باید پیش از هر تصمیمی با پزشک مشورت کرد.

۱۰

نگهداری

ویال‌های پودریِ اپوپروستنول، پیش از آماده‌سازی، باید طبقِ برچسبِ محصول و دور از نورِ مستقیم نگه‌داری شوند. دما و مدتِ زمانِ قابل‌استفاده‌بودنِ محلولِ آماده‌شده نیز باید دقیقاً طبقِ آموزشِ داروساز یا تیمِ درمانی رعایت شود، چون این دارو در دمای نامناسب به‌سرعت تجزیه می‌شود. همیشه پیش از استفاده تاریخِ انقضا را بررسی کنید و دارو، سرنگ‌ها و لوازمِ پمپ را دور از دسترسِ کودکان نگه دارید.

۱۱

شکل‌ها و دوزهای ثبت‌شده

شکل داروییدوز / قدرت ثبت‌شده
تزریقی لیوفیلیزه برای محلول0.5 mg
۱۲

برندها و فرآورده‌های موجود در ایران

۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.

برند تجاریسازندهشکل
ولتری VELETRI
1 VIAL, GLASS in 1 CARTON · 1 VIAL in 1 BOX
Patheon S.p.A.
تزریقی لیوفیلیزه برای محلول
۱۳

پرسش‌های پرتکرار

۰۱چرا نباید تزریقِ اپوپروستنول حتی برای چند دقیقه قطع شود؟
چون این دارو در بدن بسیار سریع از بین می‌رود، حتی یک وقفهٔ کوتاه در تزریق می‌تواند فشارِ خونِ ریوی را به‌طورِ ناگهانی و شدید بازگرداند. به همین دلیل تیمِ درمانی به بیمار و همراهانش آموزش می‌دهد که همیشه محلولِ یدکی و پمپِ سالم آماده داشته باشند.
۰۲چرا اپوپروستنول به‌صورتِ قرص وجود ندارد؟
این دارو در تماس با اسیدِ معده و در دمای بدن بسیار ناپایدار است و طیِ چند دقیقه از بین می‌رود، پس فقط به‌صورتِ تزریقِ وریدیِ پیوسته و با پمپِ مخصوص قابلِ مصرف است.
۰۳چرا باید مرتب محلِ کاتتر را بررسی کرد؟
چون اپوپروستنول معمولاً از طریقِ یک کاتترِ وریدیِ درازمدت تجویز می‌شود، این محل در معرضِ خطرِ عفونت است. اگر قرمزی، تورم، درد یا ترشح در محلِ کاتتر دیدید، سریع به پزشک اطلاع دهید و در نشانه‌های شدید با اورژانس تماس بگیرید.
۰۴آیا دردِ فک و گرگرفتگیِ بعد از شروعِ دارو خطرناک است؟
دردِ فک، گرگرفتگی و سردرد از عوارضِ شایع و معمولاً خفیفِ اپوپروستنول هستند که با ادامهٔ درمان اغلب کم‌رنگ‌تر می‌شوند. با این حال، اگر این علائم شدید یا آزاردهنده بود، حتماً به تیمِ درمانی اطلاع دهید.
۰۵اگر پمپِ تزریق خراب شود یا باتری‌اش تمام شود چه باید کرد؟
این وضعیتی فوری است، چون قطعِ تزریق حتی برای چند دقیقه خطرناک است. کسانی که اپوپروستنول دریافت می‌کنند باید همیشه پمپ، باتری و محلولِ یدکی همراه داشته باشند و شمارهٔ تماسِ تیمِ درمانی را در دسترس نگه دارند؛ در صورتِ بروزِ مشکل، با اورژانس تماس بگیرید.

این‌جا جای نسخهٔ پزشک را نمی‌گیرد

اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.

بروشورِ رسمیِ داخل جعبهٔ دارو را هم بخوانید و نگه دارید.

منبع و بازبینی

این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۴ فرآوردهٔ ثبت‌شده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه B01AC09. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.

بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶

نام‌های تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست می‌شوند.