الترومبوپاگ
الترومبوپاگ دارویی خوراکی از گروه آگونیستهای گیرندهٔ ترومبوپویتین است که با تحریک مغز استخوان، تولید پلاکت خون را افزایش میدهد.
این دارو بیشتر برای درمان کاهش مزمن پلاکت خون در پورپورای ترومبوسیتوپنیک ایمنی و برخی موارد کمخونی آپلاستیک شدید تجویز میشود؛ گاهی نیز در هپاتیت C مزمن برای امکانپذیر کردن درمان ضدویروسی به کار میرود.
مهمترین نکته احتمال آسیب به کبد و افزایش خطر لخته شدن خون است، به همین دلیل آزمایشهای کبدی و شمارش پلاکت باید بهطور منظم زیر نظر پزشک انجام شود.
اگر زردی پوست یا چشم، ادرار تیره، درد شکم، تورم یا درد ناگهانی پا، یا نشانههای خونریزی غیرعادی دیدید، حتماً و بیدرنگ با پزشک خود تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
الترومبوپاگ (Eltrombopag) دارویی خوراکی از دستهٔ آگونیستهای گیرندهٔ ترومبوپویتین است. این دارو با اتصال به گیرندهٔ ترومبوپویتین روی سلولهای پیشساز مگاکاریوسیت در مغز استخوان، مسیرهای درونسلولی مشابه هورمون طبیعی ترومبوپویتین را فعال میکند و رشد و بلوغ این سلولها را تحریک میکند. نتیجهٔ این فرایند، افزایش تدریجی تولید پلاکت در مغز استخوان و بالا رفتن شمارش پلاکت خون است. این دارو در درجهٔ اول برای بیمارانی به کار میرود که به دلیل بیماریهای خونی خاص، پلاکتشان بهشکل مزمن پایین است و درمانهای اولیه پاسخ کافی ندادهاند. مصرف آن همیشه باید زیر نظر متخصص خون یا پزشک معالج و با پایش دورهای آزمایش خون باشد.
موارد مصرف
- افزایش پلاکت خون در پورپورای ترومبوسیتوپنیک ایمنی (ITP) مزمن که به درمانهای اولیه پاسخ نداده است
- درمان کمخونی آپلاستیک شدید در بیمارانی که به درمان سرکوبکنندهٔ ایمنی پاسخ کافی ندادهاند
- استفادهٔ همزمان با درمان سرکوبکنندهٔ ایمنی بهعنوان بخشی از درمان اولیهٔ کمخونی آپلاستیک شدید
- کمک به افزایش موقت پلاکت در برخی بیماران هپاتیت C مزمن نیازمند درمان ضدویروسی
روش مصرف
الترومبوپاگ بهصورت قرص خوراکی و معمولاً یکبار در روز مصرف میشود، آن هم با معدهٔ خالی؛ یعنی دستکم ۱ ساعت پیش یا ۲ ساعت پس از غذا. نکتهٔ بسیار مهم این است که مصرف آن باید از لبنیات، آنتیاسیدها و مکملهای معدنی مانند آهن، کلسیم، منیزیم، آلومینیوم، سلنیوم یا روی فاصلهٔ چند ساعته داشته باشد، چون این ترکیبات جذب دارو را بهشدت کم میکنند و از اثر آن میکاهند. دوز مصرفی و مدت درمان را تنها پزشک، بر اساس نتیجهٔ آزمایش پلاکت خون، تعیین و در طول درمان تنظیم میکند؛ آن را خودسرانه تغییر ندهید یا قطع نکنید، زیرا قطع ناگهانی میتواند به افت سریع پلاکت و افزایش خطر خونریزی بینجامد. دارو را هر روز در ساعت مشخص و طبق دستور نسخه مصرف کنید و برای نوبت فراموششده، از داروساز راهنمایی بگیرید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
پورپورای ترومبوسیتوپنیک ایمنی مزمن پس از پاسخ ناکافی به درمانهای اولیه
هدف، حفظ پلاکت در حداقل ۵۰ هزار در میکرولیتر است، نه طبیعیکردن آن؛ اگر پس از ۴ هفته با حداکثر دوز پاسخ کافی ایجاد نشود، درمان قطع میشود.
کمخونی آپلاستیک شدید مقاوم به درمان سرکوبکنندهٔ ایمنی
شمارش سلولهای خون و آزمونهای کبدی باید منظم پایش شود؛ در صورت نبود پاسخ خونی پس از ۱۶ هفته، درمان قطع میشود.
کمخونی آپلاستیک شدید؛ درمان اولیه همراه با درمان سرکوبکنندهٔ ایمنی
درمان باید همزمان با درمان سرکوبکنندهٔ ایمنی استاندارد آغاز شود و با پایش منظم شمارش سلولهای خون و آزمونهای کبدی ادامه یابد.
کاهش پلاکت در هپاتیت سی مزمن برای آغاز یا ادامهٔ درمان ضدویروسی مبتنی بر اینترفرون
با قطع درمان ضدویروسی قطع شود؛ بهدلیل خطر آسیب کبدی و لختهشدن خون، پایش نزدیک پلاکت و عملکرد کبد ضروری است.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به الترومبوپاگ یا هر یک از اجزای قرص حساسیت داشتهاید
- سابقهٔ بیماری کبدی یا نتایج غیرطبیعی آزمایشهای کبدی
- سابقهٔ لختهٔ خون، ترومبوز وریدی یا بیماریهای قلبیعروقی
- بارداری، قصد بارداری یا شیردهی
- فهرست کامل داروها، مکملها و ویتامینهای مصرفی، بهویژه آنتیاسیدها و مکملهای معدنی
- سابقهٔ مشکلات چشمی مانند آبمروارید، یا تعلق به نژاد شرق آسیا (برای تنظیم دوز و پایش مناسب)
عوارض احتمالی
- سردرد
- تهوع یا اسهال
- عفونت خفیف تنفسی فوقانی و گرفتگی بینی
- خستگی
- درد عضلانی یا مفصلی
- بثورات خفیف پوستی
- زردی پوست یا سفیدی چشم، ادرار تیره یا درد شکم: نشانهٔ احتمالی آسیب کبدی است؛ در صورت بروز، سریع به پزشک مراجعه کنید
- تورم، درد یا قرمزی ناگهانی پا، تنگی نفس یا درد قفسهٔ سینه: میتواند نشانهٔ لختهٔ خون باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- کبودی یا خونریزی غیرعادی، بهویژه پس از قطع دارو: با پزشک تماس بگیرید تا شمارش پلاکت بررسی شود
- تاری دید یا تغییرات ناگهانی بینایی: میتواند به مشکلات چشمی مرتبط باشد؛ موضوع را با پزشک یا چشمپزشک در میان بگذارید
- علائم واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت و گلو یا دشواری تنفس: با اورژانس تماس بگیرید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
الترومبوپاگ با ترکیبات حاوی کاتیونهای چندظرفیتی مانند لبنیات، آنتیاسیدها و مکملهای کلسیم، آهن، منیزیم، آلومینیوم، سلنیوم و روی تداخل مهمی دارد که جذب دارو را بهشدت کاهش میدهد؛ بنابراین باید فاصلهٔ زمانی مناسب با این موارد رعایت شود. این دارو همچنین میتواند سطح خونی برخی داروهای دیگر از جمله برخی استاتینها را افزایش دهد و با داروهای مؤثر بر آنزیمهای کبدی و برخی داروهای ضدویروسی نیز تداخل دارد. مصرف همزمان با داروهای رقیقکنندهٔ خون یا داروهایی که خطر لخته را بالا میبرند نیز نیازمند احتیاط بیشتر است. فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا تداخلهای احتمالی بررسی و در صورت نیاز، دوز یا زمان مصرف تنظیم شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات دربارهٔ مصرف الترومبوپاگ در بارداری انسان محدود است و مطالعات حیوانی نگرانیهایی را دربارهٔ اثر آن نشان دادهاند؛ به همین دلیل این دارو تنها زمانی تجویز میشود که پزشک منافع آن را برای مادر بیشتر از خطرهای احتمالی بداند. مشخص نیست این دارو به مقدار قابلتوجه در شیر مادر ترشح میشود یا نه، پس در دوران شیردهی نیز باید با پزشک مشورت شود تا با توجه به وضعیت مادر و نوزاد تصمیم مناسب گرفته شود.
نگهداری
قرصهای الترومبوپاگ را در دمای اتاق، دور از رطوبت و نور مستقیم آفتاب و در بستهٔ اصلی خود نگهداری کنید. دارو را دور از دید و دسترس کودکان قرار دهید. پیش از مصرف تاریخ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته یا اضافی را از طریق داروخانه دور بریزید، نه در زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 25 mg |
| قرص | 50 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۴ برند از ۱۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا الترومبوپاگ را باید همراه غذا مصرف کنم؟
۰۲چرا باید در طول درمان آزمایش خون منظم بدهم؟
۰۳اگر پلاکتم خیلی بالا رفت چه اتفاقی میافتد؟
۰۴آیا قطع ناگهانی این دارو خطرناک است؟
۰۵آیا مصرف مکمل آهن با این دارو مشکلی دارد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۴ برند از ۱۱ سازنده، در گروه B02BX05. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.